İçeriğe atla

Nükleer silah denemesi

Dört ana nükleer deneme türü: 1. atmosferik, 2. yeraltı, 3. uzay ve 4. sualtı

Nükleer deneme, nükleer silahların etkinliğini, verimini ve patlayıcı özelliklerini belirlemek için yapılan denemelerdir. 20. yüzyılda, nükleer silah geliştiren birçok ülke tarafından denemeler gerçekleştirilmiştir. Nükleer silahların test edilmesi, silahların nasıl çalıştığı ve çeşitli koşullar altında silahların nasıl davrandığı ve personel, yapılar ve ekipmanın nükleer patlamalara maruz kaldıklarında nasıl davrandıkları hakkında bilgi verebilmektedir.

Nükleer denemeler genellikle bilimsel ve askerî gücün bir göstergesi olarak kullanılmaktadırlar ve birçok deneme açıkça siyasi bir yanıt vermektedir. Çoğu nükleer silahlı devlet, kendi nükleer konumlarını nükleer bir deneme yoluyla kamuya açıklamaktadırlar.

Tarihçe

İlk nükleer deneme, 16 Temmuz 1945 tarihinde Trinity bölgesinde ABD tarafından yaklaşık 20 kiloton TNT'ye eşit bir güçte patlatılarak gerçekleştirildi. "Mike" kod adlı ilk termonükleer silah teknoloji denemesi, 1 Kasım 1952'de Marshall Adaları'ndaki Enewetak atolünde yine ABD tarafından gerçekleştirildi. Şimdiye kadar test edilen en büyük nükleer deneme, 30 Ekim 1961'de Sovyetler Birliği tarafından Novaya Zemlya'da gerçekleştirilen "Çar Bombası" idi ve yaklaşık olarak 50-58 megaton güce sahipti.

1963'te, dört nükleer silahlı devlet (Birleşik Krallık, ABD ve Sovyetler Birliği) ile çok sayıda nükleer silahı olmayan ülkeler Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması'nı imzaladılar ve atmosferde, su altında veya uzayda nükleer deneme yapmaktan kaçınacakları sözünü verdiler. Buna karşın antlaşma, yeraltında nükleer denemeye izin veriyordu. Fransa 1974 yılına ve Çin de 1980 yılına kadar atmosferde testlere devam ettiler, ancak antlaşmayı imzalamadılar.[1]

1990 yılına kadar Sovyetler Birliği, 1991 yılına kadar ABD ve Birleşik Krallık ve 1996 yılına kadar da Çin ve Fransa yeraltında nükleer denemeleri sürdürdü. 1996'da Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması'nı imzalarken bu devletler tüm nükleer denemeleri durdurma sözü verdi. Eylül 2016 itibarı ile sekiz ülke tarafından onaylanamaması yüzünden antlaşma henüz yürürlüğe girmedi. İmzacı olmayan devletler olan Hindistan ve Pakistan son olarak 1998'de nükleer deneme gerçekleştirdi. Kuzey Kore ise 2006, 2009, 2013 ve 2016'da nükleer denemeler gerçekleştirdi. En son kaydedilen nükleer deneme Eylül 2016'da Kuzey Kore'de gerçekleşti.

Kaynakça

  1. ^ "The Treaty has not been signed by France or by the Peoples Republic of China." U.S. Department of State, Limited Test Ban Treaty 16 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu</span>

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu "UAEK" veya Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, 175 ülke'nin yer aldığı, Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren bağımsız, uluslararası bilim ve teknoloji temelli bir organizasyon olup 29 Temmuz 1957 yılında kurulmuştur. Nükleer Bilim ve Teknolojinin barışçıl amaçlarla kullanılması ve planlanmasında üye ülkelere destek sağlamaktadır. Nükleer Güvenlik Standartlarını hazırlamaktadır. Bünyesindeki denetim mekanizması ile ülkelerin taahhütlerini yerine getirmesini kontrol etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Little Boy</span> Dünyada saldırı amacıyla kullanılan ilk nükleer silah

Little Boy, dünyada saldırı amacıyla kullanılan ilk atom bombası'dır. 6 Ağustos 1945 sabahı ABD tarafından, Japon İmparatorluğu'nun Hiroşima şehrine atılmıştır. Hiroşima şehrinin 550 metre üzerinde patlatılan nükleer bomba, 18.000 ton TNT (Trinitrotoluen) patlayıcıya eşdeğer gücündeydi.

<span class="mw-page-title-main">Yumuşama (uluslararası politika)</span> uluslararası ilişkilerde ilişkilerin yumuşama durumu

Yumuşama, özellikle siyasi ilişkilerin sözlü iletişim yoluyla gerilimlerin azaltılması anlamına gelen bir diplomasi terimidir. Bu terim, 1912 yılında Fransa ve Almanya'nın gerilimleri azaltmaya yönelik başarısız girişimleriyle ortaya çıkmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nükleer silahlanmanın kronolojisi</span> Nükleer Silahlanma Tarihi

20. yüzyıl, teknolojik ilerleme ve başarı bakımından aynı zamanda uygarlaşmış milletlerin birbirlerine sarf ettikleri şiddet içerici suçlamalar bakımından dikkate değerdir. Birkaç saat içerisinde, hatta bir anda bile insanoğlunun tümünü yok edebilecek nükleer silahların icadı ve nükleer enerjinin gelişmesi, medeniyet ve tehdit kavramlarını hiçbir yerde birbirine bu kadar yaklaştırmamıştı.

<span class="mw-page-title-main">Convair X-6</span> Uçak

Convair X-6, çizim tahtasından öteye geçememiş nükleer itkili deneysel uçak.

<span class="mw-page-title-main">Çar Bombası</span> 1961de SSCB tarafından patlatılmış nükleer bomba

Çar Bombası ;, alfanümerik adlandırma ile AN602, hidrojen bombasının diğer bir adıdır. Dünya'da bugüne kadar patlatılmış en büyük ve en etkili nükleer bombadır.

<span class="mw-page-title-main">TNT eşdeğeri</span>

TNT eşdeğeri, patlamalarda salınan enerjinin miktarının ölçülmesinde kullanılan bir birimdir. TNT tonu 4,184 gigajoulelük enerji birimine eşittir ki bu değer de yaklaşık olarak bir ton ağırlığında TNT patlamasına eşittir. TNT megatonu ise 4,184 petajoulelük enerji birimine eşittir. Bununla birlikte TNT, atomik olmayan geleneksel patlayıcıların en etkilisi değildir. Örneğin dinamit, %60 daha fazla enerji yoğunluğu barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetleri</span> Askeri güç

Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetleri, resmi adıyla Majestelerinin Silahlı Kuvvetleri, diğer adı Kraliyet Silahlı Kuvvetleri, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı'nı dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı korumakla görevli silahlı kuvvetlerdir. Silahlı Kuvvetler, Donanma, Kara Kuvvetleri ve Hava Kuvvetleri'nden oluşur. Bu üç birim de profesyonel askerlerden oluşmaktadır.

Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri, ABD ile SSCB – Soğuk Savaş’ın süper güçleri- arasında mermi ve silahlanma kontrolü konusunda yapılan ikili görüşmeler ve uluslararası antlaşmadır. Antlaşma SALT I ve SALT II şeklinde iki turdu.

<span class="mw-page-title-main">Nükleer silaha sahip devletler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Nükleer silahları başarılı bir şekilde kullanmış olan sekiz egemen devlet bulunmaktadır. Bunlardan beşi, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması uyarınca "nükleer silahlı devlet" olarak kabul edilmektedir. Nükleer silah edinme sırası şu şekildedir: ABD, Rusya, Birleşik Krallık, Fransa, Çin.

<span class="mw-page-title-main">Atom Çağı</span> Atom enerjisinin insanlığın hizmetine girdiği çağ

Atom Çağı ya da Atom Devri genellikle 16 Temmuz 1945 II. Dünya Savaşı'nda ilk nükleer (atom) patlamasından sonraki tarihi dönemi tanımlamak için kullanılan bir ifadedir. 1933 yılında nükleer zincir reaksiyonları hipotez olmasına rağmen ve ilk yapay kendi kendini imha edebilen nükleer zincir reaksiyonu Aralık 1942 yılında yer almıştı. Trinity testi ve onu takip eden Japonya'daki II. Dünya Savaşı'nı bitiren Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası saldırısı nükleer teknolojinin ilk büyük ölçekli kullanımını temsil eder ve derin sosyo-politik düşünce değişikliklerini ve teknolojinin gelişimini başlatmıştır. Atom gücü ilerlemenin ve modernliğin bir özeti olarak görüldü. Ancak, nükleer rüya vadedildiğinden kısa sürdü çünkü nükleer teknoloji silahlanma yarışından Çernobil reaktör kazası ve Three Mile adası kazası, bomba tesisi temizleme ve bitki atık imhası gibi çözülmemiş bir dizi sosyal sorunlara neden oldu.

Barışçıl nükleer patlamalar (BNP), iktisadi kalkınma gibi askeri gayeler gütmeyerek gerçekleştirilen patlamalardır. 1960 ve 1970'li yıllarda ABD ve Sovyet Rusyası bu çerçevede bir dizi BNP gerçekleştirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması</span>

Kısmi Test Yasağı Anlaşması (PTBT) veya tam adı ile Atmosferde, Uzayda ve Su Altında Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması, yeraltı haricinde tüm nükleer denemeleri yasaklayan bir antlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması</span> tüm nükleer denemeleri hem sivil hem de askeri amaçlar için her ortamda yasaklayan çok taraflı bir antlaşma

Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması (CTBT), tüm nükleer denemeleri hem sivil hem de askeri amaçlar için her ortamda yasaklayan çok taraflı bir antlaşmadır. Antlaşma, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 10 Eylül 1996 tarihinde kabul edildi ancak sekiz devlet anlaşmayı onaylamadığından yürürlüğe girmedi.

1971 Sovyet nükleer denemeleri, Sovyetler Birliği'nin 1971 yılında gerçekleştirdiği 23 grup nükleer silah ve nükleer teknoloji denemesi olayıdır. Bu testler 1970'te yapılan nükleer denemelerin devamı ve aynı zamanda 1972 Sovyet nükleer denemelerinin de hazırlığıdır. Maksimum 2.4 megaton TNT eşdeğeri kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Sovyet atom bombası projesi</span> nükleer silah geliştirme programı

Sovyet atom bombası projesi, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Josef Stalin'in II. Dünya Savaşı sırasında Sovyetler Birliği'nin nükleer silah geliştirmesi için yetkilendirdiği araştırma ve geliştirme programı.

<span class="mw-page-title-main">RDS-1</span> ilk sovyet fisyon bombası

RDS-1, orijinal adıyla Pervaya molniya veya Izdeliye 501, Sovyetler Birliği'nin nükleer bomba kullanılan ilk nükleer denemesidir. Amerika Birleşik Devletleri bu denemeye kod adı olarak Jozef Stalin'e atıfla Joe-1 ismini kullanmıştır. Deneme 29 Ağustos 1949 günü sabah saat 7:00'de Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Semey'deki üste gerçekleşmiştir. Bu deneme Sovyet atom bombası projesinin bir parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Nükleer silahlanma yarışı</span> Soğuk Savaş döneminde yaşanan çekişme

Nükleer silahlanma yarışı, Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği ve müttefiklerinin Soğuk Savaş süresince nükleer savaşta üstünlük kurmak için girdikleri bir silahlanma yarışıydı. Bu dönemde, ABD ve Sovyetler'in yanı sıra diğer ülkeler de nükleer silah geliştirmeye başladı, ancak hiçbiri savaş başlığı üretiminde diğer iki süper güç kadar etkin olmadı.

<span class="mw-page-title-main">Nükleer silahlardan arındırılmış bölge</span>

Nükleer silahlardan arındırılmış bölge (NWFZ), Birleşmiş Milletler tarafından, bir grup devletin, yükümlülüklerini yerine getirmek için doğrulama ve kontrol mekanizmalarına sahip olan ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından bu şekilde tanınan belirli bir alanda nükleer silahların geliştirilmesini, üretilmesini, kontrolünü, bulundurulmasını, test edilmesini, yerleştirilmesini veya taşınmasını yasaklayan bir anlaşma veya konvansiyonla özgürce kurulan bir anlaşma olarak tanımlanmaktadır. NWFZ'lerin, beş nükleer silahlı devlet de dahil olmak üzere çoğu ülkenin taraf olduğu Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na benzer bir amacı bulunsa da bu antlaşmadan farklıdır. Diğer bir terim olan nükleerden arındırılmış bölge, genellikle hem nükleer enerjiyi, hem nükleer silahları ve hem de bazen nükleer atık ve nükleer tahriki de yasaklayan bir bölge anlamına gelir ve genellikle BM tarafından kabul edilen bir uluslararası anlaşma anlamına gelmez.

<span class="mw-page-title-main">Rusya ve kitle imha silahları</span>

Rusya Federasyonu'nun üç tür kitle imha silahına sahip olduğu bilinmektedir: nükleer silahlar, biyolojik silahlar ve kimyasal silahlar. Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması kapsamında tanınan beş nükleer silah ülkesinden biridir.