İçeriğe atla

Nokrat Hanlığı

Nokrat Hanlığı
1361-1588
BaşkentNokrat
Yaygın dil(ler)Tatarca
HükûmetIrsî monarşi
Tarihçe 
• Kuruluşu
1361
• Dağılışı
1588
Öncüller
Ardıllar
Vyatka Ülkesi
Rusya Çarlığı
Günümüzdeki durumu Rusya

Nokrat Hanlığı veya Nokrat Yeri 1361 yılında Vyatka Irmağı ile Çeptsa Irmağı'nın birleşği yerde günümüz Rusya'nın Kirov Oblastı topraklarında kurulmuştur.[1]

Tarih

Nokrat Hanlığı 1361 yılında Kuman kökenli Tatarlar kurulmuş hanlıkdır. Arbeg Hanedanı tarafından yönetilmiş "Tatar Şehzadeleri" olarak da adlandırmışlardır[2]. Udmurtlar ile ittifak yapmışlar ve Hanlardan birinin adı Kara Bek olmasından dolayı Udmurtlar hanlığa Karagurt olarak adlandırmışlardır.

1490 yılında Moskova'ya resmi ziryeret gerçekleştirmişlerdir ve ittifak kurmuşlardır. Rus Çarı III. İvan'dan Kara Bek hanlığın topraklarını ve Tatar köylülerinin topraklarını güvencesini ve haklarını almış ancak Udmurtlar bunu kabul etmediler. Udmurtların büyük bir protestosuna neden oldu ve bunun sonucunda Tatar toprakları kısmen azaltıldı iki çarlık soruşturması yapıldı. Genel arazi dağıtımından sonra Nokrat Tatarları topraklarını büyük oranda korudular.

Rus Çarı I. Fyodor 1588 yılında Hanlığı ilhak etmiştir ve hanlığın ve Tatarlar'ın toprakları kamulaştırmıştır. Topraksız kalan Tatarlar farklı bölgere göç etmeye başlamışlardır. Boşalan topraklara Ruslar yerleştirilmiştir.

Kaynaklar

  1. ^ "Нократ татарлары". 16 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2022. 
  2. ^ "Арские князья". 16 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mayıs 2022. 

Dış bağlantılar

  • Сюткин В. М., Ситяков А. С. Нухрат — Карино. Серебряные булгары и арские князья. — Киров: ООО Спектр-Принт, 2018. — 112 с.
  • Исхаков Д. М. Об исторических стратах генеалогии «арских князей» \\ Татарские мурзы и дворяне: история и современность 26 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: Сборник статей. Вып. 1. — Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2010.
  • Исхаков Д. М. К вопросу об этносоциальной топографии центрального владения вятской ветви Арских князей в XVI-начале XVII вв //Средневековые тюрко-татарские государства. – 2017. – №. 9. – С. 88-94.
  • Салихов Р. Служилая Ура, рождение татарского капитализма. — Казань, 2015.
  • Д. М. Исхаков От средневековых татар к татарам нового времени (этнополитический взгляд на историю волго-уральских татар XV XVII вв.). - Казань: Издательство "Мастер Лайн", 1998. - 276с.
  • Исхаков Д. М. 16 Mayıs 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde [https://web.archive.org/web/20220516230611/https://cyberleninka.ru/article/n/k-voprosu-ob-etnosotsialnoy-topografii-tsentralnogo-vladeniya-vyatskoy-vetvi-arskih-knyazey-v-xvi-nachale-xvii-vv arşivlendi. К вопросу об этносоциальной топографии центрального владения вятской ветви Арских князей в XVI-начале XVII вв] //Средневековые тюрко-татарские государства. – 2017. – №. 9. – С. 88-94.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kumuklar</span> Türk etnik grubu

Kumuklar, veya Kumuk Türkleri, Dağıstan, Çeçenya ve Kuzey Osetya'nın yerlisi bir Türk halkıdır Kuzey Kafkasya'daki Türkler arasında en kalabalık olanlardır. 1930'lara kadar Kuzey Kafkasya halkları arasında Kumukça lingua franca olarak kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatarları</span> Türklerin kıpçak kolundaki topluluk

Kırım Tatarları ya da Kırımlılar, anayurtları Karadeniz'in kuzeyindeki Kırım yarımadası olan Türkî halktır. 1783'te Kırım Hanlığı'nın Rusya tarafından ilhak edilmesiyle birlikte Osmanlı Devleti'ne zorunlu göçe tabi tutulmuşlar ve kendi vatanlarında azınlığa düşmüşlerdir. SSCB döneminde Stalin'in emriyle 18 Mayıs 1944'te sürgüne uğrayarak nüfuslarının yarısını yitirmişlerdir. SSCB'nin yıkılmasıyla sürüldükleri topraklardan Kırım'a geri dönmeye başlayan halk, Ukrayna'nın ana Müslüman unsurunu oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Diaohi</span>

Diaohi veya Dayaeni, muhtemelen MÖ 12. yüzyılda, Bronz Çağı Çöküşü (Hitit) sonrası dönemde oluşmuş, Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde bulunan kabileler birliğiydi. Burada yaşayan kabilelerin Kartveli dillerini veya Hurri dilini konuştukları tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Şeyh Mansur</span> General ve politikacı

Şeyh Mansur veya doğum ismiyle Uşurma, Çeçenistan, Çerkesya ve Dağıstan ordularına komutanlık etmiş Çeçen İslam âlimi, asker ve Kuzey Kafkasya'nın 1. İmamı. Kuzey Kafkasya'da Rus emperyalizmine karşı cihat hareketinin başlatıcısı olarak görülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kreşinler</span>

Kreşinler İdil Tatarları'nın bir koludur. Dil ve etnik köken bakımından Kazan Tatarlarına çok benzemektedirler.

Yeni Türk alfabesi (Tatarca: Яңа төрки әлифбасы, Yaña törki älifbası) veya kısaca Yenielif (Yanelif) (Tatarca: Яңалиф, Yañalif; Tatarca telaffuz: [jɑŋɑˈlif]), 1930'lu yıllarda Sovyetler Birliği'ndeki Slav kökenli olmayan halklar için oluşturulmuş Latin alfabesi temelli bir yazı sistemidir. 1926 yılının Şubat ayında Bakü'de toplanan Birinci Türk Halkları Kurultayı'nda alınan karar ile 1926 yılının Nisan ayında Kazan'da Yeni Tatar Alfabesi adıyla tasarlandı. 3 Temmuz 1927 tarihinde Tataristan hükûmeti tarafından Yanelif, Tatar dilinin resmi yazı sistemi olarak kabul edildi ve 1940 yılına kadar kullanıldı.

<span class="mw-page-title-main">Viktor Butanayev</span> Rus etnograf

Viktor Yakovleviç Butanayev ya da Astay Butanayev, Hakas kökenli Rus etnograf, Türkolog, Başta kendi etniği Hakaslar olmak üzere onların ataları olan Yenisey Kırgızları ve yakın oldukları Kırgızlar üzerine çalışmalarıyla bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Murad Adji</span>

Murad Eskenderoviç Adjiev, Sovyet ve Rus bilim insanı, türkolog, araştırmacı yazar. Kadim Türklerin ana vatanı Altay'dan başlayan Büyük Kavimler Göçü tezinin müellifi. Coğrafyacı, Doktorasını iktisat alanında yapmıştır. Doçent. Kumuk kökenli.

<span class="mw-page-title-main">Geçici Sibirya Hükûmeti (Omsk)</span>

Geçici Sibirya Hükûmeti (Omsk), Rus İç Savaşı döneminde Beyaz Ordu tarafından Omsk'ta kurulan geçici hükûmet.

Musa Sarafutdinoviç Sirajetdinov veya kısa adıyla Musa Siraji,, Sovyet tatar şair, yazar, film senaristi. Başkurdistan Cumhuriyeti Yazarlar Birliği üyesidir. Başkurdistan Cumhuriyeti'nin Tatarları Kültür Merkezi Başkanı oldu. Son yıllarda, çalışma faaliyetleri Başkurdistan Yazarları Birliği altında Tatar yazarlarının birliği tarafından yönetildi. Yazarlar Birliği'nde kurulan Tatar Yazarlar bölümünün ilk başkanıydı.

Sibirya tatarca ya da Sibir Tatarcası, Türk dillerinin Kıpçak Grubuna bağlı bir dil. Yaklaşık 100.000 kişi tarafından konuşulmakta olan dil, Sibirler'in millî dilini oluşturur. Sibirce, Tobol-İrtış, Baraba ve Tom olmak üzere üç lehçeye sahiptir. Dil, Rusya Federasyonu'nda Kurgan, Tümen, Omsk, Novosibirsk, Tomsk, Kemür, Svedlov bölgelerinde konuşulur. Ayrıca zamanında Sibirya'dan Türkiye'ye göç etmiş Böğrüdelik, Cihanbeyli köyü halkı da Sibirce konuşurlar.

Küleç Camii, Kırım Hanlığı sırasında inşa edilmiş bir camidir. Caminin yukarı kesimlerinde, Çürük Nehir vadisinin üzerindeki aynı adı taşıyan köyde Aziz Ahmed Efendi'nin mezarı bulunmaktadır. Cami ile birlikte bir medrese de inşa edildi. Cami kompleksinin ilk yazılı kayıtları 17. yüzyıla kadar uzanmaktadır, ancak araştırmacılar yapım zamanının daha erken bir döneme, muhtemelen 15.-16. yüzyıllara kadar tarihlenebileceğine inanmaktadır. Kırım'da Sovyetler Birliği'nin kurulmasından sonra cami kapatıldı ve 1950'lerin başında cami kompleksi tamamen yıkıldı.

Umma Han ) Avar, takma adı "Büyük" veya "Deli" - Avar Nutsal, Avar Hanlığı'nın 1774'ten 1801'e hükümdarı.

Kırım ulusu, 13. yüzyılın ortasından 15. yüzyılın sonuna kadar Kırım yarımadası topraklarında varlığını sürdürmüş olan Altın Orda ulusudur.

Udmurtya ve Tataristan Yahudileri, karma Türkçe konuşan, Fin-Ugor dillerini konuşan ve Rusça konuşan nüfusun bulunduğu bölgelerde oluşmaya başlayan Aşkenazi Yahudilerinin özel bölgesel etnokültürel grubudur. 1807'den itibaren Yahudi halkı da Sarapulsky Uezd'in sanayi ve idari merkezlerinde ikamet etmeye başladı. Bu zamana kadar bu bölgedeki Yahudiler sadece Kazan'da yaşıyordular. Bölgede Yahudi cemaatlerinin oluşması, ancak 26 Ağustos 1827'de Rusya İmparatoru I. Nikolay'ın Yahudilere zorunlu askerlik getirilmesine ilişkin kararnamesiyle mümkün olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">II. Mehmed Giray Türbesi</span>

II. Mehmed Giray türbesi Kırım'da, Bahçesaray şehrinin Eski-Yurt bölgesinde 16. yüzyıla ait bir türbedir. Türbede Kırım hanları II. Mehmed Giray (1532-1584), II. Saadet Giray ve III. Mehmed Giray (1584-1629), Murad Giray ve Safa Giray'ın mezarları mevcuttur.

Burtaşlar, Orta Çağ'da Hazar Denizi'nin kuzeyindeki bozkır bölgesinde yaşayan belirsiz etnik-dilsel bağlılığa sahip bir kabileydi. Hazarlara tabi idiler.

<span class="mw-page-title-main">Mansur Hanlığı</span>

Mansur Hanlığı 1380 tarihinde günümüz Ukrayna'nın kuzey doğusundaki Sumı Oblastı, Poltava Oblastı'nda Tatar ve Kuman boylarıi tarafından kurulan bir devletir. Hanlığın kurucusu Kuman'ların Kiyat boyundan olan Altın Orda komutanı Mamay'ın oğlu Mansur Han'dır. Glinski Hanedanı'nı kurmuş hanedanın adı ise hanlığın başkenti Glinski köyünden almıştır. Litvanya'daki Lipka Tatarları Mansur Hanlığının mirascısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Basargeçer (rayon)</span>

Basargeçer rayonu, 1969 yılından sonraki adı Vardenis rayonu — Ermenistan SSC'nin doğusunda yer alan rayon. Merkezi Basargeçer (Vardenis) şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Hongoray</span>

Hongoray veya Hoñgoray,Hoñoray,Hoñgoroy, Hakas.: Hooray, Kongurey de denir) – XIV ve XVIII. yüzyıllar arasında Güney Sibirya'da Yenisey akarsuyu kıyılarında, Bin-Su (Minusin) arazisinde yerleşmiş dört Türk beyliğinin birleşimiyle oluşmuş tarihi ülke. Eski Rus kaynaklarında Kırgız ülkesi diye adlandırılan yer.