İçeriğe atla

Müstecip Ülküsal

Müstecip Ülküsal
Kişisel bilgiler
Doğum 1899
Dobruca
Ölüm 10 Ocak 1996
İstanbul, Türkiye
Vatandaşlığı Romanya Romanya

Türkiye Türkiye

Mesleği yazar, gazeteci

Müstecip Ülküsal (1899, Dobruca - 10 Ocak 1996, İstanbul) — Kırım Tatar yazar ve gazeteci, Emel dergisinin kurucusu ve yayımcısı.

Hayatı

19. yüzyılın ortalarında, atalarının Kırım'dan taşındığı Romanya'nın Dobruca bölgesinde doğdu.

1917'de Kırım'da Kırım Tatar hükümetinin kuruluşunu öğrendiğinde, arkadaşları ile Kırım'a geldi ve Foti Sala (şimdi Golubinka) köyünde öğretmen olarak çalışmaya başladı. Çatışma Kırım'a yaklaşırken Avrupa'ya dönüp Romanya ve Bulgaristan'da yaşamak zorunda kaldı. Bükreş Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu ve avukat olarak çalıştı.

Tonguç ("İlköğretim") Kültür Merkezini kurdu ve 1930'da o ve arkadaşları Emel ("Saldırı") dergisini yayınlamaya başladı.

1941'de ailesi ile birlikte Türkiye'ye yerleşti. Nisan 1941'de Türk vatandaşlığı aldı ve hayatının geri kalanında burada yaşadı.

1942'de Cafer Seydahmet Kırımer ile Berlin'e geldi ve Kırım'da Ulusal Kırım Tatar hükûmetinin kurulması konusunda ısrar etti ancak teklifi kabul edilmedi ve Türkiye'ye döndü.[1] Daha sonra Türk basınında Kırım Tatarlarının sınır dışı edilmesi ve komünist ülkelerde (Romanya, Bulgaristan) bunlara yönelik baskılar hakkında makaleler yayımladı.

Kasım 1960'ta, bir grup Kırım Tatarının girişimiyle Emel dergisi, savaş öncesi baskının devamı olarak Ankara'da yayımlandı. Müstecip Ülküsal'ın makaleleri gazetede yayımlandı. 1976'da emekli oldu.

10 Ocak 1996'da İstanbul'da öldü.

Kaynakça

  • Dobruca ve Türkler
  • Dobruca Kırım Türklerinde Atasözleri ve Atasözü
  • II. Dünya Savaşı Berlin Anıları (1941-1942) ve Kırım Kurtuluş Davası
  • Kırım Türk Tatarları adı verilen dört kitap (Dün - Bugün - Yarı)
  • Gagavuz'un Kökeni
  • Kırım Yolunda Bir Ömür

Kaynakça

  1. ^ "Заложники войны: оккупация Крыма (1941—1944)". 12 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2020. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İlber Ortaylı</span> Türk tarihçi, akademisyen ve yazar

İlber Ortaylı, Türk tarihçi, akademisyen ve yazar. Türk Tarih Kurumu şeref üyesidir. Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesidir.

Bulgaristan'daki Kırım Tatarları, Bulgaristan'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2001 yılında ülkede 1803 Kırım Tatarı yaşamaktaydı. Bu kişilerin çoğu, 1860'lı yıllarda ülkeye gelmiştir. Bazı kaynaklara göre 1860'larda Bulgaristan'a gelen Kırım Tatarı sayısı 110,000 idi. Daha sonra bu kişilerin bir kısmı Bulgaristan'dan göç etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Tatarcası</span> Türk dillerinin Kıpçak koluna ait bir dil

Kırım Tatarcası ya da Kırımca, Türk dillerinin Kıpçak koluna ait bir dildir. Ancak bazı Oğuz grubuna ait özelliklere de sahiptir. Romanya'nın Dobruca yöresinde konuşulan şekline Dobruca Tatarcası adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Tatarlar</span> Doğu Asyadan köken alan etnik grup

Tatarlar veya Tatar Türkleri, "Tatar" ismini taşıyan farklı Türki etnik gruplar için kullanılan bir şemsiye terimdir.

Emel, Arapça kökenlidir, kız ismidir ve şu anlamlara gelebilir:

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki Kırım Tatarları</span>

Türkiye'deki Kırım Tatarları Kırım, Dobruca, Bulgaristan ve Bucak bölgelerinden Türkiye'ye göç etmiş olan Kırım Tatarları ve Romanya Tatarları'dır.

<i>Emel</i> (dergi)

Emel, 1 Ocak 1930 tarihinde Romanya'nın egemenliği altındaki Güney Dobruca'nın Hacıoğlu Pazarcık şehrinde Müstecip Ülküsal ve 9 arkadaşı tarafından çıkarılmaya başlanan fikir ve kültür dergisidir. Emel, 5. sayısından itibaren, 1917 yılında kurulan Kırım Halk Cumhuriyeti'nin en önde gelen isimlerinden biri olan, Kırım Kurultay hükûmetinin Dışişleri ve Harbiye Bakanı Cafer Seydahmet Kırımer'in isteğiyle, Kırım Türklerinin Milli İstiklal Davasının yayın organı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Edige Kırımal</span>

Mustafa Edige Kırımal Kırım Tatarlarının diasporada yaşayan liderlerindendi.

Ahmet Özenbaşlı, Kırım Tatar Milli Fırka hareketi önderlerinden, siyaset ve fikir adamı. Bahçesaray'da, ünlü medeniyet erbabı, kültür adamı Seyit Abdullah Özenbaşlı'nın ailesinde doğdu.

<span class="mw-page-title-main">Dobruca Tatarcası</span> Kırım Tatarcasının bir lehçesi

Dobruca Tatarcası veya Romanya Tatarcası, Romanya'da Dobruca bölgesinde yaşayan Romanya Tatarları tarafından konuşulan Kıpçak ve Oğuz grubundan Kırım Tatarcasının bir lehçesidir. Bulgaristan ve Türkiye'de bulunan Tatarlar da bu lehçe ile konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Romanya Tatarları</span>

Romanya Tatarları, Romanya'da ve Bulgaristan'da Dobruca bölgesinde yaşayan Kıpçak ve Oğuz grubundan Kırım Tatarlarının bir kolu olan Sünni Müslüman Türk halkı. Halk arasında Nevruz geleneği vardır. Romanya Tatar Türkleri Müslüman Demokrat Birliği (UDTTMR) Tatarları siyasi olarak Romanya'da temsil etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Saim Osman Karahan</span>

Saim Osman Karahan, Kırım Tatar dil bilgini ve yazar.

<span class="mw-page-title-main">Romanya'daki Kırım Tatarları</span>

Romanya'daki Kırım Tatarları, Romanya'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2011 yılında ülkede 20.282 Tatar yaşamaktadır ve bunların büyük çoğunluğu Kırım Tatarı'dır.

Mehmet Niyazi Cemali, Rumen ve Kırım Tatarı şair, gazeteci, öğretmen, akademisyen ve etnik Tatar davasının aktivistiydi. Rus İmparatorluğu ve Kırım'da geçirdiği yaşamının bir parçası olan eserlerinin çoğunu Kırım Tatarcasında ve Osmanlı Türkçesinde yazmıştır. Niyazi, Kırım Tatar Diasporası ile Kırım arasındaki bağlantıyı sürdürmede önemli bir rol oynamış olmasından dolayı itibarlı bir konuma sahiptir.

Emin Bektöre, Kırım Tatarı asıllı folklorcu, etnograf, şair, eğitimci ve aktivist.

Kadriye Nurmambet ; 21 Ağustos 1933, Dobriç Romanya Krallığı - 31 Ocak 2023), Romanyalı Kırım Tatarı azınlıktan halk müziği sanatçısı ve folklorist. Milli ilgileri üzerinde topladı ve Dobruca Bülbülü olarak tanındı.

Zafer Karatay - Kırım Tatar Türk gazeteciKırım Tatar halkının Meclis temsilcisi, Kırım Tatar ulusal hareketinin aktif üyesi, Kırım'ın onursal üyesi -Tatar Yazarlar Birliği, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.

Emel Emin Romanya doğumlu Kırım Tatarı şair, çevirmen, Türkolog ve eğitimci. Emel, eserlerini Türkçe yazıyor. Şiirlerinin çoğu serbest şiir olmasına rağmen, bazen heceli dizeler kullanıyor. Geleneksel şiir biçimlerine olan sevgisiyle gazel ve rubayatlar yayınladı.

Refik Kadir Rumen ordusunda savaşmış olan Kırım Tatar kökenli askerdir. Refik, ünlü halk şarkıcısı "Dobruca Bülbülü" lakaplı ünlü halk müziği sanatçısı Kadriye Nurmambet'in babası olan Ahmet Nurmambet'in amcasıdır. Ahmed Nurmambet de Rumen ordusunda savaşmıştır.

Kırım Tatar dili üç lehçeden oluşur. Standart dil, Kıpçak-Cuman kolunun bir parçası olan orta lehçe ile yazılmıştır. Oğuz kolunda yer alan kıyı ağzı olarak da bilinen güney ağzı ve Kıpçak dilinde de nogai ağzı olarak da bilinen kuzey ağzı vardır.