İçeriğe atla

Muhammed Ebu Dehab

Muhammed Ebu Dehab (1735-1775), Memlük Emiri ve Mısırın yöneticisiydi.

Hayatı

Çerkesler'in yaşadığı Kuzey Kafkasya bölgesinden veya Abhazya'da doğan Dehab, Mısır'a kaçırılıp Memlük Emiri Ali Bey'e satıldı. Ali Bey'in yanında yetişen Dehab, büyüdüğünde onun en yakın, en güvenilir generali ve kayınbiraderidir (diğer kaynaklara göre damadı).

Rus-Türk Savaşı sırasında Ali Bey, Mısır'ın bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı yönetimini reddetti. Ali Bey, 250 yıl önce Osmanlı tarafından yıkılan Memlük Devletini yeniden kurulduğunu açıkladı. Ali Bey'in bu bağımsızlık ilanının ardından Osmanlı, Kuzey Mısır'da ayaklanma çıkarttı. Ali Bey ise güvenliği sağlamak için sadık olduğuna inandığı ve yanındaki en iyi general olan Ebu Dehab'ı ayaklanmayı bastırması için görevlendirdi. Ebu Dehab, ayaklanmayı kısa bir sürede bastırdı ve Osmanlı topraklarının içlerine doğru ilerledi. Hicaz'ı (1770), Filistin ve Suriye'yi (1771) ele geçirdi.

İktidarı ele geçirmesi

Şam'da Osmanlı valisi Osman Paşa'nın valiliğini kabul eden Ebu Dehab, bir Osmanlı ajanın kışkırtmasıyla ele geçirdiği toprakları Osmanlı'ya iade etti ve Ali Bey'i iktidardan indirmek için Kahire'ye yürüdü. Ali Bey ise kaçmak zorunda kaldı. Böylece Ebu Dehab Mısır'ın yeni hükümdarı oldu ve kendi adına para bastırdı. Ali Bey, kısa bir süre sonra geri döndü. Hükümdarlığı ele geçirmek için Ebu Dehab'ın kuvvetleri ile mücadeleye tutuştu. Ancak Kahire yakınlarında yapılan bu savaşta Ebu Dehab'ın kuvvetleri Ali Bey'i yendi ve onu öldürdü (1773). Ebu Dehab, Ali Bey'i yendikten sonra Osmanlı topraklarına karşı tekrar harekete geçti. Filistin topraklarına doğru harekete geçen Ebu Dehab Gazze'yi fethettikten sonra, Yafa ve Akka'yı ele geçirdi. Ancak burada veba yüzünden birdenbire öldü. Ebu Dehab'tan sonra Memlükler'in başına Murat Bey ve İbrahim Bey geçti.

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mercidâbık Muharebesi</span> I. Selim komutasındaki Osmanlı ordusu ile Kansu Gavri komutasındaki Memlük ordusu arasında gerçekleşen muharebe

Mercidâbık Muharebesi 24 Ağustos 1516 tarihinde I. Selim komutasındaki Osmanlı Devleti ordusu ile Kansu Gavri komutasındaki Memlûk Devleti ordusu arasında gerçekleşen muharebedir. Suriye'nin Halep şehrinin kuzeyinde gerçekleşen muharebe, Osmanlı ordusunun mutlak zaferiyle sonuçlanmıştır. Muharebenin sonucunda Memlûk Sultanı Kansu Gavri ölmüş, Memlûk kuvvetleri bozulmuş ve Suriye toprakları Osmanlı Devleti egemenliğine açılmıştır. Jane Hathaway'ın yazdığına göre Kansu Gavri'nin cesedi hiç bulunamadı ve çok geçmeden, onun cinler tarafından alınıp kaçırıldığına dair rivayetler yayıldı. Memlük İmparatorluğu, kuruluşundan beri, tarihi boyunca böyle bir meydan muharebesi kaybetmemiş ve hiçbir hükümdarını muharebe meydanında bırakmamıştır. Moğollar, İlhanlılar, Timur bile Memlükler'i böylesine bir mağlubiyete uğratamamışlardır. Bu bozgundan sonra Mısır'ı değilse bile, Suriye, Lübnan, Filistin, hatta Hicaz'ı Osmanlılar'ın eline düşmekten koruyabilecek hiçbir kuvvet kalmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Memlûk Devleti</span> Geç dönem Orta Çağda Mısır ve Suriyede hüküm sürmüş olan bir devlet (1250–1517)

Memlûk Devleti resmî adıyla ed-Devletü't-Türkiyye, Eyyûbîlerin çöküşü ile Osmanlı İmparatorluğu'nun Mısır'ı ele geçirmesi arasında geçen üç yüzyıla yakın zaman diliminde Mısır ve Suriye'de hüküm sürmüş olan devlet. Memlûk Devleti'ni 1250 ve 1382 yılları arasında kurucu aile Bahrî Memlûkler idare etmiş, 1517 yılına kadar ise Burcî Memlûkler yönetimi ele almıştır. Tarihyazınında devlet bu iki hâne başlıkları altında incelenmiş olup Bahrî Memlûklerin Türk kökenli olması dolayısıyla bu devirde yöneticiler daha çok Türklerden oluşurken daha sonraki dönemde Çerkesler asıl unsur olmuşlardır. Tarihçiler arasında; Memlûk devletinin Türk sultanlar döneminde askeri ve siyasi olarak doruğa ulaştığı, ardından ise Çerkesler döneminde uzun süreli bir gerileme dönemine girdiğine dair evrensel bir fikir birliği vardır.

<span class="mw-page-title-main">I. Dünya Savaşı'nda Osmanlı cepheleri</span> 29 Ekim 1914 ve 30 Ekim 1918 tarihleri arasında Osmanlı İmparatorluğunun savaştığı cepheler

Osmanlı cepheleri, Osmanlı İmparatorluğu'nun I. Dünya Savaşı'nda çarpıştığı cephelerdir.

<span class="mw-page-title-main">Fransa'nın Mısır ve Suriye seferi</span>

Mısır Seferi, 1798-1801 yılları arasında Fransa'nın Mısır ve doğu ticaret yolları üzerinde üstünlük elde etme amacıyla sürdürdüğü askeri sefer; 1798-1802 Osmanlı-Fransız Savaşı ve İkinci Koalisyon Savaşı'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Kavalalı İbrahim Paşa</span> Mısırlı general ve Mısır ve Sudan valisi (1789-1848)

Kavalalı İbrahim Paşa, kazandığı askeri başarılarla Mısır'da Kavalalı yönetiminin yerleşmesinde önemli rol oynayan Mısır valisi.

<span class="mw-page-title-main">Alaüddevle Bozkurt Bey</span> Dulkadiroğulları Hükümdarı

Sultan Alaüddevle Bozkurt Bey, Dulkadiroğulları hükümdarıdır. Osmanlı Padişahı II. Bayezid'in kayınpederi olup, Yavuz Sultan Selim'in öz annesi olan Ayşe Hatun'un babasıdır. Önceleri damadı II. Bayezid ile beraber hareket etti. Ancak sonraları Yavuz Sultan Selim zamanında Memlükler ile beraber hareket etmeye başladı. Osmanlı Devleti'nin yerine atadığı kardeşi Şah Budak Bey'i Memlükler'in yardımı ile yendi. Bu savaştan sonra kardeşi Şah Budak Bey, Kahire'ye gönderilerek idam edildi. Mezarı Elbistan Ulu Camii'ndedir.

Zeyneddin Karaca Bey, 1337 ile 1353 yılları arasında, Anadolu ve kuzey Suriye'de hüküm süren Dulkadiroğulları beyliğini kuran bir Türkmen beyidir. Yükselişinden önce, Karaca, Mısır'ın kuzey sınırının yönetimi üzerinde başka bir yerel Türkmen beyi olan Taraklı Halil ile rekabet etti. Memlük Sultanı I. Muhammed tarafından tanınmasıyla, Memlüklerin Anadolu sınırındaki bir vasal devletin hükümranı oldu. Hükümdarlığı sırasında, daha da hırslı hale gelen Karaca, genişleyen etkisine karşı olan bazı Memlük valileriyle çatıştı. Karaca, Memlükler içindeki siyasi karışıklıklardan faydalanarak 1348'de bağımsızlığını ilan etti. Ancak bu, onun hapse atılmasına ve ardından 1353'te idam edilmesine yol açtı.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Mandası</span> 1920-1948 yılları arasında varlığını sürdüren Birleşik Krallık yönetimi

Birleşik Krallık Filistin Mandası, Birleşik Krallık'ın Filistin'deki Osmanlı Devleti hakimiyetine son vermesiyle İtilaf Devletleri tarafından kararlaştırılan ve Milletler Cemiyeti tarafından Haziran 1922'de resmen onaylanarak kurulan manda cumhuriyeti.

Sultan İnal, tam ismiyle Melik Eşref Seydeddin Ebu Nasr-el-Alai Zahiri Nasır İnal el-Acrud, 1453 ile 1461 döneminde saltanat süren Çerkes kökenli Burci Hanedanı'ndan Memlûk hükümdarı. El-Acrud lakabını sakalının şeklinden almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Yafa</span> İsrail Devletinde yerleşim birimi

Yafa, dünyanın en eski yerleşim merkezlerinden biri kabul edilen İsrail'deki bir liman şehridir. Yafa, günümüzde Tel Aviv şehrinin bir parçası olarak kabul edilmekte ve tam adı Tel Aviv-Yafa olarak geçmektedir.

Nasır Ferec tam ismiyle Melik Nasır Zeynedin Ebu-Saadet Ferec bin Berkuk 1399'de ölen babası Berkuk'un yerine daha 10 yaşında iken tahta çıkan ve 1405'te 2 ay süren kısa ara hariç 1412'de bir darbe ile öldürülünceye kadar saltanat süren Çerkes kökenli Burci Hanedanı'ndan Memlük Devleti hükümdarı.

Nâsıreddin Muhammed Bey Dulkadiroğulları Beyliği'nin beşinci hükümdarı ve altıncı Osmanlı padişahı II. Murad'ın dedesidir.

<span class="mw-page-title-main">Bulutkapan Ali Bey</span>

Bulutkapan Ali Bey, XVIII. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı Devleti’ne isyan ederek Mısır, Hicaz ve Suriye’de yarı otonom bir hükûmet kurmaya çalışmış Gürcü asıllı Kölemen beyidir.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Murad Bey</span>

Muhammed Murad Bey, İbrahim Bey ile Mısır'daki Memlüklerin Çerkes asıllı lideri, süvari komutanı ve Mısır'ın İbrahim Bey ile birlikte ortak hükümdarıydı. Murat Bey, sıklıkla zalim olarak anlatılsa da bir o kadar enerjik, cesur bir savaşçı olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">İbrahim Bey (Memlük)</span> Mısır memlüklüleri lideri

İbrahim Bey (Memlük) (1735-1817), Muhammed Murad Bey ile Mısır'daki Memlüklerin lideri ve Mısır'ın idareden sorumlu yöneticisiydi.

<span class="mw-page-title-main">Gazze Muharebesi (1516)</span> Muharebe

Gazze Muharebesi ya da Han Yunus Muharebesi, Sadrazam Sinan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile Canberdi Gazâlî komutasındaki Memlük ordusu arasında 1516 sonlarında, Gazze yakınlarında gerçekleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Mısır Seferi</span> 1516–1517 yılları arasında Osmanlılar ile Memlûkler arasında Orta Doğuda gerçekleşmiş olan bir dizi savaş

Büyük Mısır Seferi, Mısır Seferi veya 1516–1517 Osmanlı–Memlûk Savaşı, Osmanlı İmparatorluğu ile Memlûk Sultanlığı arasında Ağustos 1516 ile Ocak 1517 tarihleri arasında Orta Doğu'da gerçekleşmiş bir dizi savaştır. Sefer sırasında meydana gelen Mercidâbık, Gazze, Ridâniye ve son olarak Kahire muharebelerinde bozguna uğrayan Memlûk Devleti, akabinde Osmanlılar tarafından tamamen ilhak edildi ve Suriye, Filistin, Hicaz ve Mısır toprakları ele geçirildi.

<span class="mw-page-title-main">Kahire Kuşatması (1517)</span>

Kahire kuşatması, 1517'de Osmanlı İmparatorluğu tarafından Mısır'daki Memluk Sultanlığı'nın başkentinin ele geçirilmesi olayıdır.

1798-1802 Osmanlı-Fransız Savaşı, Fransız Devrim Savaşları'nda evre.

<span class="mw-page-title-main">Mehmed Ali Paşa'nın Mısır iktidarı olması</span>

Mehmed Ali Paşa'nın Mısır iktidarı olması, Osmanlı İmparatorluğu, Mısır'ı yüzyıllarca yöneten Mısırlı Memlûklar ve Osmanlı'nın hizmetindeki Arnavut paralı askerler arasındaki uzun, dört yönlü bir iç savaşın ardından Mısır'da iktidara geldi. Çatışma, Ali liderliğindeki paralı askerlerin zaferiyle sonuçlandı.