İçeriğe atla

Mudaito hanedanı

Mudaito hanedanı (Modaytó hanedanı), Etiyopya'daki Aussa Sultanlığı'nın (Awsa Sultanlığı) yönetici hanedanıdır. La'o ve Doobi bölgelerinden gelen Afars'ın Asaihemara Modaito klanı tarafından kuruldu.

Tarih

Aussa Sultanlığı (Afar Sultanlığı), daha önceki Aussa İmamlığının yerini aldı. İkinci yönetim, 1577'de, Adal Sultanlığı'nın Aussa ve Harar Sultanlığı olarak ikiye bölünmesiyle, Muhammed Jasa başkentini Harar'dan Aussa'ya (Asaita) taşıdığında ortaya çıktı. 1672'den sonra bir noktada Aussa, İmam Umar Din bin Adam'ın kaydedilen tahta çıkışıyla bağlantılı olarak reddetti ve geçici olarak sona erdi.[1] 26 Eylül 1725'te Mudaito Afars ve onların Harla müttefikleri, Kuzeydoğu Eli Da'ar'dan ve Andhar Kalu'nun orta batısından Aussa'yı işgal etti ve Awsa eyaletini yaktı.[2][3] Adali yerleşimlerini yağmalayarak Dobi ve Kalo aracılığıyla Modaito genişlemesine başladılar. Ertesi ay, İmam Selman'ın askerlerini yenerek 200 İmam askerini öldürdüler.[4] 1734'te Kedafo, Amoyta olarak imamlığa galip geldi ve Mudaito hanedanını kurdu. Padişahın birincil sembolü, büyülü özelliklere sahip olduğu düşünülen gümüş bir asaydı.[5]

Haziran 1764'te Mudaito, Evsa ve çevresindeki İmamlık kabilelerini alt ederek kontrol alanlarını genişletti. Temmuz 1809'da Amir Mahammad bin A'as Ali, babasının Evsa'da öldürülmesinin intikamını almak için Mudaito ile yüzleşti ancak başarısız oldu. Sonraki yıllarda, güçlü Adallar Mudaito'nun ilerlemesini durdurmaya çalıştığında Mudaito, Adali Debne We'ima'nın İmamlık yanlısı savaşçılarına ağır darbeler indirdi. 1814'te Mudaito, Adali Dardars'ın başkenti Tadjourah'ı işgal ederek Adali yöneticilerini öldürdü ve evleri yıktı. Bu, Afar tarihindeki güç mücadelesini, Mudaito'nun Evsa Sultanlığı'nın 1936'daki sömürge yeniden yapılanmasına kadar süren genişlemesine izin veren Mudaito'nun kuralı lehine şekillendirdi.

Hükümdarlar

Aşağıda, Mudaito hanedanı yöneticilerinin (Amoyta) bir listesi bulunmaktadır.

İsimÖmürHükümdarlık başlangıcıHükümdarlık sonuNotlarAileResim
Kadhafo
17341749
Kadhafo Mahammad ibn Kadhafo17491779
Aydahis ibn Kadhafo Mahammad17791801
"Asa" Aydahis ibn Mahammad ibn Aydahis
  • Afarca"Qasa" Aydacis Macammad
18011832First official Amoyta
Hanfere ibn Aydahis
18321862
Mahammad "Illalta" ibn Hanfere
  • AfarcaMacammad "Illalta" Canfaxe
18621902Won the battle of Arraddo against Menelik II in 1896.
Mahammad ibn Aydahis ibn Hanfere
1902c. 1910Starting from 1902, the governorship of Mahammad ibn Aydahis was challenged by his cousins, the nine sons of his direct predecessor, Aydahis, Alimirah, Kadhafo, Hanfadhe, Alo and Yayyo (the later sultan)
Yayyo ibn Mahammad ibn Hanfere
c. 19021927
Mahammad Yayyo
19271944
Alimirah Hanfere
19442011In 1945 Awsa is incorporated into Ethiopia. Sultan in exile from 1975 to 1991
Hanfere Alimirah
  • Canfaxe Qali Mirac
2011currently in placesucceeded his father

Ayrıca bakınız

Notlar

Kaynakça

  • Encyclopaedia Aethiopica, vol. 1, article on Afar literature
  • Didier Morin, Dictionnaire historique des Afar, 2003

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Yemen</span> Orta Doğuda yer alan bir ülke

Yemen, resmî adıyla Yemen Cumhuriyeti, Orta Doğu'da yer alan bir ülke. Kuzeyinde Suudi Arabistan, kuzeydoğusunda Umman ile komşudur. Batısını Eritre ve Cibuti, güneybatısını Somali çevreler. Yemen; 555.000 km2 yüz ölçümüne sahiptir ve 1.200 km uzunluğunda sahil şeridiyle Arap Yarımadası'nın güney ucunda yer almaktadır. Güneyinde Hint Okyanusu'nun uzantısı Aden Körfezi, kuzeyinde Kızıldeniz, güneybatısında ise bu ikisini ayıran Babülmendep Boğazı bulunmaktadır. Yemen'in Umman Denizi ile Kızıldeniz'de en büyükleri Haniş ve Sokotra olmak üzere 200'e yakın adası bulunmaktadır. En büyük şehri ve başkenti San'a'dır. 2022 yılı itibarıyla Yemen'in nüfusunun yaklaşık 31 milyon olduğu tahmin edilmektedir. Yemen; Arap Birliği, Birleşmiş Milletler, Bağlantısızlar Hareketi ve İslam İşbirliği Teşkilatı üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Umman</span> Güneydoğu Arabistanda bir ülke

Umman ya da resmî adıyla Umman Sultanlığı, güneybatı Asya'da, Arap Yarımadası'nın güneydoğu kıyısında yer alan Arap ülkesidir. Kuzeybatıda Birleşik Arap Emirlikleri, batıda Suudi Arabistan, güneybatıda ise Yemen ile sınır komşusudur. Güneyde ve doğuda Umman Denizi, kuzeydoğuda ise Umman Körfezi ile çevrilidir. Ülkenin Birleşik Arap Emirlikleri tarafından çevrelenmiş, Madha ve Müsendem olmak üzere 2 adet eksklavı bulunmaktadır. Maskat en büyük şehir ve başkenttir.

<span class="mw-page-title-main">Maraş Muharebesi</span> Maraş Savunması

Maraş Muharebesi, I. Dünya Savaşı'nda yenilmesi üzerine, Osmanlı İmparatorluğu ile 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi çerçevesinde Anadolu'nun birçok yeri gibi Maraş'ın da işgal altına girmesi ile işgal güçlerine karşı 21 Ocak 1920'de başlayan direniş, 12 Şubat 1920 tarihinde işgalin ortadan kalkması ile sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Maskat</span> Ummanın başkenti

Maskat, Umman Sultanlığı'nın başkenti ve en büyük şehri. Arabistan yarımadasının güneydoğu sahilinde olup eskiden beri denizcilikle uğraşan Umman halkının başlıca ticaret limanıdır. 2014 yılı verilerine göre şehrin toplam nüfusu 1.208.114 olup bu nüfusun 464.236'sı Ummanlıdır.

<span class="mw-page-title-main">Alamut Kalesi</span> Haşhaşîler tarikatının merkezi olan kale

Alamut Kalesi, ya da Elemût – Belde't-ûl'İkbâl ; Nizârî-İsmaili Devleti'nin ve Haşhaşîler tarikatının yönetim merkezi konumunda olan ve Hazar Denizi güneyinde, İran'ın Kazvin şehri sınırları içerisinde yer alan bir kaledir. Kelime mânâsı olarak "Kartal Yuvası" anlamına gelmektedir. Rivayete göre Cüstânîler kralı Veşudan İbn-i Cüstan tarafından inşa ettirilmiştir. Ebced hesabına göre ise "Elemût", Hicrî 483 yılına tekâbül etmektedir ki, bu sayı da kalenin tarikat kurucusu Hasan Sabbah tarafından zaptedildiği yıla karşılık gelmektedir. Alamut Kalesi, Hasan bin Sabbah tarafından fethedilene kadar Cüstânîler'in denetimi altında kalmıştır. Hasan Sabbah'ın eline geçen kale, Haşhaşiler'in karargâhı hâline gelmiştir. Kale, 1256 yılında, Bağdat İşgali'ne giden Hülâgû Han komutasındaki Moğol ordusu tarafından Haşhaşiler'i yok etmek amacıyla ele geçirilmiş ve kalede bulunan neredeyse tüm Haşhaşiler öldürülmüştür. Kale tahrip edilmiş, içinde bulunan ünlü kütüphanesi de yakılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Somaliland</span> Somaliden tek taraflı bağımsızlık ilan eden ancak bağımsızlığı hiçbir ülke tarafından tanınmayan ülke

Somaliland, resmî olarak Somaliland Cumhuriyeti, Afrika Boynuzu'nda tanınmayan fiili bir egemen devlettir. Kuzeybatıda Cibuti, güneyde ve batıda Etiyopya ve doğuda Somali ile sınır komşusudur. İddia edilen bölgesi, 2021 itibarıyla yaklaşık 5,7 milyon sakinle 176.120 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Başkent ve en büyük şehir Hargeisa'dır. Somaliland hükûmeti, kısa bir süre bağımsız olan Somaliland Devleti olarak 1960'tan 1991'e kadar Somali Vesayet Bölgesi ile birleşerek Somali Cumhuriyeti'ni oluşturan İngiliz Somaliland'ın halefi devlettir.

<span class="mw-page-title-main">San'a</span> Yemenin başkenti

San'a, Yemen'in başkenti. 2005 yılında, şehir nüfusu 1.937.451'dir.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Mısırı</span> Britanya egemenliği altındaki Mısır

1882-1922 yılları arasında Britanyalı işgali altındaki Mısır'ın fiilen Osmanlılardan kopması ve öteden beri süren Britanyalı-Fransız rekabetinin Britanyalılar lehine noktalanması gibi iki önemli sonuç doğurdu. Britanyalılar, Osmanlıların ve Avrupa devletlerinin gösterdiği tepkiyi göz önüne alarak resmi bir siyasi denetim kurmaktan kaçınmakla birlikte, stratejik çıkarlarını güvence altına almadan Mısır'dan çekilmeye niyetleri olmadıklarını da ortaya koydular.

<span class="mw-page-title-main">Himyer Krallığı</span> Arap Yarımadasının güneyinde MÖ 110 civarında kurulan antik krallık

Himyar Krallığı, Arap Yarımadası'nın güneyinde, MÖ 110 civarında kurulan, Yunanlar ve Romalılarca Homerite Krallığı olarak adlandırılan antik krallık. Komşu krallıklardan Saba MÖ 25'te, Kataban 200'de ve Hadramut 300 yılı civarında bu krallık tarafından fethedildi. Krallığın politik kaderi, Saba krallığının kesin olarak fethedildiği 280 yılına kadar bu krallıkla yakından ilişkili olmuştur. 525 yılına kadar bölgesinden başat güç olan krallığın ekonomisi tarıma dayalıydı. En önemli ihraç ürünü Mir ağacı ve ondan elde edilen tütsüdür. Kuzey Afrika ile yakınlığı nedeni ile Roma İmparatorluğu'nun fildişi ihtiyacının bir kısmı burandan sağlanmıştır.

Wofla Muharebesi, 28 Ağustos 1542 tarihinde, bugün Etiyopya sınırları içerisindeki, Ashenge Gölü yakınlarında bulanan Wofla'da, Cristóvão da Gama komutasındaki Portekiz kuvvetleri ile Osmanlı askerleri tarafından desteklenen, Adal Sultanı Ahmad Gran komutasındaki Müslüman birlikleri arasında meydana gelen çatışma.

<span class="mw-page-title-main">Harar</span>

Harar, Etiyopya'nın doğusunda kent.

<span class="mw-page-title-main">Burcî Memlûkler</span>

Burcî Hanedanı Mısır'da Memlûk Devleti'nde 1382-1517 döneminde hüküm süren yani en uzun süre hükmeden Memlûk hanedanı. Çerkes kökenlidir. Bu isim "burç" sözcüğünden yani "kale surlarının üstü" anlamına gelmekte ve bu hanedana mensup olan çoğu Çerkes asıllı olan Memluklu kölelerden oluşan askerlerin Kahire kalesi içinde bulunan kışlalarından mülhem olmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mısır Hidivliği</span>

Mısır Hidivliği, 1867 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa torunu tarafından kurularak 1914 yılına kadar Mısır ve Sudan'ın büyük bir bölümünün yönetimini elinde tutan, iç işlerinde serbest dış işlerinde Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı Türk özerk devlettir. Mısır Hidivliği, kurulduğu 1867'ten 1914 yılına kadar Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın soyundan gelen Kavalalılar Hanedanı tarafından yönetilmiştir. Devamında 1953 senesine kadar Mısırı Kavalalılar İngilizlerin himayesinde kontrol ettiler.

<span class="mw-page-title-main">Somali-Türkiye ilişkileri</span> ikili ilişkiler

Somali-Türkiye ilişkileri, Somali ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir.

(Bu makalede, bir Müslüman seçkin topluluk tarafından yönetilen veya bir şekilde bir Müslüman imparatorluğunun merkezi veya bir parçası olan bazı devletler, imparatorluklar veya hanedanlar listelenmektedir.)

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı-Portekiz çekişmesi (1538–1559)</span>

Osmanlı İmparatorluğu-Portekiz İmparatorluğu çekişmesi 1538-1559 yılları arasında Hürmüz Boğazı hakimiyeti için gelişen çatışmalı bir dönemdir.

<span class="mw-page-title-main">Geledi Sultanlığı</span>

Geledi Sultanlığı Gobroon Hanedanı olarak da bilinen, 17. yüzyıl sonları ve 19. yüzyıl boyunca Afrika Boynuzu'nun bazı kısımlarını yöneten bir Somali krallığıydı. Saltanat, Gobroon Hanedanı tarafından yönetildi. Ajuran Sultanlığı'nın çeşitli vasallarını yenen ve Gobroon Hanesi'ni kuran Geledi askeri İbrahim Adeer tarafından kuruldu. Hanedanı Sultan ardışık saltanatları altında doruk noktasına ulaştı Mahamud İbrahim Geledi ordu kurdu ve başarıyla püskürtüldü Oromo işgalini ve Sultan Yusuf Mahamud İbrahim'i başarıyla Geledi ekonomisini modernize edilerek sırasında Geledi gücünü konsolide, Bardera Fethi 1843 yılında, ve Umman İmparatorluğu'nun hükümdarı Said bin Sultan'dan haraç almaya devam edecekti. Geledi Sultanlarının güçlü bölgesel bağları vardı ve Swahili sahilinde Pate ve Witu Sultanlığı ile ittifaklar kurdular. Ticaret ve Geledi gücü, güçlü Sultan Ahmed Yusuf'un 1878'deki ölümüne kadar güçlü kalmaya devam edecekti. Saltanat nihayet 1908'de İtalyan Somaliland'ına dahil edildi ve 1910'da Osman Ahmed'in ölümüyle sona erdi.

<span class="mw-page-title-main">Afrika imparatorlukları listesi</span>

Bu liste maddesinde, bilinen Afrika imparatorlukları ve bunların başkentleri listelenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mali İmparatorluğu</span> Batı Afrikada eski bir imparatorluk (1230-1670)

Mali İmparatorluğu, Batı Afrika'da bulunan bir imparatorluktur. 1230'dan 1670'e kadar Batı Afrika'da hüküm sürmüştür. İmparatorluk, Sundiata Keita tarafından kuruldu ve yöneticilerinin zenginliği ile özellikle Musa keita zamanında ünlü oldu. İmparatorlukta Manding dili konuşulurdu.

<span class="mw-page-title-main">Umman İmamlığı</span>

Umman İmamlığı Hacer Dağlarındaki tarihi bir devlet. İmamlığın yönetim merkezi tarih boyunca Rustaq ve Nizva arasında değişmiştir. Toprakları kuzeyde Ibri’ye güneyde Alsharqiyah bölgesine ve Sharqiya Kumları'na kadar uzanıyordu. İmamlığın sınırları doğuda Hacer dağları, batıda ise Rubülhali Çölüydü. Hacer dağları İmamlığı Muskat ve Oman’dan ayırıyordu İmam (hükümdar) başkentteyken valiler İmamlığı farklı bölgelerde temsil etti.