İçeriğe atla

Mozambik Millî Direnişi

Mozambik Milli Direnişi ya da RENAMO (Portekizce: Resistência Nacional Moçambicana, RENAMO) Mozambik'teki militan bir örgüt ve siyasi harekettir. Başlangıçta Rodezya Merkezi İstihbarat Örgütü'nün (CIO) sponsorluğunda, ülkenin iktidardaki FRELIMO partisine karşı komünizm karşıtı tepkinin bir parçası olarak 1975'te kuruldu.

Partinin bayrağı
Partinin kullandığı başka bir bayrak

Başlangıçta FRELIMO'nun silahlı kanadında eski bir üst düzey yetkili olan André Matsangaissa tarafından yönetilen hareketin kökleri, Mozambik bağımsızlığından hemen önce ve kısa bir süre sonra ortaya çıkan FRELIMO karşıtı muhalif grupların yanı sıra Güney Afrika Birliği ve Rodezya'nın bunları teşvik etme girişimlerine dayanmaktadır. RENAMO'nun saflarının FRELIMO'ya prensipte gerçekten karşı çıkan Mozambikli siyasi sürgünler ve zorla askere alınan diğer birkaç kişi tarafından desteklendiği açıktır. 4 Ekim 1992'de FRELIMO ve RENAMO, Roma Genel Barış Anlaşmalarını imzalayarak Mozambik İç Savaşı'nı sona erdirdi.

RENAMO'yu eleştirenler sık sık hareketi Rodezya'nın ve daha sonra Güney Afrika Birliği'nin apartheid hükûmetinin "kukla ordusu" olarak kınadılar.[1] RENAMO'nun yalnızca Rodezyalı isyancılara Mozambikli desteğiyle mücadele etmek amacıyla kurulduğu teorisi ortaya atıldı. Öte yandan, RENAMO, bağımsızlık sonrası dönemde FRELIMO'nun kendi parçalanan destek tabanını ve azalan popülerliğini de yansıtıyordu. Savaşın ardından, güçlü bir yerel özel sektörün yanı sıra anayasal reformu teşvik etmekten sorumlu olmuştur.

1979'da ölen Matsangaissa'nın yerini 2018'deki ölümüne kadar örgütü yöneten Afonso Dhlakama aldı. Bitmek bilmeyen çatışmaların ardından, Ağustos 2019'da RENAMO ile Mozambik hükûmeti arasında bir barış anlaşmasına varıldı ve son RENAMO savaşçıları silahlarını teslim etti. RENAMO lideri Ossufo Momade daha sonra "barışı ve ulusal uzlaşmayı sürdürme" sözü verdi.

Kaynakça

  1. ^ "Renamo, Malawi and the struggle to succeed Banda: Assessing theories of Malawian intervention in the Mozambican Civil War" (PDF). www.arts.monash.edu.au. 11 Kasım 2009. 28 Mart 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2016. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mozambik</span> Güneydoğu Afrikada bulunan bir ülke

Mozambik, resmî adıyla Mozambik Cumhuriyeti, Afrika'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir. Mozambik kuzeyde Tanzanya, Malavi, kuzeybatıda Zambiya, batıda Zimbabve, güneybatıda ise Güney Afrika Cumhuriyeti ve Esvatini ile komşudur. Doğudaki Mozambik Kanalı ülkeyi Madagaskar, Mayotte ve Komorlar'dan ayırır. Başkenti ve en büyük şehri Maputo'dur.

<span class="mw-page-title-main">Nelson Mandela</span> Güney Afrika Cumhuriyetinin ilk cumhurbaşkanı

Nelson Rolihlahla Mandela ya da kabile adıyla Madiba, Güney Afrikalı Anti Apartheid aktivist ve Güney Afrika Cumhuriyeti'nin ilk siyahî devlet başkanı. 1994'te ilk defa tüm halkın katıldığı seçimlerde devlet başkanı seçilmiştir. Yönetimi, Apartheid'ın mirasının dağılmasına, ırkçılığı engellemeye, fakirlik ve eşitsizliğe odaklanmıştır. Siyasi görüş olarak Demokratik Sosyalist olan Mandela, Afrika Ulusal Konseyi siyasi partisinde 1990'dan 1999'a kadar parti başkanlığı yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">MPLA</span> Angolayı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi parti

MPLA, Angola'yı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi partidir. 1961-1975 yılları arasında bağımsızlık için Portekiz ile savaşmış, 1975-2002 yılları arasında ise çıkan iç savaşta UNITA ve FNLA ile savaşmış ve zafer kazanmıştır.

Angola İç Savaşı yeni bağımsızlığını kazanmış olan Angola'nın Portekiz himayesinden Nisan 1974'te çıkmasından sonra oluşmuş bir ihtilaftır. Afrika'nın en uzun süren anlaşmazlığıdır. 2002 yılında resmen biten ve 27 yıl süren savaş, bitene kadar 500,000 insanın ölümüne ve binlerce insanın da göçüne sebep olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik Kurtuluş Cephesi</span>

Mozambik Kurtuluş Cephesi 1975 yılında bağımsızlığını kazandığından beri Mozambik'i yöneten siyasi partidir. Ana dayanağı azınlık olan Shangaan etnik grubudur. Kurtuluş önderleri ve parti liderleri Fabio Symplicio'dur.

<span class="mw-page-title-main">Biafra Cumhuriyeti</span>

Biafra Cumhuriyeti, günümüzdeki Nijerya'nın güneydoğu bölgesinde 1967 ile 1970 yılları arasında bağımsız olan devlettir.

<span class="mw-page-title-main">Julius Nyerere</span>

Julius Nyerere, Tanzanyalı öğretim görevlisi ve siyasetçi. Nyerere, Afrika ülkesi Tanzanya'nın başbakan olarak görevde olduğu bir dönemde 1961 yılında elde ettiği bağımsızlık sonrası ülkenin ilk devlet başkanı olarak 1962 ile 1985 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulunmuştur. Bu süreçte Nyerere 1962 ile 1964 yılları arasında Tanganika Cumhuriyeti'nin, 26 Nisan 1964 tarihinden itibaren de ülkesinin Zanzibar ve Pemba Halk Cumhuriyeti'nin birleşmesi sonucu oluşan Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti'nin devlet başkanlığını yürütmüştür. Nyerere Afrika Birliği Örgütünün (OAU) önde gelen kurucularından biri olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Portekiz Sömürge Savaşları</span> Portekiz Ordusuyla Portekiz’in Afrika’daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki yaşanmış savaşlar

Portekiz Sömürge Savaşları, aynı zamanda Denizaşırı Savaş ve Kurtuluş Savaşı olarak da bilinir, Portekiz Ordusuyla Portekiz'in Afrika'daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki savaşların adı. Soğuk Savaş döneminde Afrika kıtasındaki belirleyici ideoloji ve silahlı çatışmalardır. Portekiz, diğer Avrupa uluslarının aksine 1950 ve 1960'lı yıllarda Afrika'daki sömürgelerini bırakmamıştır. 1960'lı yıllarda sayısız silahlı kurtuluş örgütü ülkelerdeki komünist hareketin de gelişmesiyle bağımsızlık savaşı vermeye başlayacaktır. Bölgede ABD, Çin ve aparthayd yönetimindeki Güney Afrika desteğinde örgütlenen anti-komünist silahlı kuvvetlerle bağımsızlık yanlıları arasında iç savaşa varacak çatışmalar yaşanacaktır. Bölgedeki Portekiz'e karşı en belirgin kurtuluş savaşı veren ülkeler Angola, Mozambik ve Gine-Bissau olacaktır. Angola'da MPLA, Gine-Bissau'da PAIGC, Mozambik'de FRELIMO koordineli verdikleri silahlı mücadele karşısında Portekiz yönetimi zorlansa da öldürücü darbeyi 1974 yılında Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devrimi indirecektir. Portekiz Ordusu içerisinde örgütlenen Movimento das Forças Armadas Afrika'da sürmekte olan kanlı sömürge savaşları ve Salazar yönetiminden genel olarak kamuoyunun rahatsızlığı nedeniyle halkı da arkasına alarak darbe yapmış ve devrim sürecini başlatmıştır. Ülkedeki siyasal yapıda çok önemli değişiklikler gerçekleştiren yeni yönetim sömürgelerde kalan askerî birlikleri hızla geri çekecek ve Afrika'daki sömürgelerde iktidar yerel örgütlere hızla bırakılacaktır. Nisan 1974'te Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devriminin sömürge savaşını sona erdirmesinin ardından sömürge ülkelerindeki yüzbinlerce Portekiz vatandaşı ülkeye geri dönmeye başlamış, askerî personelin yanı sıra değişik etnik kökenden Afrikalı-Portekiz dönmüştür. Bu devasa göçten sonra özellikle Angola ve Mozambik'de uzun yıllar sürecek olan iç savaşlar çıkmıştır. Eski sömürge ülkeleri bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra ciddi sorunlarla karşılaşacak, ekonomik ve sosyal gerilemenin yanı sıra, yolsuzluk, yoksulluk, eşitsizlik ve merkezi planlama eksikliği bağımsızlık dönemi üzerine kurulan beklentileri yerine getirmeye engel olacaktır. Afrika'da ilk sömürge sahibi olan Avrupalı ülke olan Portekiz, sömürgelerini de en son terkeden ülke olacaktır. Eski sömürgelerdeki ülkeler olan Angola'da Agostinho Neto, Mozambik'de Samora Machel, Gine-Bissau'da ise Luis Cabral devlet başkanı olacaklardır.

<span class="mw-page-title-main">Samora Machel</span> Mozambik devlet başkanı (1975-1986)

Samora Moisés Machel, Mozambikli askeri komutan, devrimci ve siyasetçi. Machel, Afrika ülkesi Mozambik Halk Cumhuriyeti'nin 1975 yılında bağımsızlığını kazanmasında büyük rol oynamış, 1975 yılında üstlendiği devlet başkanlığını 1986 yılındaki ölümüne kadar yürütmüştür. 1986 yılında devlet başkanlığı uçağı Mozambik, Esvatini ve Güney Afrika Cumhuriyeti sınırlarının olduğu dağlık bölgede yere çakılmış ve Machel ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Angola-Küba ilişkileri</span>

Angola – Küba ilişkileri, iki ülke arasındaki diplomatik, askeri, sosyal ve ticari ilişkileri kapsar. Angola ve Küba arasındaki ikili ilişkiler oldukça gelişkindir. Angola İç Savaşı sırasında Küba Silahlı Kuvvetleri Marksist MPLA iktidarının korunması için UNITA, FNLA ve Güney Afrika Cumhuriyeti Ordusuna karşı savaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Armando Guebuza</span> Mozambik devlet başkanı (2005-2015)

Armando Emílio Guebuza, Mozambikli siyasetçi. Guebeza, Afrika ülkesi Mozambik'te 2005-2015 yılları arasında devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Angola Halk Cumhuriyeti</span> 1975 ilâ 1992 arasında bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde hüküm sürmüş devlet

Angola Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1992 yılına kadar bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Filipe Nyusi</span> Mozambikli siyasetçi ve devlet başkanı

Filipe Nyusi ya da Filipe Nyussi, Mozambikli siyasetçi. Nyusi, Afrika ülkesi Mozambik'te Ocak 2015'ten bu yana devlet başkanlığı makamında bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik devlet başkanları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Mozambik devlet başkanı, Afrika ülkesi Mozambik'in bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından bu yana ülkenin en üst makamında yer alan kişiye verilen unvandır. Ülkenin ilk devlet başkanı Machel'in 1986 yılında hayatını kaybetmesi neticesinde kısa bir süre devlet başkanlığı yetkileri FRELIMO Merkez Komitesi Siyasi Bürosu tarafından oluşturulan geçici hükûmet tarafından yürütülmüştür. Ülkeyi yöneten devlet başkanı 1975 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti 'ni, 1990 yılından itibaren de Mozambik Cumhuriyeti 'ni yönetmiştir. Ülkede bu görevde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:

<span class="mw-page-title-main">Pátria Amada</span>

Pátria Amada, Afrika ülkesi Mozambik'in ulusal marşıdır. Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1975 yılında Viva, Viva a FRELIMO marşını kullanmaya başlayan ülke, 2002 yılında bu marşı kabul ederek kullanmaya başlamıştır. Bir önceki marşın ülkeyi 1975 ile 1994 yılları arasında tek parti olarak yöneten FRELIMO'yu yücelttiği ve övdüğü gerekçesiyle yeni siyasi çok partili sistemde kabul görmemesi nedeniyle, gerçekleştirilen ilk bağımsız seçimler sonrasında sözleri FRELIMO'suz hali ile yeniden düzenlenerek ülkenin yeni marşı olarak yürürlüğe girmiştir.

FRELIMO Merkez Komitesi Siyasi Bürosu, Afrika ülkesi Mozambik'te 19 Ekim 1986 ile 6 Kasım 1986 tarihleri arasında devlet başkanlığı yetkilerini üzerinde toplayan yetkili organ.

<span class="mw-page-title-main">Joaquim Chissano</span> Mozambik devlet başkanı (1986-2005)

Joaquim Alberto Chissano, Mozambikli siyasetçi. Chissano, Afrika ülkesi Mozambik'te 1986 ile 2005 yılları arasında devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir. Chissano bu süreçte 1986 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti'ni, 1990 ile 2005 yılları arasında da Mozambik Cumhuriyeti'ni yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Afonso Dhlakama</span> Mozambikli siyasetçi

Afonso Marceta Macacho Dhlakama, Mozambikli siyasetçidir. 1979'dan 2018'e kadar anti-komünist gerilla savaş hareketi olan RENAMO'nun lideriydi. Barış anlaşması imzalamadan önce Mozambik İç Savaşı'nda FRELIMO hükûmetiyle savaştı. Dhlakama, 1990'ların başında muhalefet lideri oldu. Dhlakama Sofala Eyaleti Muxúngue'de doğdu.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik Bağımsızlık Savaşı</span>

Mozambik Bağımsızlık Savaşı, 1964-1974 yılları arasında Mozambik'te Mozambik Kurtuluş Cephesi ile Portekiz güçleri arasında meydana gelen çatışmalardır. Çatışmalar, Portekiz'in diğer Afrika sömürgelerinde yaşanan Portekiz Sömürge Savaşları'nın bir parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Rodezya Hava Kuvvetleri</span>

Rodezya Hava Kuvvetleri (RhAF), 1935-1980 yılları arasında çeşitli isimler altında çeşitli varlıkları temsil eden Salisbury merkezli bir hava kuvvetiydi: Başlangıçta İngiliz özyönetim kolonisi Güney Rodezya'ya hizmet ederken, 1953 ile 31 Aralık 1963 arasında Rodezya ve Nyasaland Federasyonu'nun; 1 Ocak 1964'ten itibaren bir kez daha Güney Rodezya'nın; ve 11 Kasım 1965'te Britanya'dan Tek Taraflı Bağımsızlık Bildirgesi'ni takiben tanınmayan Rodezya ulusunun hava koluydu.