İçeriğe atla

Mozambik Kurtuluş Cephesi

Mozambik Kurtuluş Cephesi
Frente de Libertação de Moçambique
KısaltmaFRELIMO
Genel başkanFilipe Chimoio Paúnde
Kuruluş tarihi25 Haziran 1962
MerkezRua da Frente de Libertação de Moçambique nº 10, Bairro da Sommerschield, Maputo
Gençlik koluMozambik Gençlik Örgütü
İdeolojiSosyal demokrasi
Demokratik sosyalizm
Tarihsel:
Marksizm-Leninizm
Sol milliyetçilik
Siyasi pozisyonMerkez sol ve sol
Tarihsel:
Aşırı sol
Uluslararası üyelikSosyalist Enternasyonal
Resmî renklerKırmızı
Cumhuriyet Meclisi
191 / 250
İnternet sitesi
Parti bayrağı
Flag of FRELIMO (1997-2004)

Mozambik Kurtuluş Cephesi (daha çok FRELIMO kısaltması ile tanınır, Portekizce: Frente de Libertação de Moçambique) 1975 yılında bağımsızlığını kazandığından beri Mozambik'i yöneten siyasi partidir. Ana dayanağı azınlık olan Shangaan etnik grubudur. Kurtuluş önderleri ve parti liderleri Fabio Symplicio'dur.

Tarihi

Portekiz Sömürge Savaşları sırasında, UDENAMO (Türkçe: Mozambik Ulusal Demokratik Birliği) başta olmak üzere birkaç milliyetçi grubun bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Mozambik Bağımsızlık Savaşı'nı başlatarak ülkenin sömürge yönetiminden kurtulmasını sağlamış ve Karanfil Devrimi'nin ardından ülkenin özgürlüğünü kazanmasına liderlik etmiştir. 1975 yılında iktidar partisi haline gelerek Mozambik Halk Cumhuriyeti'ni kurmuştur.

Marksist ekonominin uygulanmaya başladığı ülkede kamulaştırma politikaları ön plana çıkmıştır. Halkın çoğunluğunun kırsalda yaşaması ve iklim koşullarının elverişli olması gibi nedenlerle tarımsal üretim benimsenmiştir. Bu dönemde ülke, büyük arazilerdeki iş gücünü kooperatif sistemini uygulamaya teşvik etmiştir.

FRELIMO, Rodezya İç Savaşı sırasında Zimbabve'nin bağımsızlığı için savaşan gruplara destek sağlamıştır. Bunun sonucunda, ülke içerisinde Güney Afrika tarafından desteklenen bir muhalefet oluşmuş ve RENAMO'nun kurulmasıyla, Mozambik İç Savaşı başlamıştır. Kırsal bölgelerde üslenerek vur-kaç taktikleri kullanan RENAMO, bölge ülkeleriyle çatışmalara girmiş ve sivillere karşı şiddet uygulamıştır.

Küba ve Tanzanya'dan askeri, Sovyetler Birliği, Çin ve Doğu Almanya'dan ise diplomatik destek gören FRELIMO karşısında, RENAMO'yu destekleyen ülkeler Güney Afrika ve İsrail'le sınırlı kalmıştır.

1990'lı yıllardan itibaren Güney Afrika'dan aldığı destek azalan ve askerî gücünü kaybetmeye başlayan RENAMO, taraflar arasında anlaşmanın sağlanmasının ardından silah bırakmış ve çalışmalarına siyasi bir parti olarak devam etmiştir. 1994 yılında ülkede yapılan ilk demokratik seçimleri kazanan FRELIMO, bugüne kadar yapılan bütün seçimlerde Cumhuriyet Meclisinde çoğunluğu sağlamayı başarmıştır.

İdeoloji

Tanzanya'da kurulduğu tarihlerde milliyetçi bir yapıda olan FRELIMO, Mozambik Bağımsızlık Savaşı'nın ilerleyen dönemlerinde Marksizm-Leninizm'i benimsemiştir. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından diğer birçok siyasi parti gibi ideolojik değişime uğramış, sosyal demokrasi ve demokratik sosyalizme yönelmiştir.

FRELIMO, Sosyalist Enternasyonal'in bir üyesi olmakla birlikte, FLMSA (Türkçe: Güney Afrika'nın Eski Kurtuluş Hareketleri) içerisinde yer alan siyasi partilerle de birlikte hareket etmektedir.

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mozambik</span> Güneydoğu Afrikada bulunan bir ülke

Mozambik, resmî adıyla Mozambik Cumhuriyeti, Afrika'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir. Mozambik kuzeyde Tanzanya, Malavi, kuzeybatıda Zambiya, batıda Zimbabve, güneybatıda ise Güney Afrika Cumhuriyeti ve Esvatini ile komşudur. Doğudaki Mozambik Kanalı ülkeyi Madagaskar, Mayotte ve Komorlar'dan ayırır. Başkenti ve en büyük şehri Maputo'dur.

<span class="mw-page-title-main">Angola</span> Güneybatı Afrikada bulunan bir ülke

Angola, resmî adıyla Angola Cumhuriyeti, Afrika kıtasının güneybatı bölümünde yer alan bir ülkedir. Kimbundu, Umbundu ve Kikongo dillerinde Ngola olarak adlandırılan ülkenin komşularını güneyde Namibya, kuzeydoğuda Kongo DC, doğuda Zambiya oluşturmakta olup, ülkenin batısında Atlas Okyanusu yer almaktadır. Angola'ya bağlı olmasına rağmen anakara ile fiziki bağlantısı bulunmayan ve ülkenin kuzeyinde Atlas Okyanusu kıyısında yer alan Cabinda bölgesi de Kongo Cumhuriyeti'nin yanı sıra yine Kongo DC ile sınıra sahiptir. Resmi dili Portekizcedir.

<span class="mw-page-title-main">MPLA</span> Angolayı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi parti

MPLA, Angola'yı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi partidir. 1961-1975 yılları arasında bağımsızlık için Portekiz ile savaşmış, 1975-2002 yılları arasında ise çıkan iç savaşta UNITA ve FNLA ile savaşmış ve zafer kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Karanfil Devrimi</span>

Karanfil Devrimi, Portekiz'de 25 Nisan 1974 günü şiddet kullanılmadan gerçekleştirilen askerî darbedir. Portekiz'in otoriter bir diktatörlükten demokrasiye geçişini sağlayacak iki yıllık bir değişim döneminin başlangıcı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Polisario</span>

Polisario ya da Polisario Cephesi, Afrika'nın kuzeybatısındaki Batı Sahra'da Fas egemenliğine son vermek ve bu bölgenin bağımsızlığını sağlamak için savaşan ve tek taraflı ilan edilen Sahra Demokratik Arap Cumhuriyeti'nde siyasal olarak faaliyet gösteren ayrılıkçı örgüt.

<span class="mw-page-title-main">Portekiz Sömürge Savaşları</span> Portekiz Ordusuyla Portekiz’in Afrika’daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki yaşanmış savaşlar

Portekiz Sömürge Savaşları, aynı zamanda Denizaşırı Savaş ve Kurtuluş Savaşı olarak da bilinir, Portekiz Ordusuyla Portekiz'in Afrika'daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki savaşların adı. Soğuk Savaş döneminde Afrika kıtasındaki belirleyici ideoloji ve silahlı çatışmalardır. Portekiz, diğer Avrupa uluslarının aksine 1950 ve 1960'lı yıllarda Afrika'daki sömürgelerini bırakmamıştır. 1960'lı yıllarda sayısız silahlı kurtuluş örgütü ülkelerdeki komünist hareketin de gelişmesiyle bağımsızlık savaşı vermeye başlayacaktır. Bölgede ABD, Çin ve aparthayd yönetimindeki Güney Afrika desteğinde örgütlenen anti-komünist silahlı kuvvetlerle bağımsızlık yanlıları arasında iç savaşa varacak çatışmalar yaşanacaktır. Bölgedeki Portekiz'e karşı en belirgin kurtuluş savaşı veren ülkeler Angola, Mozambik ve Gine-Bissau olacaktır. Angola'da MPLA, Gine-Bissau'da PAIGC, Mozambik'de FRELIMO koordineli verdikleri silahlı mücadele karşısında Portekiz yönetimi zorlansa da öldürücü darbeyi 1974 yılında Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devrimi indirecektir. Portekiz Ordusu içerisinde örgütlenen Movimento das Forças Armadas Afrika'da sürmekte olan kanlı sömürge savaşları ve Salazar yönetiminden genel olarak kamuoyunun rahatsızlığı nedeniyle halkı da arkasına alarak darbe yapmış ve devrim sürecini başlatmıştır. Ülkedeki siyasal yapıda çok önemli değişiklikler gerçekleştiren yeni yönetim sömürgelerde kalan askerî birlikleri hızla geri çekecek ve Afrika'daki sömürgelerde iktidar yerel örgütlere hızla bırakılacaktır. Nisan 1974'te Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devriminin sömürge savaşını sona erdirmesinin ardından sömürge ülkelerindeki yüzbinlerce Portekiz vatandaşı ülkeye geri dönmeye başlamış, askerî personelin yanı sıra değişik etnik kökenden Afrikalı-Portekiz dönmüştür. Bu devasa göçten sonra özellikle Angola ve Mozambik'de uzun yıllar sürecek olan iç savaşlar çıkmıştır. Eski sömürge ülkeleri bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra ciddi sorunlarla karşılaşacak, ekonomik ve sosyal gerilemenin yanı sıra, yolsuzluk, yoksulluk, eşitsizlik ve merkezi planlama eksikliği bağımsızlık dönemi üzerine kurulan beklentileri yerine getirmeye engel olacaktır. Afrika'da ilk sömürge sahibi olan Avrupalı ülke olan Portekiz, sömürgelerini de en son terkeden ülke olacaktır. Eski sömürgelerdeki ülkeler olan Angola'da Agostinho Neto, Mozambik'de Samora Machel, Gine-Bissau'da ise Luis Cabral devlet başkanı olacaklardır.

<span class="mw-page-title-main">Samora Machel</span> Mozambik devlet başkanı (1975-1986)

Samora Moisés Machel, Mozambikli askeri komutan, devrimci ve siyasetçi. Machel, Afrika ülkesi Mozambik Halk Cumhuriyeti'nin 1975 yılında bağımsızlığını kazanmasında büyük rol oynamış, 1975 yılında üstlendiği devlet başkanlığını 1986 yılındaki ölümüne kadar yürütmüştür. 1986 yılında devlet başkanlığı uçağı Mozambik, Esvatini ve Güney Afrika Cumhuriyeti sınırlarının olduğu dağlık bölgede yere çakılmış ve Machel ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Gine ve Yeşil Burun’un Bağımsızlığı için Afrika Partisi</span>

Gine ve Yeşil Burun'un Bağımsızlığı için Afrika Partisi veya PAIGC, Gine-Bissau'yu 1973 yılındaki bağımsızlığından 1990'lı yılların sonuna dek yöneten ve 2004 yılından 2005 yılına kadar iktidarda olan siyasi parti. Parti, halihazırda Ulusal Halk Meclisinde çoğunluğa sahiptir. 2007 yılında iktidardaki koalisyonun bir parçası olmuş, 2008 yılında görevden ayrılana kadar PAIGC üyesi Martinho Ndafa Kabi, başbakan olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Güneybatı Afrika Halk Örgütü</span> Namibyada bulunan bir siyasi parti

Güneybatı Afrika Halk Örgütü (SWAPO), Namibya'da bulunan bir siyasi partidir.

<span class="mw-page-title-main">Angola-Küba ilişkileri</span>

Angola – Küba ilişkileri, iki ülke arasındaki diplomatik, askeri, sosyal ve ticari ilişkileri kapsar. Angola ve Küba arasındaki ikili ilişkiler oldukça gelişkindir. Angola İç Savaşı sırasında Küba Silahlı Kuvvetleri Marksist MPLA iktidarının korunması için UNITA, FNLA ve Güney Afrika Cumhuriyeti Ordusuna karşı savaşmıştır.

Baskın parti sistemi, tek baskın parti sistemi veya hâkim parti sistemi; bir ülke içinde, bir siyasi partinin diğer tüm partilerden baskın ve geniş yetkiye sahip olmasına verilen isimdir. Bu sistem günümüzde birçok ülkede bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Vietnam</span> Güneydoğu Asyada eski devlet (1945-1976)

Kuzey Vietnam, resmî adıyla Vietnam Demokratik Cumhuriyeti, 1945-1976 yılları arasında Güneydoğu Asya'da var olmuş komünist devlet.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik Halk Cumhuriyeti</span>

Mozambik Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1990 yılına kadar bugünkü Mozambik Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Angola Halk Cumhuriyeti</span> 1975 ilâ 1992 arasında bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde hüküm sürmüş devlet

Angola Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1992 yılına kadar bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik devlet başkanları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Mozambik devlet başkanı, Afrika ülkesi Mozambik'in bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından bu yana ülkenin en üst makamında yer alan kişiye verilen unvandır. Ülkenin ilk devlet başkanı Machel'in 1986 yılında hayatını kaybetmesi neticesinde kısa bir süre devlet başkanlığı yetkileri FRELIMO Merkez Komitesi Siyasi Bürosu tarafından oluşturulan geçici hükûmet tarafından yürütülmüştür. Ülkeyi yöneten devlet başkanı 1975 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti 'ni, 1990 yılından itibaren de Mozambik Cumhuriyeti 'ni yönetmiştir. Ülkede bu görevde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:

<span class="mw-page-title-main">Pátria Amada</span>

Pátria Amada, Afrika ülkesi Mozambik'in ulusal marşıdır. Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1975 yılında Viva, Viva a FRELIMO marşını kullanmaya başlayan ülke, 2002 yılında bu marşı kabul ederek kullanmaya başlamıştır. Bir önceki marşın ülkeyi 1975 ile 1994 yılları arasında tek parti olarak yöneten FRELIMO'yu yücelttiği ve övdüğü gerekçesiyle yeni siyasi çok partili sistemde kabul görmemesi nedeniyle, gerçekleştirilen ilk bağımsız seçimler sonrasında sözleri FRELIMO'suz hali ile yeniden düzenlenerek ülkenin yeni marşı olarak yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Joaquim Chissano</span> Mozambik devlet başkanı (1986-2005)

Joaquim Alberto Chissano, Mozambikli siyasetçi. Chissano, Afrika ülkesi Mozambik'te 1986 ile 2005 yılları arasında devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir. Chissano bu süreçte 1986 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti'ni, 1990 ile 2005 yılları arasında da Mozambik Cumhuriyeti'ni yönetmiştir.

Mozambik başbakanı, Afrika kıtası ülkesi Mozambik'in bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından sonra hükûmetin başında yer alan kişi olarak bu makama getirilen kişiye verilen unvandır. Söz konusu makam ülkenin Portekiz Doğu Afrikası ismi ile Portekiz'e bağlı bir koloni bölgesi olduğu 1974 yılında oluşturulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik Millî Direnişi</span>

Mozambik Milli Direnişi ya da RENAMO Mozambik'teki militan bir örgüt ve siyasi harekettir. Başlangıçta Rodezya Merkezi İstihbarat Örgütü'nün (CIO) sponsorluğunda, ülkenin iktidardaki FRELIMO partisine karşı komünizm karşıtı tepkinin bir parçası olarak 1975'te kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Afrika milliyetçiliği</span>

Afrika milliyetçiliği, özellikle Sahra Altı Afrika'da bulunan ve ulusal kendi kaderini tayin etme ve ulus devletlerin kurulması fikrine dayanan bir grup siyasi ideolojiyi ifade eden şemsiye bir terimdir. İdeoloji, Avrupa sömürge yönetimi altında 19. ve 20. yüzyıllarda ve Avrupa'dan gelen milliyetçi fikirlerden ilham alarak ortaya çıkmıştır. Başlangıçta, Afrika milliyetçiliği, kaderini tayin taleplerine dayandırıyordu ve Afrika'nın dekolonizasyon sürecini zorlamada önemli bir rol oynadı. Bununla birlikte, bu terim çok çeşitli ideolojik ve siyasi hareketleri ifade eder ve Afrika'daki birkaç veya tüm ulus devletlerin federasyonuna başvurabilecek Pan-Afrikanizm ile karıştırılmamalıdır.