İçeriğe atla

Mozambik Halk Cumhuriyeti

República Popular de Moçambique
Mozambik Halk Cumhuriyeti
25 Haziran 1975
-1 Aralık 1990
BaşkentMaputo
Yaygın dil(ler)Portekizce
HükûmetKomünist tek parti
Devlet Başkanı 
• 1975–1986
Samora Machel
• 1986-1990
Joaquim Alberto Chissano
Tarihçe 
• Kuruluşu
25 Haziran 1975
• Bağımsızlık
25 Haziran 1975
• Rejim değişikliği
1 Aralık 1990
• Dağılışı
1 Aralık 1990
Para birimiMetical
Öncüller
Ardıllar
Portekiz Doğu Afrikası
Mozambik Cumhuriyeti

Mozambik Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1990 yılına kadar bugünkü Mozambik Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

Afrika kıtasının doğusunda Portekiz Doğu Afrikası olarak adlandırılan bölgenin 25 Haziran 1975 tarihinde bağımsızlığına kavuşması ile kurulan Mozambik Halk Cumhuriyeti, mevcudiyetini 1 Aralık 1990 tarihine kadar sürdürmüştür. Marksist bir ideoloji ile yönetilen ülke bu nedenle özellikle Angola Halk Cumhuriyeti, Doğu Almanya ve Sovyetler Birliği gibi o dönemin doğu blok komünist ülkeleri ile iyi ilişkiler içerisinde olmuştur.

Ülkenin bağımsızlığına kavuşması için silahlı mücadeleyi başlatan komünist bir ideolojiye sahip FRELIMO'nun etkisi ve dönemin koloni bölgelerine bağımsızlık hakkını vermek istemeyen Portekiz devlet başkanı Marcelo Caetano'nun ölümü ile demokratik bir yapıya bürünen Portekiz'in de onayı ile bağımsızlığını kazanan ülkede, ideolojiye uygun olarak tüm yabancı şahısları ülke dışına göndermiş, başta yabancı işletmeler olmak üzere tüm işletmeleri kamulaştırmıştır. Bu durum karşısında yeniden yapılandırma adına 1975 yılında kurulan RENAMO (Mozambik Ulusal Direnişi) FRELIMO ile 1976 başlayan 16 yıl süren iç savaşın yaşanmasına sebep olmuştur.

1 Aralık 1990 yılına kadar mevcudiyetini sürdüren ülke, bu tarihte gerçekleştirilen anayasa değişikliği ile bugünkü Mozambik Cumhuriyeti adını alarak, komünist ve tek parti düzeninden çok partili ve demokratik bir anayasal yapıya geçmiş, 1992 yılında taraflar arasında Roma'da varılan anlaşma ile de iç savaşa son verilmiştir.

Galeri

Ayrıca bakınız

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mozambik</span> Güneydoğu Afrikada bulunan bir ülke

Mozambik, resmî adıyla Mozambik Cumhuriyeti, Afrika'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir. Mozambik kuzeyde Tanzanya, Malavi, kuzeybatıda Zambiya, batıda Zimbabve, güneybatıda ise Güney Afrika Cumhuriyeti ve Esvatini ile komşudur. Doğudaki Mozambik Kanalı ülkeyi Madagaskar, Mayotte ve Komorlar'dan ayırır. Başkenti ve en büyük şehri Maputo'dur.

<span class="mw-page-title-main">Zaire</span> 1971 yılından 1997 yılına kadar bugünkü Kongo DC sınırları içerisinde kurulan devlet

Zaire veya resmî adıyla Zaire Cumhuriyeti, 1971 yılından 1997 yılına kadar bugünkü Kongo Demokratik Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Bloku</span> Soğuk Savaş döneminde Orta ve Doğu Avrupanın sosyalist devletler grubu

Doğu Bloku, Komünist Blok, Sovyet Bloku ya da Demir Perde, Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği ve onun Doğu ve Orta Avrupa'daki müttefiklerini tanımlamak üzere kullanılmış olan bir terimdir. 1947'de, başta Polonya Halk Cumhuriyeti, Romanya Sosyalist Cumhuriyeti, Bulgaristan Halk Cumhuriyeti, Macaristan Halk Cumhuriyeti, Çekoslovakya Sosyalist Cumhuriyeti ve Doğu Almanya olmak üzere komünist rejim altına giren birçok ülke Moskova'dan yönetilen bir blok hâline gelmiş bulunuyordu.

<span class="mw-page-title-main">MPLA</span> Angolayı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi parti

MPLA, Angola'yı 1975 yılındaki bağımsızlığından sonra yöneten siyasi partidir. 1961-1975 yılları arasında bağımsızlık için Portekiz ile savaşmış, 1975-2002 yılları arasında ise çıkan iç savaşta UNITA ve FNLA ile savaşmış ve zafer kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik Kurtuluş Cephesi</span>

Mozambik Kurtuluş Cephesi 1975 yılında bağımsızlığını kazandığından beri Mozambik'i yöneten siyasi partidir. Ana dayanağı azınlık olan Shangaan etnik grubudur. Kurtuluş önderleri ve parti liderleri Fabio Symplicio'dur.

<span class="mw-page-title-main">Portekiz Sömürge Savaşları</span> Portekiz Ordusuyla Portekiz’in Afrika’daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki yaşanmış savaşlar

Portekiz Sömürge Savaşları, aynı zamanda Denizaşırı Savaş ve Kurtuluş Savaşı olarak da bilinir, Portekiz Ordusuyla Portekiz'in Afrika'daki sömürgeleri arasında 1961-1974 yılları arasındaki savaşların adı. Soğuk Savaş döneminde Afrika kıtasındaki belirleyici ideoloji ve silahlı çatışmalardır. Portekiz, diğer Avrupa uluslarının aksine 1950 ve 1960'lı yıllarda Afrika'daki sömürgelerini bırakmamıştır. 1960'lı yıllarda sayısız silahlı kurtuluş örgütü ülkelerdeki komünist hareketin de gelişmesiyle bağımsızlık savaşı vermeye başlayacaktır. Bölgede ABD, Çin ve aparthayd yönetimindeki Güney Afrika desteğinde örgütlenen anti-komünist silahlı kuvvetlerle bağımsızlık yanlıları arasında iç savaşa varacak çatışmalar yaşanacaktır. Bölgedeki Portekiz'e karşı en belirgin kurtuluş savaşı veren ülkeler Angola, Mozambik ve Gine-Bissau olacaktır. Angola'da MPLA, Gine-Bissau'da PAIGC, Mozambik'de FRELIMO koordineli verdikleri silahlı mücadele karşısında Portekiz yönetimi zorlansa da öldürücü darbeyi 1974 yılında Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devrimi indirecektir. Portekiz Ordusu içerisinde örgütlenen Movimento das Forças Armadas Afrika'da sürmekte olan kanlı sömürge savaşları ve Salazar yönetiminden genel olarak kamuoyunun rahatsızlığı nedeniyle halkı da arkasına alarak darbe yapmış ve devrim sürecini başlatmıştır. Ülkedeki siyasal yapıda çok önemli değişiklikler gerçekleştiren yeni yönetim sömürgelerde kalan askerî birlikleri hızla geri çekecek ve Afrika'daki sömürgelerde iktidar yerel örgütlere hızla bırakılacaktır. Nisan 1974'te Lizbon'da gerçekleşen Karanfil Devriminin sömürge savaşını sona erdirmesinin ardından sömürge ülkelerindeki yüzbinlerce Portekiz vatandaşı ülkeye geri dönmeye başlamış, askerî personelin yanı sıra değişik etnik kökenden Afrikalı-Portekiz dönmüştür. Bu devasa göçten sonra özellikle Angola ve Mozambik'de uzun yıllar sürecek olan iç savaşlar çıkmıştır. Eski sömürge ülkeleri bağımsızlıklarını ilan ettikten sonra ciddi sorunlarla karşılaşacak, ekonomik ve sosyal gerilemenin yanı sıra, yolsuzluk, yoksulluk, eşitsizlik ve merkezi planlama eksikliği bağımsızlık dönemi üzerine kurulan beklentileri yerine getirmeye engel olacaktır. Afrika'da ilk sömürge sahibi olan Avrupalı ülke olan Portekiz, sömürgelerini de en son terkeden ülke olacaktır. Eski sömürgelerdeki ülkeler olan Angola'da Agostinho Neto, Mozambik'de Samora Machel, Gine-Bissau'da ise Luis Cabral devlet başkanı olacaklardır.

<span class="mw-page-title-main">Samora Machel</span> Mozambik devlet başkanı (1975-1986)

Samora Moisés Machel, Mozambikli askeri komutan, devrimci ve siyasetçi. Machel, Afrika ülkesi Mozambik Halk Cumhuriyeti'nin 1975 yılında bağımsızlığını kazanmasında büyük rol oynamış, 1975 yılında üstlendiği devlet başkanlığını 1986 yılındaki ölümüne kadar yürütmüştür. 1986 yılında devlet başkanlığı uçağı Mozambik, Esvatini ve Güney Afrika Cumhuriyeti sınırlarının olduğu dağlık bölgede yere çakılmış ve Machel ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Sosyalist ülkeler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Sosyalist ülkeler 30 Aralık 1922'de Sovyetler Birliği'nin kurulmasıyla başlar. 1924 yılında dünyanın ikinci sosyalist ülkesi oӀan Moğolistan Halk Cumhuriyeti kuruldu.

Doğu Bloku ekonomileri, II. Dünya Savaşı'nın ardından Doğu Avrupa’da bulunan Kızıl Ordu birlikleri denetimindeki topraklarda Sovyetler Birliği iktidarının ve yerel komünist örgütlerin ekonomik ve toplumsal tercihleri doğrultusunda kurulan ve Doğu Bloku olarak adlandırılan ülkelerin ekonomik durumlarını anlatır.

<span class="mw-page-title-main">Benin Halk Cumhuriyeti</span> Afrika kıtasında 1975-1990 yılları arasında var olan devlet

Benin Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1990 yılına kadar bugünkü Benin Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Kongo Halk Cumhuriyeti</span> Afrikada 1970-1992 yıllarında varlığını sürdürmüş sosyalist devlet

Kongo Halk Cumhuriyeti, 1969 yılından 1992 yılına kadar bugünkü Kongo Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik bayrağı</span> Ulusal bayrak

Mozambik bayrağı günümüzdeki kullanılan hâli ile 1 Mayıs 1983 tarihinde göndere çekilerek kullanılmaya başlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik arması</span> Ulusal arma

Mozambik arması, Afrika ülkesi Mozambik tarafından kullanılan resmî devlet armasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Angola Halk Cumhuriyeti</span> 1975 ilâ 1992 arasında bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde hüküm sürmüş devlet

Angola Halk Cumhuriyeti 1975 yılından 1992 yılına kadar bugünkü Angola Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik devlet başkanları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Mozambik devlet başkanı, Afrika ülkesi Mozambik'in bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından bu yana ülkenin en üst makamında yer alan kişiye verilen unvandır. Ülkenin ilk devlet başkanı Machel'in 1986 yılında hayatını kaybetmesi neticesinde kısa bir süre devlet başkanlığı yetkileri FRELIMO Merkez Komitesi Siyasi Bürosu tarafından oluşturulan geçici hükûmet tarafından yürütülmüştür. Ülkeyi yöneten devlet başkanı 1975 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti 'ni, 1990 yılından itibaren de Mozambik Cumhuriyeti 'ni yönetmiştir. Ülkede bu görevde bulunan kişilerin listesi şu şekildedir:

<span class="mw-page-title-main">Pátria Amada</span>

Pátria Amada, Afrika ülkesi Mozambik'in ulusal marşıdır. Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1975 yılında Viva, Viva a FRELIMO marşını kullanmaya başlayan ülke, 2002 yılında bu marşı kabul ederek kullanmaya başlamıştır. Bir önceki marşın ülkeyi 1975 ile 1994 yılları arasında tek parti olarak yöneten FRELIMO'yu yücelttiği ve övdüğü gerekçesiyle yeni siyasi çok partili sistemde kabul görmemesi nedeniyle, gerçekleştirilen ilk bağımsız seçimler sonrasında sözleri FRELIMO'suz hali ile yeniden düzenlenerek ülkenin yeni marşı olarak yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Viva, Viva a FRELIMO</span>

Viva, Viva a FRELIMO, Afrika ülkesi Mozambik'in 1975 ile 2002 yılları arasında kullandığı eski ulusal marşıdır. Ülkenin bağımsızlığını kazandığı 1975 yılında Viva, Viva a FRELIMO marşını kullanmaya başlayan ülke, 2002 yılında günümüzde de güncel olan marşı kabul ederek kullanmaya başlamıştır. Bu marşın ülkeyi 1975 ile 1994 yılları arasında tek parti sisteminde yöneten FRELIMO'yu yücelttiği ve övdüğü gerekçesiyle yeni siyasi çok partili sistemde kabul görmemesi nedeniyle, gerçekleştirilen ilk bağımsız seçimler sonrasında sözleri FRELIMO'suz hali ile yeniden düzenlenerek ülkenin yeni marşı olarak Pátria Amada marşı yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Halk cumhuriyeti</span>

Halk cumhuriyeti, bazı cumhuriyet ile yönetilen devletler tarafından kullanılan bir ünvandır. Bu ünvan popülizm ile ilişkili olup genellikle komünist ülkeler tarafından kullanılsa da bu ünvan birçok komünist olmayan ülke tarafından da kullanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Joaquim Chissano</span> Mozambik devlet başkanı (1986-2005)

Joaquim Alberto Chissano, Mozambikli siyasetçi. Chissano, Afrika ülkesi Mozambik'te 1986 ile 2005 yılları arasında devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir. Chissano bu süreçte 1986 ile 1990 yılları arasında Mozambik Halk Cumhuriyeti'ni, 1990 ile 2005 yılları arasında da Mozambik Cumhuriyeti'ni yönetmiştir.

Mozambik başbakanı, Afrika kıtası ülkesi Mozambik'in bağımsızlığını kazandığı 1975 yılından sonra hükûmetin başında yer alan kişi olarak bu makama getirilen kişiye verilen unvandır. Söz konusu makam ülkenin Portekiz Doğu Afrikası ismi ile Portekiz'e bağlı bir koloni bölgesi olduğu 1974 yılında oluşturulmuştur.