İçeriğe atla

Morelos Nahuatl dili

Morelos Nahuatl dili
Ana dili olanlarMeksika
BölgeMorelos
Konuşan sayısı19.000  (2000)[1]
Dil ailesi
Uto-Aztek dilleri
  • Nahua dilleri
    • Nahuatl dil grubu
      • Merkezi Nahuatl dilleri
        • Çekirdek Nahuatl dili
          • Morelos Nahuatl dili
Dil kodları
ISO 639-3nhm

Morelos Nahuatl dili, Meksika'nın Morelos eyaletinde konuşulan Nahuatl dilinin türevlerini kapsamaktadır. Morelos'ta Nahuatl dili; Cuentepec, Hueyapan, Santa Catarina, Xoxocotla, Atlacholoayan ve Tetelcingo topluluklarında konuşulmaktadır. Ancak Tetelsingo Nahuatl dili, son derece yenilikçi fonolojisi nedeniyle genellikle ayrı bir türev olarak kabul edilmektedir ve diğer Morelos türevleriyle çok düşük bir karşılıklı anlaşılırlığa sahiptir. Ethnologue, San Felipe Tocla ve Alpanocan türevlerinin Puebla eyaletinde bulunmasına karşın Morelos Nahuatl dili lehçelerine ait olarak değerlendirmektedir.[2] Lehçeler, Klasik Nahuatl dili ile yakından ilgili olan Merkezi lehçelere aittir.[3]

Kaynakça

  1. ^ Morelos Nahuatl dili; Ethnologue (18. baskı, 2015).
  2. ^ Gordon, Raymond G. Jr., (Ed.) (2005). Ethnologue: Languages of the World (online version) (İngilizce) (Fifteenth bas.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-159-X. OCLC 60338097. 18 Ocak 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Aralık 2006. 
  3. ^ Canger, Una (1988). "Nahuatl dialectology: A survey and some suggestions". International Journal of American Linguistics. 54 (1). Chicago: University of Chicago Press. ss. 28-72. 

Dış bağlantılar

Konuyla ilgili yayınlar

  • Dakin, Karen ve Ryesky, Diana. 1990. Morelos Nahuatl Ağızları: Tarihsel bölümleri üzerine hipotezler. Morelos tr una ekonomiia global. Cocoyoc'taki Kongre Bildirileri, Morelos, Kasım 19023, 1989. Ocak 1990'da eklendi
  • Barrios E., M. 1949. Textos de Hueyapan, Morelos ile ilgili tarafsız yorumlar, yazılar, öneriler ve görüşler sağlar. Tlalocan 3: 53-75.
  • Johansson, Patrick, Johansson, Patrick. 1989. El sistema de expresion reverencial en Hueyapan, Morelos. Tlalocan XI. 149-162
  • Pharao Hansen, Magnus (2010). "Polysynthesis in Hueyapan Nahuatl: The Status of Noun Phrases, Basic Word Order, and Other Concerns" (PDF). Anthropological Linguistics. 52 (3). University of Nebraska Press. ss. 274-299. 30 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2020. 
  • Pequeño diccionario ilustrado; Náhuatl de Cuentepec, Morelos. 2005. 1. baskı. Tlalpan, DF Meksika: Instituto Lingüístico de Verano. 32 sayfa

İlgili Araştırma Makaleleri

Kmerce, Kamboçya'da konuşulan resmî dil. Kamboçya'da Kmerce dışında Mon ve Vietnamca dilleri de konuşulmaktadır.

Venedikçe, Veneto bölgesine konuşulan bir Latin dilidir. Brezilya'da Rio Grande do Sul ve Santa Catarina eyaletlerinde, Meksika'da Chipilo kasabasında yaklaşık 2.210.000 kişi tarafından konuşulur.

<span class="mw-page-title-main">Oğuz dil grubu</span> Türki diller dil ailesinden Şaz Türkçesinin güneybatı kolu

Oğuz grubu Türkî diller dil ailesinden Şaz Türkçesinin güneybatı koludur. Bu gruba ait dillerin toplam konuşan sayısı 120 milyon civarında olup Azerice, Türkçe ve Türkmence, bu gruptaki dillerin yaklaşık %95'ini oluştururlar. Gagauzca, Balkan Gagauz Türkçesinden farklı bir dildir.

<span class="mw-page-title-main">Yahudi Arapçası</span>

Yahudi Arapçası, Arap Birliği topraklarında yaşamış veya yaşayan Yahudiler tarafından konuşulan Arapçanın bir lehçesidir. Geçmişte Arap Yarımadası'ndaki Yahudi kabileler tarafından da konuşulmuştur. Konuşulan dilin yanı sıra İbrani Alfabesi ile yazılmış Arapça metinlere de Yahudi Arapçası denir. Arapçada olduğu gibi Yahudi Arapçası'nda da yöreden yöreye göre değişen lehçe farklılıkları vardır. İstanbul Ladino'su ile Balkan Ladino'su arasında nasıl bir fark varsa Libya'daki Yahudi Arapçasıyla Irak'taki Yahudi Arapçası arasında da aynı şekilde benzerlikler ve ufak farklılıklar bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Eynuca</span> Çinin batısında konuşulan Türk dili

Eynuca göçmen bir Türk halkı olan Eynular tarafından konuşulur. Bu halk batı Çin'de yaşar. Karışık bir dildir. Bir Türk dili olduğunun ispatı olarak grameri Türkçedir; ancak kelime haznesi çoğunlukla Farsça sözcüklerden oluşur. 6.570 konuşanı olduğu bilinmektedir. Bu dilin Aynuca ile uzaktan yakından alakası yoktur.

Altayca veya Altay Türkçesi, Türk dillerinin Sibirya grubunda yer alan bir dildir. Rusya içindeki Altay Cumhuriyeti'nin resmî dilidir. Altayca, 1948 yılına kadar Oyrot dili (ойрот) olarak adlandırılmıştır. Rusya'nın 2010 nüfus sayımı verilerine göre dil yaklaşık 55.000 kişi tarafından konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Silezyaca Vikipedi</span> Vikipedinin Silezyaca sürümü

Silezyaca Vikipedi Vikipedi'nin Silezyaca dil sürümüdür. 26 Mayıs 2008 yılında yayınlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Meskvakice</span>

Meskvakice ya da Meskvaki-Sauk-Kikapu dili, Amerika Birleşik Devletleri'nin Oklahoma, Kansas ve Iowa eyaletleri ile Meksika'nın Coahuila eyaletinde Meskvakiler, Sauklar ve Kikapular tarafından konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Merkezî Algonkin dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Tzeltalca</span>

Tzeltalca ya da Tzeltal dili, Meksika'nın Chiapas eyaletinin Ocosingo, Altamirano, Huixtán, Tenejapa, Yajalón, Chanal, Sitalá, Amatenango del Valle, Socoltenango, Villa las Rosas, Chilón, San Juan Cancun, San Cristóbal de las Casas Oxchuc ve San Bartolome de los Llano/Venustiano Carranza belediyelerinde yaşayan Tzeltallar tarafından konuşulan Maya dilleri ailesinin Çol-Tzeltal dilleri adı da verilen Çol dilleri grubunun Tzeltal dilleri alt grubundan bir Kızılderili dilidir. En yakın akrabaları Tzotzilcedir.

<span class="mw-page-title-main">Haydaca</span>

Haydaca ya da Hayda dili, Kanada'nın Britanya Kolombiyası eyaletinin Haida Gwaii adasında ve Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Galler Prensi adasında Haydalar tarafından konuşulan izole dillerden ya da Na-Dene dillerinden tehlike altındaki Kızılderili dilidir. Na-Dene grubu içinde tek başına alt grupta toplanır. Diğer alt grubu Tlingitçe ile Eyak-Atabask dilleri oluşturur. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska'daki 650 kişilik nüfustan 10 kadarı, Kanada'daki 1.100 kişilik nüfustan ise ancak 30 tanesi anadillerini konuşabiliyor. 1774 yılında Avrupalılarca ilk karşılaşmada nüfusları 15.000 olan Haydalar yeni getirilen salgın hastalıklardan kırılmış ve bugün ancak Masset, Skidegate ve Hydaburg köylerinde yaşamaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Dil ailesi</span> birbirleriyle bağlantılı dil topluluğu

Dil ailesi, birbiriyle aynı kökten gelen ve soysal açıdan akraba dil topluluğuna verilen ad. Aynı dil ailesine mensup dillerin, ortak bir proto dilden türediği kabul edilir. Ethnologue'a göre dünyada 7.000'i aşkın yaşayan dili kapsayan 142 farklı dil ailesi bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Vintu dilleri</span>

Vintu dilleri, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Kaliforniya eyaletinin kuzey merkezinde yaşayan Vintu halkları tarafından konuşulan Amerind Kızılderili dil ailesi. Biri tükenmiş olan diğerleri de tükenmekte olan dört dilden oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan İşaret Dili</span>

Amerikan İşaret Dili veya ASL, Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'daki sağır topluluklarının kullandığı doğal bir işaret dilidir. Lehçeleri ve ASL'den türemiş kreyollar ile birlikte Batı Afrika ve Güneydoğu Asya'daki topluluklarca da kullanılmaktadır. Fransızca işaret dilinin bir kreyolu olduğu düşünülen ASL, Amerika Birleşik Devletleri'nın batısındaki Connecticut'ta yer alan American School for the Deaf adlı sağırlar okulunda dil ilişkisi sonucunda gelişmiştir.

Sikkim dili, , Dranjoke, Denjongka, Denzongpeke, veya Denzongke, Çin-Tibet dilleri ailesinin Tibet dilleri grubuna bağlı bir dildir. Sikkim ve kuzeydoğu Nepal'de Bhutia'lar tarafından konuşulur. Sikkim halkı kendi dillerine "Drendzongké", anavatanlarına da "Drendzong" derler.

<span class="mw-page-title-main">Amerika'nın yerel dilleri</span>

Amerika'nın yerel dilleri, Amerika'yı oluşturan Alaska ve Grönland'dan Güney Amerika'nın ucuna kadar yayılan topraklarda yaşayan Kızılderililer tarafından konuşulmaktadır. Bu yerel diller içlerinde izole ve Sınıflandırılmamış diller de dahil olmak üzere birbirinden farklı çok sayıda dil ailelerinden meydana gelmektedir. Bunları daha yüksek seviyede aileler halinde gruplandırmak için üç makrofamilya; Eskimo - Aleut dilleri, Na-Dene dilleri ve Amerind dilleri gibi öneriler yapılmıştır. Bu öneri neredeyse bütün uzmanlar tarafından kabul edilmemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Xochicalco</span>

Xochicalco, Meksika'nın Morelos Eyaleti'nin batısındaki Miacatlán şehrinde yer alan Kolomb öncesi bir arkeolojik alanıdır. Xochicalco ismi Nahuatl dilinde "çiçeklerin evi" anlamına gelmektedir. Sit alanı, Cuernavaca'nın 38 km güneybatısında, Meksiko'dan yaklaşık 76 km uzaklıkta yer almaktadır. Sit alanı, her gün 10: 00-17: 00 saatleri arasında ziyaretçilere açık olmasına rağmen, gözlemevine girişe sadece öğleden sonraları izin verilmektedir. Xochicalco, Teotihuacan'ın düşüşünden sonra ortaya çıkmıştır ve Xochicalco'nun Teotihuacan İmparatorluğu'nun düşüşünde rol oynadığı düşünülmektedir.

Klasik Nahuatl dili, 16. yüzyılda İspanyolların Aztek İmparatorluğunu ele geçirdiği sırada Meksika Vadisinde ve orta Meksika'da geçer dil olarak konuşulan Nahuatl dilinin bir türevidir. Sonraki yüzyıllarda, yerini büyük ölçüde İspanyolcaya bırakmıştır ve bugün kullanılan çağdaş Nahua dillerinden bazılarına evrilmiştir. Soyu tükenmiş bir dil olarak sınıflandırılmasına karşın, Klasik Nahuatl dili, Latin alfabesinde Nahua halkları ve İspanyolları tarafından kopyalanan çok sayıda yazılı kaynakla yaşamını sürdürebilmiştir.

Huasteka Nahuatl dili, Meksika'nın La Huasteca bölgesinde Hidalgo (Doğu) ve San Luis Potosí (Batı) eyaletlerinde bulunan bir milyondan fazla insanın konuştuğu bir Nahua dilidir.

Tetelsingo Nahuatl dili, Meksika'nın merkezinde bulunan bir Nahuatl dili türevidir. Klasik Nahuatl dili ile yakından ilişkili olan çekirdek türevlerden biridir. Tetelsingo, Morelos ve bitişikteki Cuauhtémoc Kolonisi ve Lázaro Cárdenas Kolonisi şehirlerinde konuşulmaktadır. Bu üç nüfus merkezi Cuautla, Morelos'un kuzeyinde yer alır ve büyük ölçüde kentsel alanların içine doğru yutulmaktadır; sonuç olarak Tetelsingo dili ve kültürü yoğun baskı altındadır.

<span class="mw-page-title-main">Meksika İspanyolcası</span> İspanyolcanın Meksikada konuşulan bir lehçesidir

Meksika İspanyolcası, İspanyolcanın Meksika'da konuşulan bir lehçesidir. Meksika İspanyolcası, özellikle Nahuatl dili başta olmak üzere birçok yerel dilden etkilenmiştir.