İçeriğe atla

Minch'in mavi adamları

Whirlpool
Mavi adamların yaşadığı Küçük Minch

Minch'in mavi adamları ya da fırtına kelpileri (İskoçça (Kelt dili)na fir ghorma), İskoçya'nın Minch olarak bilinen ve dış Hebridler arasındaki kıyı sularında yaşayan, o bölgedeki havayı ve gemi trafiğini kontrol ettiğine inanılan İskoç folklorik mitolojik yaratıklarıdır.[1] Dalgaları kontrol etme ve gemileri batırabilecek fırtınalar yaratma güçleri vardır.[2] Dünyanın geri kalanında benzerlerine rastlanmayan ve İskoçya'nın diğer bölgelerinde pek bilinmeyen bu yaratıklar, Minch ve çevresindeki kuzey bölgelerden Wick'e kadar olan doğu bölgelerde tanınırlık kazanmış gibi görünüyor.

Mavi renkte olmalarına karşın bu mitik yaratıklar, insanlara çok benzemektedir; nerdeyse insanlarla aynı boydadır. Fırtına yaratma gücüne sahiptirler, hava güzel olduğunda ise suyun yüzeyinde yahut altında uyumaktadırlar. Mavi adamlar, gövdelerini denizden yukarı çıkararak yüzer, tıpkı liman yunusları gibi kıvrılıp suya dalarlar. Bu yaratıklar konuşabilirler ve topluca bir gemiye yaklaştıklarında, grubun lideri geminin kaptanına iki satırlık şiir bağırarak onu dizeyi tamamlamaya davet eder. Kaptan başarısız olursa mavi adamlar gemiyi alabora etmeye çalışır.

Bu mitolojik varlıkların kökeni hakkında çeşitli fikirler bulunmaktadır. Bu varlıkların ortaya çıkışıyla ilgili ilk fikir, bu varlıların denizin kişileştirilmiş bir hâli olduğudur. Bir diğer fikirse, boyalı gövdeleri ve kayaklara benzeyen tekneleriyle denizi geçerken suyun üzerinde yüzen Piktler bu efsanenin temelini oluşturduğudur. Alternatif bir görüş ise, mavi adamların kökeninin Vikinglerin yanlarında İskoçya'ya götürdüğü Kuzey Afrikalı kölelere dayandığıdır.

Etimoloji

Mavi adamlar, İskoçya'nın kuzeybatı dağlık bölgelerini ve kuzey İç Hebridleri kuzey Dış Hebridlerden ayıran Minch boğazında yaşamaktadır. Mavi adamlar, İskoççada "na fir ghorma" olarak adlandırılır (genitif biçimde "fear gorm", örneğin "mavi adamlarının akışı" anlamına gelen "sruth nam fear gorm").[3]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Alıntılar

  1. ^ Monaghan, Patricia (2008). The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore (İngilizce). Checkmark Books. s. 50. ISBN 9780816075560. 
  2. ^ Mitoloji Kitabı. Alfa Yayınları. 2018. s. 336. ISBN 978-605-171-779-1. 
  3. ^ Dwelly 1902, ss. 422-423.

Bibliyografi

İlgili Araştırma Makaleleri

Kelt mitolojisi en yalın tanımıyla Kelt politeizminin mitolojisidir. Kelt politeizmi Demir Çağı Keltlerinin diniydi. Demir Çağı'ndaki diğer Avrupalılar gibi erken dönem Keltleri de politeistik mitoloji ve dinî yapıyı benimsemişlerdi. Kelt insanlarının içinde, Roma ile yakın iletişimi olan Galyalıların ve İber Yarımadasındaki Keltlerin mitolojileri Roma İmparatorluğu altında devam edememiş, daha sonra ise bu insanlar Hristiyan olmuş ve Kelt(ik) dillerini de kaybetmişlerdir. İronik bir şekilde bu insanların inanç ve geleneklerine dair bilgiler çeşitli Roma ve Hristiyan kaynakları sayesinde bugüne kadar ulaşmıştır. Bir başka açıdan ise, kendi politik veya lenguistik (dilsel) kimliklerini korumuş olan Keltler Demir Çağı'ndaki atalarının mitolojilerinin en azından artakalan küçük bir kısmını iletebilmişlerdir. Bu iletilebilmiş kısım genellikle Orta Çağ'da kaydedilmiş ve yazılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hibernian FC</span> İskoç futbol kulübü

Hibernian FC İskoçya'nın Edinburgh şehrinin kuzeyindeki Leith kasabasında kurulan futbol kulübüdür. Scottish Premier League'de Edinburgh'u temsil eden Hearts kulübüyle Edinburgh derbisinde ezeli rakipleriyle mücadele ederler. Hibernian, 1895 yılında İrlandalı göçmenler tarafından güçlü İrlanda bağlarıyla kurulmuştur. Hibernia, İrlanda'nın Roma İmparatorluğu dönemindeki adıydı. Kökenine bağlı olan kulüp, kurulduğu günden beri yeşil-beyaz renklerini taşımaktadır. Kulübün taraflarının kulübe dinsel ve bölgesel bağlılıkları vardır.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya Krallığı</span> 843ten 1707ye kadar Büyük Britanyanın kuzeyine egemen bir tarihî devlet

İskoçya Krallığı, 843'ten 1707'ye kadar Büyük Britanya'nın kuzeyine egemen bir tarihî devlet. Daha sonra İngiltere Krallığı ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı oldu.

<span class="mw-page-title-main">İskoç Parlamentosu</span> İskoçya Yasama Organı

İskoç Parlamentosu İskoç halkını temsil eden, İskoçya'nın sınırlı, özerk tek meclisli yasama organıdır. Başkent Edinburgh'un Holyrood bölgesinde yer almaktadır. Genel kullanımda "Holyrood" olarak adlandırılan parlamento, 129 İskoçya Parlamentosu Üyesinden (İPÜ) oluşan demokratik bir organdır. Üyeler dört yıllık görev süresi için karışık nispi temsil sistemi ile seçilirler. Sonuç olarak, ulusal seçmenler tarafından çoğunluk sistemi ile seçilen 73 İPÜ, sekiz ek üye bölgesinden atanan 56 İPÜ'den oluşmaktadır. Son parlamento genel seçimleri 6 Mayıs 2021 tarihinde yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Loch Ness Canavarı</span> efsanevî deniz canlısı

Loch Ness Canavarı, Nessie olarak da bilinir, İskoç folklorunda, İskoç Dağlık Bölgesi'ndeki Loch Ness'te yaşadığı söylenen bir yaratıktır. Genellikle büyük, uzun boyunlu ve sudan çıkıntı yapan bir veya daha fazla hörgüçlü olarak tanımlanır. Yaratığa olan popüler ilgi ve inanç, 1933'te dünyanın dikkatine sunulduğundan beri değişmiştir. Varlığının kanıtı, bir dizi tartışmalı fotoğraf ve sonar okumasıyla öyküdür. En ünlü fotoğrafı olan "Cerrahın fotoğrafı"nın (1934) oyuncak bir denizaltıya ait olduğu ortaya çıkmıştır.

Doğu Roma iç savaşı (1341-1347) Doğu Roma İmparatorluğu'nun Balkan topraklarında, III. Andronikos'un ölümünden sonra ortaya çıkıp 6 yıl süren iç savaş dönemidir. Bazen İkinci Paleologos İç Savaşı olarak da geçer. Bu iç savaş, Doğu Roma cemiyeti içinde aristokrasi ile orta ve alt sınıf arasında gelişmiş, sınıflar arası mücadele yaratmıştır. Aristokrasi tarafında VI. İoannis, orta ve alt sınıf tarafında mevcut hanedan mensupları yer almıştır.

Donald MacGillivray Nicol, İngiliz Bizantolog.

<span class="mw-page-title-main">İskoç Ulusal Partisi</span> Birleşik Krallıkta İskoç milliyetçisi, sosyal demokrat siyasi parti

İskoç Ulusal Partisi (SNP), Birleşik Krallık'ta İskoç milliyetçisi, sosyal demokrat siyasi parti. SNP 1934 yılında kuruldu ve 1967 seçiminden beri Birleşik Krallık Parlamentosu'nda sürekli olarak temsil edildi.

<span class="mw-page-title-main">Elspeth Reoch</span>

Elspeth Reoch, cadı olduğu öne sürülen ve bundan ötürü ölüm cezasına çarptırılarak öldürülen bir İskoçtur. Caithness'de doğdu ancak çocukluğunu Orkney anakarasına gideceği tarihe kadar Lochaber'deki bir adada akrabalarıyla geçirdi. O zamanlar İskoçya'nın yargı çevresi içerisinde olan Orkney Adaları'nda büyücülük, yürürlükteki 1563 İskoç Büyücülük Yasası'na göre ölüm cezası gerektiren bir suçtu.

<span class="mw-page-title-main">Efsanevi yaratık</span>

Efsanevi yaratık ya da mitolojik yaratık; kurgusal, hayali ve doğaüstü bir hayvandır. Bazen bir kırma, genellikle yarı insandır ve varlığı kanıtlanmamıştır, sadece kurgu ya da folklorda geçmektedir.

Maşu, Mezopotamya mitolojisi eseri olan Gılgamış Destanı'nda geçen , kahraman-kral Gılgamış'ın on bin fersah mesafelik bir orman olan Sedir Ormanı'ndan ayrıldıktan sonra Dilmun'a giderken bir geçit ile geçtiği büyük bir sedir dağıdır. Sâkiye Siduri, "Ölüm Suları" diye ilişkili kıyısında yaşar ve Gılgamış, uzaklardaki Utnapiştim'e ulaşmak için burayı geçmek zorundadır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey İskoçya</span>

Kuzey İskoçya İskoçya'nın tarihi bölgelerinden biridir. Orta Çağ'ın sonlarında Cermenlerin Güney İskoçya'ya yerleşmeye başlamasıyla Güney İskoçya ve Kuzey İskoçya kültürel olarak farklılaşmıştır. Kuzey İskoçya terimi aynı zamanda Highland Fay Hattı'nın kuzey ve batısını tanımlamak için de kullanılır, ancak kesin sınırlar, özellikle de doğuda net olarak tanımlanmamıştır. Bölgenin Kelt dilindeki adı A' Ghàidhealtachd, "Keltlerin yeri" anlamına gelir ve geleneksel olarak Keltçe konuşulan bölgeleri içerir. Bu alan, Kuzey İskoçya ve Dış Hebridleri kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Erken modern İskoçya’da cadı mahkemeleri</span> Erken modern İskoçyadaki cadı mahkemelerine genel bakış

Erken Modern İskoçya'da cadı mahkemeleri, 16. yüzyılın başlarından 18.yüzyılın ortalarına kadar süren, büyücülük suçlarını konu alan yasal kovuşturmalardır. Bu mahkemeler, Erken Modern Avrupa'da yürütülen cadı mahkemelerinin bir parçasıydı. Orta Çağ'ın sonlarında büyücülük ile oluşturulan zararlar için mahkemeler yürütüldü, ancak 1563 Büyücülük Yasası'nın geçirilmesiyle hem büyücülük hem de cadılarla iletişime geçilmesi idamla cezalandırılabilecek suçlar hâline geldi. Yeni yasanın yürürlüğe girmesinin ardından yürütülen ilk büyük mahkemeler dizisi, 1589’da başlayan ve Kral VI. James'in hem “mağdur” hem de araştırmacı olarak önemli roller oynadığı Kuzey Berwick cadı mahkemeleriydi. VI. James büyücülükle ilgilenmeye başladı ve 1597’de Daemonologie adlı tezinde cadı avlarını savunan bir metin yayımladı. Ancak sonrasında kuşkuya kapıldı ve şüpheleri giderek arttı. Bunun sonucunda davaları azaltmak için önlemler aldı.

İskoç mitolojisi, İskoçya tarihi boyunca ortaya çıkan, bazen birbirini takip eden nesiller tarafından detaylandırılan ve diğer zamanlarda reddedilen ve başka açıklayıcı anlatılarla değiştirilen mitlerin bir koleksiyonudur.

İngiltere, İskoçya, Galler ve İrlanda'da, tarihsel olarak, büyücülüğü kontrol eden ve büyücülük yapıldığında - ya da sonraki yıllarda buna teşebbüs edildiğinde bile - cezalar veren bir dizi Büyücülük Yasası olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Laird</span>

Laird, İskoçça "Lord" kelimesinin eşdeğeri, büyük, köklü bir İskoç mülk sahibi için kullanılan genel bir isimdir, kabaca İngiltere'deki esquire kelimesine eşdeğerdir; ancak İskoçya'da daha yüksek bir statüdedir. İskoç statüsünde, bir baronun altında ve bir centilmenin üstünde yer alır. Genellikle [adı] [soyadı], [lairdlik] şeklinde biçimlendirilirler ve geleneksel olarak The Much Honored'ı adlarının önüne koyma hakları vardır.

<span class="mw-page-title-main">Covenanterler</span>

Covenanterler, İskoçya'nın Presbiteryen Kilisesini ve liderlerinin dini işlerdeki önceliğini destekleyen 17. yüzyıldan kalma bir İskoç dini ve siyasi hareketinin üyeleriydi. Covenant kelimesi tanrı ile bir bağ veya anlaşma için İncil'de kullanılan bir terimden gelmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nuckelavee</span> Orkney mitolojisinde at benzeri şeytan

Nuckelavee, Orkney mitolojisinde at ve insan unsurlarını birleştiren at benzeri bir şeytandır. Kökenleri İskandinav mitolojisine dayanır, İngiliz halkbilimci Katharine Briggs nuckelavee'yi İskoçya'nın Kuzey Adalarındaki tüm şeytanların "en iğrenci" olarak adlandırır. Nuckelavee'nin nefesinin ekinleri soldurduğu ve çiftlik hayvanlarını hasta ettiği düşünülüyordu ve bu yaratık ağırlıklı olarak denizde yaşayan bir canlı olmasına rağmen karadaki kuraklık ve salgın hastalıklardan da sorumlu tutuluyordu.

Dunkeld Hanedanı, 1034'ten 1040'a ve 1058'den 1286'ya kadar İskoç krallarının açık bir şekilde sıralanışını gösteren tarih yazımı ve soybilimsel bir yapıdır. Bu çizgi aynı zamanda tarihçiler tarafından çeşitli şekillerde "Canmores" ve "MacMalcolm" olarak da anılır.

<span class="mw-page-title-main">Islay</span>

Islay,, İskoçya'da Hebridler'in en güneyinde yer alan adadır. "Hebridlerin Kraliçesi" olarak bilinen ada, Jura'nın hemen güney batısında ve Argyll and Bute bölgesi içinde ve Kuzey İrlanda kıyılarının yaklaşık 40 kilometre kuzeyinde yer alır. Adanın başkenti, kendine özgü yuvarlak Kilarrow Cemaati Kilisesi'nin ve bir viski damıtım evinin bulunduğu Bowmore'dur. Port Ellen, ana limanıdır.