İçeriğe atla

Min Çincesi

Min Çincesi
閩語/闽语
Mìng ngṳ̄ / Bân gú
Ana dili olanlarÇin: Fujian, Guangdong (Chaozhou-Shantou civarı, Leizhou yarımadası), Hainan, Zhejiang (Shengsi, Putuo, Wenzhou-Cangnan), Jiangsu (Liyang ve Jiangyin); Tayvan; Güneydoğu Asya ve Kuzey Amerika'da yaşayan yurtdışı Çinli toplulukları.
Dil ailesi
Çin-Tibet
Dil kodları
ISO 639-3mclr

Min ya da Miin[a] (Çince (basitleştirilmiş): 闽语; Çince (geleneksel): ; pinyin: Mǐn yǔ; Pe̍h-ōe-jī: Bân gú; BUC: Mìng ngṳ̄), 70 milyondan fazla kişi tarafından konuşulan Çin dilidir. Güneydoğu Çin Fujian eyaletinin yanı sıra Guangdong (özellikle Chaozhou-Shantou civarı, Leizhou yarımadası ve Zhongshan)'da, Hainan'da, Zhejiang'in güneyindeki üç ilde, Ningbo'nun dışındaki Zhoushan takımadasında, Liyang'daki bazı kasabalarda, Jiangsu-Jiangyin şehrinde ve Tayvan'da yaşayan Fujianli göçmenler tarafından konuşulur. Dilin ismi Fujian'deki Min Irmağı'ndan türetilmiştir. Min lehçelerinin diğer Çin dilleriyle karşılıklı anlaşılabilirliği yoktur.

Güneydoğu Asya'daki denizaşırı Çinlilerin arasında çok sayıda Min Çincesi konuşan vardır. Fujian'in dışındaki en çok konuşulan Min lehçesi Hokkien (Tayvan Hokkieni ve Amoy dahil olmak üzere)'dir.

Ayrıca bakınız

Dipnot

  1. ^ Çift ii harfleri, Mandarin'deki dalgalı (3.) tonunu simgeler.

İlgili Araştırma Makaleleri

Tayvan, Doğu Asya'da Çin'in ve Japonya'nın güneyinde, Filipinler'in kuzeyinde bir adadır. Günümüzde Tayvan adı, Tayvan (Formoza) adasıyla birlikte Büyük Okyanus'undaki Lanyu ve Lüdao adaları, Tayvan Boğazı'ndaki Penghu, Matzu ve Kinmen adaları gibi Çin Cumhuriyeti yönetimi altındaki topraklara işaret etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Standart Çince</span>

Standart Çince, Putonghua ya da Standart Mandarin, Çin'in resmî dilidir. Çin'in kuzeyinde konuşulan Mandarin Pekin lehçesinden türemiştir. Çin'de bu dile guānhuà (官话), memurların dili denmekteydi. Ancak Çin Halk Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra 1955'te adı putonghua (普通话) yaygın söz olarak değiştirildi.

<span class="mw-page-title-main">Mandarin</span> Çin dilinde bir lehçe

Mandarin ya da Beifanghua Çincenin en çok konuşulan dilidir. Kuzey Çin'de konuşulan tüm lehçeler Mandarin altında sınıflandırılmıştır. Ancak genelde Mandarin daha dar anlamıyla Çin ve Tayvan'da resmî dil olarak kullanılan Standart Çinceye işaret eder.

Tayvanca Tayvan'da nüfusun %70'i tarafından konuşulur. Çincenin bir lehçesidir. Çin'in Fujian eyaletinde konuşulan Min-Nan lehçesinin bir koludur. Dünyada yaklaşık 15 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İç Moğolistan</span> Çinin kuzeydoğusunda özerk bölge

İç Moğolistan ya da resmî adıyla İç Moğolistan Özerk Bölgesi, Çin Halk Cumhuriyeti'ne bağlı bir özerk bölge. Ülkenin kuzey ve kuzeydoğusunda bulunur. Kuzeyde Moğolistan, doğuda Heilongjiang, Jilin ve Liaoning, güneyde Hebei, Şansi ve Şensi yönetim bölgeleri ile Ningxia özerk bölgesi, batıda da Gansu yönetim bölgesi ile çevrilidir. Yüzölçümü 1.183.000 km², yönetim merkezi Huhhot'tur. Nüfus; 24.049.155 (2020).

<span class="mw-page-title-main">Çin-Tibet dilleri</span>

Çin-Tibet dil ailesi, 400'den fazla Doğu Asya dilini içeren bir dil ailesi. Çin-Tibet dilleri, 40'ı aşkın farklı alt gruba sahiptir. Ancak genellikle Çin dilleri ile bu gruba ait olmayan tüm farklı grupları tanımlamak için kullanılan Tibet-Birman dilleri şeklinde ayrılmaktadır. Ailenin en çok konuşulan üyeleri Çince, Tibetçe, Dzongka ve Birmanca olmaktadır.

Hakka Çin'in güney bölgelerinde yaşayan Hakkalar tarafından konuşulan Çin dil ailesine dahil bir dildir. Çoğunlukla Çin, Tayvan ve Güneydoğu Asya'nın çeşitli bölgelerinde 34 milyon konuşanı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Fujian</span>

Fujian'in büyük bir kısmı Çin Halk Cumhuriyeti tarafından idare edilmektedir. Ancak Kinmen ve Matsu olmak üzere iki takım ada Çin Cumhuriyeti'nin (Tayvan) idaresi altındadır. Bu nedenle Çin Cumhuriyeti idari bölümlenmesinde de bir Fujian eyaleti bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Çin dilleri</span> Doğu Asyada ki Sinitik diller

Çin dilleri ya da Çin dil ailesi, Çin'de yaşayan Hanların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Çin-Tibet dil ailesine dahil kollardan birini oluşturmaktadır. Bu diller ayrıca Sinitik diller olarak da adlandırılır.

Doğu Min Çincesi ya da Min Dong, Min Çincesinin bir dalıdır. Doğu Min'in prestij formu ve en çok temsil edilen formu, Fujian eyaletinin başkenti ve en büyük şehri Fuzhou'da konuşulan "Fuzhou lehçesi"dir.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Çin</span> Çinin coğrafi bölgelerinden biri

Doğu Çin, Çin'in coğrafi bölgelerinden biridir. Bölge, Anhui, Fujian, Jiangsu, Jiangxi, Shandong ve Zhejiang eyaletleri, Şanghay ile tartışmalı Tayvan eyaleti olmak üzere ülkenin doğu kıyılarını kapsamaktadır.

Baihua, 20. yüzyılın başına kadar İmparatorluk Çini'nde kullanılan yazılı standart olan Klasik Çincenin aksine, Çin genelinde konuşulan lehçelere dayanan yazılı Çince biçimidir. Baihua, Mandarin Çincesi'ne dayanmakta olup Ming ve Qing hanedanları zamanında romanlarda kullanılmaktaydı. 1920'lerin başlarından beri, bu modern sözlü form, Modern Standart Çincenin yazılı şekli olarak Çin anakarası, Tayvan, Malezya ve Singapur'daki tüm Çince konuşanların ana yazı biçimi haline geldi.

Hokkien ya da Has Minnan (閩南語/閩南話), güneydoğu Çin, Tayvan ve güneydoğu Asya'da ve diğer denizaşırı Çinliler tarafından konuşulan bir Güney Min lehçe grubu. Hokkien'in kökenleri, Min Çincesinin konuşulduğu Fujian eyaletinin güneyindedir. Güney Min'in ana akım değişkesidir.

<span class="mw-page-title-main">Pe̍h-ōe-jī</span>

Pe̍h-ōe-jī, Kilise Romanizasyonu olarak da bilinir, başta Tayvan Hokkieni ve Amoy Hokkieni olmak üzere Güney Min Çincesinin farklı çeşitlerini yazmak için kullanılan bir ortografi. 19. yüzyılda Güneydoğu Asya'daki Çin diasporası üyeleri arasında çalışan Batılı misyonerler tarafından yaratılan ve Xiamen ile Tainan yerleşemlerinde çalışan misyonerler tarafından geliştirilen sistem, dilin konuşulduğu şeklini yazılı olarak göstermek için Latin alfabesini ve çeşitli diyakritik işaretler kullanır. İlk başta Fujian eyaletinde başarılı olan POJ sistemi, en çok Tayvan'da yaygın oldu ve 20. yüzyılın yarısında POJ sisteminde okur yazar 100.000'den fazla kişi vardı. Tayvan'ın ilk gazetesi Tayvan Kilise Haberleri dahil olmak üzere bu yazı sistemiyle yazılan çok sayıda hem dini hem de seküler madde yayımlanmıştır.

Han Ulusu'nun alt grupları, Çin lehçe grupları olarak da bilinir, dilbilimsel, kültürel, genetik ve bölgesel özelliklere dayanarak belirlenmektedir. Mandarin dilinde bu grupları tanımlamak için kullanılan terminoloji; Çin anakarasında "minxi", Tayvan'da ise "zuqun". Çinli Müslümanlar için kökeni göz önüne almaksızın Hui tanımının kullanılması dışında, Çin Halk Cumhuriyeti'nin resmi olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biri olarak tanınan herhangi bir Han alt grubu yoktur.

<span class="mw-page-title-main">C-pop</span>

C-pop, "Chinese popular music" öbeğinin kısaltmasıdır. Çin anakarası, Hong Kong ve Tayvan'dan gelen sanatçılarını kapsayan, gevşekçe tanımlanmış bir müzik tarzı. Singapur ya da Malezya gibi Çincenin nüfusun büyük bir kısmı tarafından konuşulduğu ülkelerde de C-pop sanatçıları vardır. Bazen "C-pop" terimi sadece Çince pop müziği değil; R&B, balad, Çince rock, Çince hip hop ve Çin ambient müziğini kapsayan bir şemsiye tabiri olarak da kullanılır; ancak 1990'ların başında Çince rock müzik, C-pop'tan ayrı bir tarz olarak evrimleşti.

<span class="mw-page-title-main">Fujian mutfağı</span>

Fujian mutfağı ya da Çin'de daha yaygın kullanımda olan kısa ismi ile Min mutfağı, Çin'in Fujian Eyaleti'nin bölgesel mutfağıdır. Çin'in "Sekiz Büyük Mutfağı" 'ndan birini oluşturur.

Teochew lehçesi, Chaozhou lehçesi, Chaoshan lehçesi ya da Chaoshan/Chaozhou dili, Çin-Tibet dil ailesinin Çin dilleri grubunun Min dalına ait Güney Min dilinin bir lehçesidir. Chaoshan bölgesinin yerel şivesi olan Teochew lehçesi, Chaoshanlıların ana dilidir. Çin diasporasında çok sayıda Chaoshanlının olmasından dolayı Çin diaspora topluluklarında Teochew lehçesinin neredeyse Kantonca ya da Hokkien gibi diğer Çin dilleri kadar büyük bir etkisi olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">She halkı</span>

She halkı, Çin'in resmî olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biridir.