İçeriğe atla

Mimarlık teorisi

Mimarlık teorisi veya mimari teori mimarlık hakkında düşünmek, tartışmak ve en önemlisi yazmak eylemlerine verilen isimdir. Mimarlık teorisi dünyanın birçok yerinde mimarlık fakültelerinde öğretilmekte ve bazıları da belli mimarlar tarafından benimsenip uygulanmaktadır.

Mimarlık teorisinin uygulama alanları arasında ders olarak anlatılması (üniversite), tartışma, tez, yazılı bir proje veya mimarlık yarışması şeklinde olabilir. Mimarlık teorilerinin eğitici yönünün ağır basması nedeniyle mimarlık teorisyenleri çoğunlukla akademik ortama yakındırlar veya üniversitelerde çalışmaktadırlar.

Mimarlık teorisi antik çağlardan beri farklı biçimlerde ortaya çıkmıştır. Matbaanın yaygınlaşması ile mimarlık teorilerinin derinliği ve kapsamı da gelişmiştir. Özellikle yirminci yüzyıldan itibaren mimarlık ve mimari eleştiri konularından sayısız kitap, dergi ve diğer tür yayınlar basılmıştır. Bu sebeplerden dolayı geçmiş zamanlara kıyasla mimarlık stilleri ve hareketleri daha çabuk yaygınlık kazanıp, o kadar da çabuk gözden düşmüşlerdir. Bazı mimarlık teorisyenlerine göre internetin yaygın kullanımı mimarlığın yirmi birinci yüzyıldaki (21. yy) gelişmesinde oldukça etkili olacaktır.

Mimarlık teorisyenlerinden seçmeler

Yayınlar

  • Reyner Banham. Theory and Design in the First Machine Age. Praeger Publishers, 1960. ISBN 0-262-52058-3
  • Bernd Evers, Christoph Thoenes, et al. Architectural Theory from the Renaissance to the Present. Taschen, 2003. ISBN 3-8228-1699-X
  • Saul Fisher, "Philosophy of Architecture", Stanford Encyclopedia of Philosophy (2015), Edward N. Zalta (ed.), [1] 25 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  • K. Michael Hays. Architecture Theory since 1968. Cambridge: MIT Press, 1998. ISBN 0-262-58188-4
  • Stephen R. Kellert, Judith Heerwagen, and Martin Mador, Editors, "Biophilic Design: the Theory, Science, and Practice of Bringing Buildings to Life", John Wiley, New York, 2008. ISBN 978-0-470-16334-4
  • Hanno-Walter Kruft. A history of architectural theory: from Vitruvius to the present. Princeton Architectural Press, 1994. ISBN 1-56898-010-8
  • Harry F. Mallgrave, Modern Architectural Theory: A Historical Survey, 1673-1969. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-79306-8
  • Kate Nesbitt. Theorizing a New Agenda for Architecture: An Anthology of Architectural Theory. Princeton Architectural Press, 1996. ISBN 1-56898-054-X
  • Joan Ockman, Edward Eigen. Architecture Culture 1943-1968: A Documentary Anthology. Rizzoli, 1993. ISBN 0-8478-1511-0
  • Nikos Salingaros. "A Theory of Architecture". Umbau-Verlag, 2006. ISBN 3-937954-07-4.
  • Manfredo Tafuri, translated by Giorgio Verrecchia. Theories and History of Architecture. Harper & Row, 1968. ISBN 0-06-438580-9
  • Vitruvius, Translation: Morris Hicky Morgan (1960). The Ten Books On Architecture. Dover Publications.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Sicim teorisi</span> makro ve mikro kosmosun teorilerini birleştirmeye çalışan teori. (her şeyin teorisi)

Sicim teorisi, parçacık fiziğinde, kuantum mekaniği ile Einstein'in genel görelilik kuramını birleştiren bir teori. "Sicim" adı, klasik yaklaşımda "sıfır boyutlu noktalar" şeklinde tarif edilen atomaltı parçacıkların, aslında "bir boyutlu ve ipliksi varlıklar" olabileceği varsayımına dayanır.

<span class="mw-page-title-main">Guggenheim Müzesi (Bilbao)</span>

Guggenheim Müzesi Bilbao, İspanya'nın Bask Ülkesi bölgesinde, Bilbao şehrinde bulunan, modern sanat müzesidir. 11.000 m² alana yayılan müze, Amerikalı bir vakıf olan, Solomon R. Guggenheim Vakfı'nın beş müzesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Ekspresyonist mimarlık</span>

Ekspresyonist veya dışavurumcu mimarlık, modern mimarlık akımlarından biridir. Almanya’da I. Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan Ekspresyonist mimarlık, 1930’a kadar varlığını sürdürmüştür. Çok kesin ve çizgileri belirlenmiş bir üsluba sahip değildir. Ekspresyonist mimarlık, genelde tarihten biçim aktarmaları yapmayı yadsımış olmasına rağmen ortaya çıkan bazı ürünlerde geçmişi yorumlama çabası görülmektedir. Yine de ekspresyonistlerin ana özelliği hiçbir biçimsel ön yargı taşımamaları ve daima yaratma sorunsalını ön plana çıkarmalarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kuantum alan teorisi</span> hareketli parçacık sistemlerinin kuantizasyonuyla ilgilenen parçacık mekaniğiyle benzer olarak, alanların hareketli sistemlerine parçacık mekaniğinin uygulamasıdır

Kuantum Alan Teorisi (METATEORİ); Klasik Birleşik Alan (KAT) Teorilerini, Özel Görekliliği (SRT), Kuantum mekaniği (KM) teorilerini tek bir teorik çerçeve altında toplayan bir üst teoridir.

<span class="mw-page-title-main">Paul Krugman</span> Amerikalı ekonomist

Paul Robin Krugman, Amerikalı ekonomist, entelektüel, köşe yazarı ve yazardır. Krugman Princeton Üniversitesi'nde İktisat ve Uluslararası İlişkiler profesörü ve Londra Ekonomi Okulu (LSE)'de Yüzüncü Yıldönüm Profesörü'dür. Buna ek olarak New York Times gazetesinde köşe yazarlığı görevini sürdürmektedir.

<span class="mw-page-title-main">SANAA</span>

SANAA, Japonya’nın Tokyo kentinde yer alan bir mimarlık firmasıdır. 1995 yılında Kazuyo Sejima ve Ryue Nishizawa tarafından kurulmuştur. Mart 2010’da bu mimarlık firmasının kurucuları Kazuyo Sejima ve Ryue Nishizawa, mimarlık alanındaki en prestijli ödül olarak kabul edilen Pritzker Mimarlık Ödülü’nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dekonstrüktivizm</span> 1980lerin sonunda ortaya çıkan postmodern mimari akım

Dekonstrüktivizm ya da yapısal analiz, 1980'lerin sonlarında ortaya çıkan postmodern mimari akımı. Yapıyı oluşturan mimari unsurların bütünlüğünün parçalanması, yüzeylerle yapılan oyunlar, dış cephe gibi mimari unsurların dikaçılı olmayan köşelerle yamultulması ve kaydırılması gibi yöntemlere dayanır. Dekonstrüktivist tarza sahip binalar bakanlara belirsizlik ve kargaşa hissi verir.

Konstrüktivizm veya Konstrüktivist Mimari modern mimarinin bir formu olup daha çok Sovyetler Birliği'nde 1920'li yıllarda ve 1930'lu yılların başında yaygınlık kazanmış bir mimarlık akımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kenneth Frampton</span> Britanyalı mimar, eleştirmen ve tarihçi

Kenneth Frampton (d. 1930, Woking, Birleşik Krallık Britanyalı bir mimar, eleştirmen ve tarihçidir. ABD’nin New York şehrinde yer alan Columbia Üniversitesi Mimarlık, Planlama ve Koruma Bölümümde dersler vermeye devam etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mimarlık tarihi</span>

Mimarlık tarihi farklı uygarlıklar, ülkeler ve zamanlardaki mimarlık tarihininin gelişimini inceler.

<span class="mw-page-title-main">Nazi mimarisi</span>

Nazi mimarisi, Nasyonal Sosyalist Alman İşçi Partisi'nin egemen olduğu 1933 ile 1945 arası Nazi Almanyası'nda hüküm süren mimari akımlar ve uygulamalar bütünüdür.

<span class="mw-page-title-main">Organik mimari</span>

Organik mimari veya Organik mimarlık insan barınma ihtiyaçları ile doğal hayatın bir uyum içinde yer almasını savunan bir mimarlık felsefesi ve anlayışıdır. Doğa ile hem yapının bulunduğu inşaat alanının, hem çevresinin hem de iç dekorasyonunun bir harmoni içinde iç içe olmasını savunur.

Seçilim birimi, doğal seçilimin etki ettiği biyolojik yapı veya düzenler hiyerarşisi içinde yer alan her biyolojik birime veya varoluş şekline verilen isim. Birkaç on yıl boyunca, bu farklı seviyelerde hareket eden seçici baskılar aracılığıyla evrimin şekillendirdiği boyutlar hakkında evrimsel biyologlar arasında yoğun tartışmalar yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kallikrates</span>

Kallikrates, M.Ö. 5. yüzyılın ortalarında faal olan eski bir Yunan mimarisi. Atinalı mimar Atina Akropolisi'ndeki Athena Nike Tapınağı'nı, İktinos'la birlikte de gene aynı yerdeki Parthenon'u yapmıştır.

Enformasyon Sanatı elektronik sanatı'ndan yeni gelişen bilgisayar bilimi, bilişim teknolojisi ve ayrıca klasik sanat dalları performans sanatı, görsel sanat, yeni medya sanatı, kavramsal sanat gibi alanları sentezleyen bir sanat dalıdır. Enformasyon Sanatı, genellikle büyük çapta bilgi işleyerek sanatsal içerik üreten bilgisayarlarla etkileşim halindedir.

<span class="mw-page-title-main">Palladyanizm</span> İtalyan mimar Palladionun yapıtlarına dayanan ve XVIII. yüzyılda İngiltere ve İtalyada etkili olan sanat akımı

Palladyanizm Avrupa'da beliren, ismini Venedikli mimar Andrea Palladio'dan (1508–1580) alan ve onun yaptığı tasarımları örnek gösteren mimari tarzdır. Bugün palladyan mimari olarak bilinen akım, Palladio'nun orijinal kavramlarının evrimleşmesi sonucu ortaya çıktı. Palladio'nun eserleri genel olarak vurgulu bir simetri, pespektif ile Antik Yunan ve Antik Roma'dan ilham alan antik klasik tapınak mimarisinden izler taşır. 17. yüzyıldan itibaren Palladio'nun bu yorumlaması, Palladyanizm denilen bir tarza evrildi. Bu akım 18. yüzyıla kadar gelişimini sürdürdü.

Mimarlık felsefesi, mimarlığın estetik değeri, semantiği ve kültürün gelişimiyle ilişkilerini üzerine çalışmalar yapan bir sanat felsefesi dalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Mimarlık sosyolojisi</span>

Mimarlık sosyolojisi, yapılmış çevrenin sosyolojik çalışması ve modern toplumlarda mimarların rolü ve kapsamıdır. Mimarlık temel olarak estetik, mühendislik ve sosyal kavramlardan meydana gelir. Yapılmış çevre, insanların aktivitelerinden oluşan tasarlanmış alanlardır. Bu alanlar birbiriyle ilişkili ve birbirinden ayrılamaz bir bütündür. Birbirinden farklı birçok sosyal kurum bulunmaktadır. Bu sosyal kurumlar, bazen binayı kullanan insanların hem binada yaşayanların amacından hem de çeşitli yapı ve organize iletişim akışından tüm yönlerden faydalanmalarını sağlamak için işlevsel alanlara ihtiyaç duyar. Binaların bu sosyal kurumların ihtiyaçlarını, toplumsal gereksinimleri, karşılamak üzere tasarlanma biçiminin, mimaride sosyal yönlerin uyumu olduğu söylenebilir.

Manuel DeLanda, 1975'ten beri New York'ta yaşayan Meksikalı - Amerikalı bir yazar, sanatçı ve filozoftur. Princeton University School of Architecture ve University of Pennsylvania School of Design'da kentsel tarih felsefesi ve tarihsel aktörler olarak şehirlerin dinamikleri üzerine, kendinden örgütlenmenin ve maddi kültürün önemini vurgulayan dersler vermektedir. DeLanda ayrıca Pratt Enstitüsü'nde mimarlık ve kentsel tasarım profesörü olarak mimari teori dersleri vermektedir ve European Graduate School'da Gilles Deleuze Kürsüsü ve Felsefe Profesörü olarak hizmet vermektedir. Schools of Visual Arts'tan BFA (1979) ve European Graduate School'dan medya ve iletişim alanında doktora derecesine (2010) sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Klasik mimarlık</span>

Klasik mimarlık, genellikle klasik antik Yunan ve Roma mimarisinin ilkelerinden veya bazen daha spesifik olarak Romalı mimar Vitruvius'un De architectura eserinden az çok bilinçli bir şekilde türetilen mimariyi ifade eder. Karolenj Rönesansı'ndan beri farklı klasik mimari stilleri var olmuştur ve İtalyan Rönesansı'ndan beri belirgin bir şekilde var olmuştur. Klasik mimari stilleri büyük ölçüde değişebilse de, genel olarak hepsinin dekoratif ve yapıcı unsurların ortak bir "kelime dağarcığından" yararlandığı söylenebilir. Batı dünyasının çoğunda, farklı klasik mimari stilleri Rönesans'tan II. Dünya Savaşı'na kadar mimarlık tarihine hakim olmuştur. Klasik mimari birçok mimarı bilgilendirmeye devam etmektedir.