İçeriğe atla

Mimari düzen

Mimarinin klasik düzenleri
Genişletilmiş haliyle Mimarinin 5'li klasik düzenleri

Mimari düzen, her biri orantıları ve karakteristik profilleri ve ayrıntılarıyla ayırt edilen ve kullanılan kolon türüne göre kolayca tanınabilen Batı Mimarisine yön vermiş klasik mimari stilleridir. Mimarinin üç düzeni olan Dor, İyon ve Korint Antik Yunanistan'da ortaya çıktı. Yine bir başka Yunan mimari düzeni sayılan Aiol düzeni ise etkisi kaybettiği için bu ana üçlünün içine giremedi. Bunlara ek olarak Romalılar, pratikte Dor'dan daha basit olan Toskana ile Korint'ten daha süslü olan Kompozit düzenlerini yarattılar. Bu son iki düzen ve 3 klasik Yunan düzeni, birlikte "Mimarinin 5 Düzeni" olarak anılır.

Greco-Roman stilleri dışında Pers, Mısır düzenleri gibi eski ve modern düzenlerde mevcuttur.

Konuyla ilgili yayınlar

  • Barletta, Barbara A., The Origins of the Greek Architectural Orders (Cambridge University Press) 2001
  • Barozzi da Vignola, Giacomo, Canon of the Five Orders, Translated into English, with an introduction and commentary by Branko Mitrovic, Acanthus Press, N.Y., 1999
  • Barozzi da Vignola, Giacomo, Canon of the Five Orders, Translated by John Leeke (1669), with an introduction by David Watkin, Dover Publications, N.Y., 2011

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Knidos</span> Muğlanın Datça ilçesinde bulunan, Karya dönemine ait antik yerleşim

Knidos, Muğla'nın Datça ilçesinde bulunan, Karya dönemine ait antik yerleşimdir.

<span class="mw-page-title-main">Partenon</span>

Partenon, Athena'nın tapınağıdır, MÖ 5. yüzyılda Atina Akropolisi'nde inşa edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Klasik Antik Çağ</span>

Klasik antik çağ, MÖ 8. yüzyıl ile MS 5. yüzyıl arasındaki Greko-Romen dünyası denen, Antik Yunanistan ve Antik Roma'nın iç içe geçmiş uygarlıklarını kapsayan, Akdeniz merkezli kültürel tarih dönemidir. Bu çağ, hem Yunan hem de Roma toplumlarının geliştiği ve Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'nın büyük bölümünü etkileyen bir dönemdir.

<span class="mw-page-title-main">Fransa mimarisi</span>

Fransız mimarisi veya Fransa mimarisi, Fransız ve yabancı asıllı mimarların Fransa Cumhuriyeti coğrafi sınırları içinde tasarladığı veya inşa ettiği mimari eserlere verilen genel isimdir.

Mary Elizabeth Turner, bir İngiliz nakışcısı olup, çalışmalarını 1890 yılındaki Arts and Crafts Exhibition Society fuarında sergiledi ve modern nakış üzerine bir makale yazdı. Sanat ve el becerisi akımı ile destekledi ve Women’s Guild of Arts'ı kurdu. Kocası Thackeray Turner'da bir mimardı.

Robert Dankoff, Chicago Üniversitesinde Türkçe ve İslâm ile ilgili araştırmalar yapan bir profesördür.

Lucius Flavius Arrianus ve Nicomedia'lı Arrianus olarak bilinen Bitinya kökenli antik Romalı tarihçi,), yönetici, asker ve Roma ve Bizans dönemi filozofu. Büyük İskender ve onun doğu seferi hakkında en önemli kaynak Arrianus tarafından yazılan "Aleksandrou Anabasis" İskenderin Seferi adlı eseridir. Arrianos, İskender döneminde yaşamamış olmasına rağmen Büyük İskender'i takdir ettiğini sık sık yinelemektedir. "Aleksandrou Anabasis" adlı eseri, onun isminin ve yaptıklarının gelecek nesiller tarafından doğru bilinmesi için yazmıştır.

Michel de Certeau, 1925' Chambéry, Savoie, Fransa'da doğmuştur. Cizvit tarikatı mensubu olan bilim insanı, tarih, sosyoloji, felsefe, psikanaliz ve psikoloji üzerine çalışmalar yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Adi Şankara</span> 8. yüzyılda yaşamış Hint filozof ve teolog

Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog. Śaṅkara Bhagavatpādācārya ve Ādi Śaṅkarācārya adlarıyla bilinen Hint filozof Vedanta'nın bir alt kolu olan Advaita Vedanta öğretisinin tarihteki en ünlü temsilcilerinin başında gelir.

<span class="mw-page-title-main">Korint düzeni</span>

Korint düzeni, sütun başlarının akantus yapraklarıyla süslendiği ve sütunların bir kaide üzerine oturtulduğu, klasik mimarideki üç düzenden biridir. Dor ve İyon düzenlerinden daha sonra muhtemelen MÖ 5. yüzyılda Atina'da ortaya çıkmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Pierre Boulez</span> Fransız besteci, koro şefi, yazar ve piyanist

Pierre Boulez, Fransız besteci, koro şefi, yazar ve piyanist.

<span class="mw-page-title-main">Dor düzeni</span>

Dor düzeni, antik Yunan ve daha sonra Roma mimarisinin en yaygın üç düzeninden biriydi. Dor, sütunların üstündeki basit dairesel başlıklar tarafından kolayca tanınmaktadır. Bazen triglif-metop friz kısmında karmaşık ayrıntılar olsa da, en erken ve özünde en basit düzendir. Bu yüzden diğer düzenlerin aksine sütun kaidesi bulunmamaktadır, sütun direkt olarak stilobata oturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Toskana düzeni</span> basitleştirilmiş bir dor düzenine uygun yapıya sahip düzen

Toskana düzeni, yivli ve kanelürlü olmayan kolonlara sahip, hiç triglif veya gutta içermeyen basitleştirilmiş bir dor düzenine uygun bir yapıya sahip düzendir. Toskana düzeni, üç mimari düzenin bir parçası olmayıp yerine standartlaştırılmış bir resmi düzen olarak sunulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Triglif</span>

Triglif, klasik mimaride Dor frizinin dikey olarak kanalize edilmiş tabletleri için kullanılan mimari bir terimdir. Dolayısıyla Dor frizindeki triglifler arasındaki dikdörtgen oyuklara metop denir. Kanallar arasındaki yükseltilmiş boşluklara Latince femur, Yunancada ise meros denilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Metop</span>

Metop (μετόπη), klasik mimaride Dor frizinin iki triglif arasındaki boşluğu dolduran dikdörtgen bir mimari unsurdur. Dor düzenindeki bir yapının arşitravın üzerinde, triglifler ve metoplar dönüşümlü bir dekoratif gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Ali el-Hadî</span> On İki İmamın onuncusu

Ali el-Hadî veya Ali Naki, On İki İmam'ın onuncusu, 9. İmam Muhammed el-Cevâd'ın oğlu.

<span class="mw-page-title-main">I. István</span> Macarların son büyük prensi ve 1000 veya 1001den 1038deki ölümüne kadar Macaristanın ilk kralı

I. István veya Aziz István Macarların son büyük prensi ve 1000 veya 1001'den 1038'deki ölümüne kadar Macaristan'ın ilk Kralı. Doğum yılı belirsizdir, ancak hayatının birçok ayrıntısı, 975'te Esztergom'da veya daha sonra doğduğunu göstermektedir. Doğumunda kendisine pagan Vajk adı verildi. Vaftiz tarihi bilinmiyor. Büyük Prens Géza ve karısı Sarolt'un tek oğluydu. Her iki ebeveyni de vaftiz edilmiş olmasına rağmen, István ailesinin dindar Hristiyan olan ilk üyesi oldu. Ottonya Hanedanının bir parçası olan Bavyeralı Gisela ile evlendi.

<span class="mw-page-title-main">Aiol düzeni</span> Batı Anadoluda ortaya çıkmış klasik mimarlığa ait bir mimari düzen

Aiol düzeni, Klasik mimarlığın erken dönemlerinden bir mimari düzen. Batı Anadolunun kuzeyinde, aynı isimli antik şehirde geliştirilmiş olan düzen, İyon düzeni ile kuvvetli benzerlikler göstermektedir. Aiol düzenine ait sütun başlıkları ise kendilerine özgü bir stilde yapılmışlardır. Arkaik Dönem sonrası ortadan kalkmış olan bu düzenin, İyon düzeninin gelişmiş bir versiyonu olduğu iddia edilse de, bu görüş bütün bilim insanlarınca kabul edilmemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Saçaklık</span> klasik mimaride üstyapı kümesi

Saçaklık ya da entablatur veya klasik mimari dışında bilinen adıyla saçaklık; sütun başlıkları üzerine yatay olarak yerleşen, pervaz ve bantları ihtiva eden üstyapı kümesidir. Klasik mimarinin ana unsurlarından biridir ve genel olarak arşitrav, friz ve geison kısımlarından oluşur. Yunan ve Roma tapınaklarının ahşap formlardan temel alarak geliştiği düşünülmektedir, ahşap malzemeden taş malzemeye doğru gerçekleşen bu tasarımsal geçiş sürecine petrifikasyon adı verilir.

Lacedaemon ya da Lakedaimon, Lakonya'nın efsanevi kralıydı ve Yunan mitolojisinde, Pleaides'ten biri olan Taygete ve Zeus'un oğluydu. Eurotas'ın kızı prenses Sparta'dan, Sparta'nın kralı Amyclas ile Argos'un kraliçesi Eurydice'nin babası olmuştur. Taygete, daha önceki mitolojik anlatımlarda, Artemis ile bir ilişkilendirilmiştir.