İçeriğe atla

Milan Kundera

Milan Kundera
Milan Kundera
Doğum1 Nisan 1929(1929-04-01)
Brno, Çekoslovakya
Ölüm11 Temmuz 2023 (94 yaşında)
Paris, Fransa
MeslekYazar
MilliyetÇek asıllı Fransız
TürRoman, öykü, deneme

Milan Kundera (1 Nisan 1929 - 11 Temmuz 2023[1]), Çek asıllı Fransız romancı, yazar.[2] 1969 tarihli Gülünesi Aşklar başlıklı düzyazı çalışmasıyla meşhur oldu. Ticarî olarak en başarılı eseri ise 1984 tarihli Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği başlıklı romanı oldu. Eserlerini 1993 yılından beri Fransızca olarak kaleme almış ve hayatını Paris'te sürdürmüş olan Kundera, ölümünden önce yaşayan son varoluşçu olarak nitelendirilirmiştir.

Tüm akademik hayatını, Paris'in seçkin üniversitesi École des hautes études en sciences sociales'de geçirmiştir.

Hayatı

Milan Kundera, 1929 yılında genç Çekoslovakya'nın Moravya bölgesinde yer alan Brno şehrinde doğdu. Orta sınıf bir ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Ludvík Kundera (1891-1971), 1948-1961 yılları arasında Brno Müzik Akademisi müdürlüğü yapmış olan, ünlü müzikolojist ve piyanist Leoš Janáček'in öğrencisiydi. Bir şâir olan Ludvik Kundera, Milan Kundera'nın kuzeniydi.

Küçük yaşta piyano çalmayı öğrendi. Tüm eserlerinde müziği belirleyici bir unsur olarak kullanır. 1945 yılında henüz bir lise öğrencisiyken, Rus şair Vladimir Mayakovski'nin bir şiirini tercüme etti. Muhtemelen kuzeninin etkisiyle ilk lirik şiirlerini de bu dönemde kaleme aldı. Bunlardan biri 1946'da Mladé Archy başlıklı dergide yayımlandı.

Lise eğitimini 1948 yılında Brünn'de bitirdikten sonra, Charles Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde, edebiyat ve estetik üzerine eğitim gördü. İki dönem sonra film akademisine geçti ve yönetmenlik konusunda ilk makalelerini yazdı fakat daha sonra çalışmalarını politik baskı yüzünden durdurmak zorunda kaldı.

II. Dünya Savaşı'nın sonunda Komünist Parti'ye üye oldu. Ancak 1948'in şubat ayında partiden çıkarıldı. 1950 yılında da bir diğer Çek yazar Jan Trefulka Komünist Parti'ye karşı faaliyetlerde bulunmaktan, partiden uzaklaştırıldı. Trefulka o günlerde gerçekleşen olayları 1962 yılında yazdığı Pršelo jim štěstí (Onlardan Yükselen Mutluluk) romanında anlattı. Kundera'ysa o günlerde başına gelenleri bir şaka olarak görmüş olacak ki, partiden çıkarılma sürecinde başına gelenleri anlattığı kitabının ismini Žert (Şaka) koydu. 1956 yılında Komünist Parti'ye tekrar giren Kundera, 1976 yılında Václav Havel gibi ünlü yazarlar ve sanatçılarla birlikte ikinci kez partiden ihraç edildi. 1967 yılında Çek besteci Pavel Haas'ın kızı olan şarkıcı Olga Haasová-Smrčková ile evlendi.

1968'deki Rus istilası'ndan sonra Prag Müzik ve Sanatlar Akademisi'ndeki görevinden uzaklaştırılan Kundera, politik baskılara dayanamayarak Fransa'ya göç etti ve 1981 yılında Fransa vatandaşı oldu. 1979 yılında yazdığı Gülüşün ve Unutuşun Kitabı'nın yayınlanmasının ardından Çekoslovak hükûmeti Kundera'yı vatandaşlıktan çıkardı.

1980 yılında Gabriel Garcia Marquez'in aldığı Commonwealth Ödülü'nü, 1981 yılında Tennessee Williams'la paylaştı. En bilinen romanı Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, 1988 yılında Philip Kaufman tarafından sinemaya uyarlandı. 1983 yılında Michigan Üniversitesi tarafından fahrî doktora unvanı verilen Kundera 1985 yılında da Kudüs Ödülü'ne layık görüldü.

2008 yılında bir Çek gazetesi Kunderanın 1950'li yıllarında devlet tarafından komünist partisinin içine yerleştirilen bir muhbirci olduğunu iddia etti ve gizli bir rapor paylaştı.[3] Bu iddia üzerine Kundera bunun bir itibar suikasti olduğunu söyleyerek gazeteye dava açtı. Dava duruşmasında Orhan Pamuk, Gabriel García Márquez, Carlos Fuentes, J. M. Coetzee, Nadine Gordimer, Selman Rüşdi, Philip Roth, Juan Goytisolo ve Jorge Semprún gibi edebiyatçılar Kundera'ya desteklerini açıkladılar.

Çağımızın en başarılı düşünsel roman yazarı ve varoluşçuların sonuncusu olarak nitelendirilen Kundera'nın son kitabı Bir Buluşma 2009 yılında yayınlandı ve 2010 yılında Türkçeye tercüme edildi. 2019'da Çek vatandaşlığını geri aldı. Kundera, kendini artık bir Fransız yazar olarak gördüğünü ve eserlerinin Fransız edebiyatı olarak incelenmesini, sınıflandırılmasını istedi.

Uzun süren rahatsızlığının ardından, 11 Temmuz 2023'te, Paris'teki evinde vefat ettiği, memleketi Brno'daki Milan Kundera Kütüphanesi sözcüsü tarafından basınla paylaşıldı.[4]

Eserleri

Roman

  • Şaka (Žert), 1967 (Çev. Semih Özay, E Yayınları, 1969)
  • Yaşam Başka Yerde (Život je jinde), 1969 (Çev. Levent Kayaalp, İletişim Yayınları, 1987)
  • Ayrılık Valsi (Valčík na rozloučenou), 1972 (Çev. Aydın Emeç, Hürriyet Yayınları, 1978 / Can Yayınları, 1988)
  • Gülüşün ve Unutuşun Kitabı (Kniha smíchu a zapomnění), 1979 (Çev. Halim İnal, Hür Yayın, 1981)
  • Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği (Nesnesitelná lehkost bytí), 1984 (Çev. Fatih Özgüven, İletişim Yayınları, 1986)
  • Ölümsüzlük (Nesmrtelnost), 1988 (Çev. İsmail Yerguz, AFA Yayınları, 1990)
  • Yavaşlık (La Lenteur), 1995 (Çev. Özdemir İnce, Can Yayınları, 1995)
  • Kimlik (L'Identité), 1998 (Çev. Aykut Derman, Can Yayınları, 1998)
  • Bilmemek (L'Ignorance), 2000 (Çev. Aysel Bora, Can Yayınları, 2001)
  • Kayıtsızlık Şenliği (La fête de l'insignifiance), 2014 (Çev. Ayça Sezen, Can Yayınları, 2015)

Hikâye

  • Gülünesi Aşklar (Směšné lásky), 1969 (Çev. Serdar Rifat Kırkoğlu, Ayrıntı Yayınları, 1988)
  • The Apologizer, 2015

Şiir

  • Člověk zahrada širá (Man: A Wide Garden), 1953
  • Poslední máj (The Last May), 1955
  • Monology (Monologues), 1957

Deneme

  • Český úděl (The Czech Deal) in Listy, 1968
  • Radikalizmus a expozice (Radicalism and Exhibitionism), 1969
  • Roman Sanatı (L'art du Roman), 1986 (Çev. İsmail Yerguz, AFA Yayınları, 1989)
  • Saptırılmış Vasiyetler (Les testaments trahis: essai), 1993 (Çev. Özdemir İnce, Can Yayınları, 1994)
  • D'en bas tu humeras les roses, 1993
  • Perde: Yedi Bölümlük Bir Deneme (Le Rideau), 2005 (Çev. Aysel Bora, Can Yayınları, 2006)
  • Bir Buluşma (Une rencontre), 2009 (Çev. Roza Hakmen, Can Yayınları, 2010)

Oyun

  • Anahtar Sahipleri Majitelé klíčů), 1962 (Çev. Rekim Teksoy, Remzi Kitabevi, 1990)
  • Ptákovina (The Blunder), 1969
  • Jacques ile Efendisi (Jakub a jeho pán: Pocta Denisu Diderotovi), 1981 (Çev. Ayberk Erkay, Can Yayınları, 1992)

Makale

Kurgudışı

  • A Kidnapped West: The Tragedy of Central Europe, 2023

Ödülleri

Kaynakça

  1. ^ Presse, AFP-Agence France. "Czech Writer Milan Kundera Dies At 94". www.barrons.com (İngilizce). 12 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2023. 
  2. ^ France, Peter (1995). The new Oxford companion to literature in French. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0198661252. 
  3. ^ "Ünlü Yazarlardan Kundera'ya Destek". VOA Türkçe. 4 Kasım 2008. Erişim tarihi: 7 Eylül 2024. 
  4. ^ FLEMR, Jan. "Czech-French Writer Milan Kundera Dies At 94". www.barrons.com (İngilizce). 12 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">José Saramago</span> Nobel ödüllü Portekizli yazar (1922–2010)

José Saramago, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Portekizli yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Juliette Binoche</span> Fransız oyuncu

Juliette Binoche, Fransız oyuncu. Tiyatro yönetmeni ve heykeltıraş bir baba ile oyuncu bir annenin kızı. Conservatoire National Supérieur d'Art Dramatique de Paris'de oyunculuk eğitimi aldı.

<span class="mw-page-title-main">Murat Gülsoy</span> Türk yazar, akademisyen

Murat Gülsoy, Türk yazar, akademisyen.

<span class="mw-page-title-main">Doris Lessing</span> Yazar

Doris Lessing, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Britanyalı yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Howard Fast</span> Amerikalı romancı (1914 – 2003)

Howard Melvin Fast, ABD'li yazar. Howard Fast, E. V. Cunningham ve Walter Ericson mahlaslarıyla da yazmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Moravya</span> Çek Cumhuriyetinde tarihi arazi

Moravya, Çekya'da bir eyâlet; Bohemya ve Silezya ile birlikte Çek Cumhuriyeti içindeki tarihi bölgelerden birisi. Moravya adı bölgenin kuzeybatısından doğan nehirden alır. Moravya'nın eski başkent Brünn'dür.

Fatih Özgüven Türk yazar ve çevirmen. Edebiyat kitaplarının ve çevirilerinin yanında, sinema yazılarıyla da tanınmaktadır.

<i>Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği</i>

Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, Milan Kundera'nın 1982'de yazdığı kitabı.

<span class="mw-page-title-main">Ian McEwan</span>

Ian McEwan, Man Booker Ödülü sahibi İngiliz roman yazarı.

David Lodge, İngiliz Şövalyelik Nişanı sahibi İngiliz roman ve oyun yazarıdır.

Serdar Rifat Kırkoğlu, Türk çevirmen, roman, öykü, deneme ve inceleme yazarı.

Faruk Duman Türk öykü ve roman yazarı.

<span class="mw-page-title-main">Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'ya müdahalesi</span> Çekoslovakyadaki liberalleşme reformlarını durdurmak amacıyla Varşova Paktı üyeleri tarafından yapılan işgal

Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'ya müdahalesi,, 20-21 Ağustos 1968 gecesi Alexander Dubček'in "Prag Baharı" adı verilen siyasi liberalleşme reformlarını durdurmak için Sovyetler Birliği ile diğer Varşova Paktı müttefikleri olan Doğu Almanya, Polonya, Bulgaristan ve Macaristan'ın Çekoslovakya'yı işgal ettiği askerî harekât. Yaklaşık 250.000 kişiden oluşan Varşova Paktı orduları o gece Çekoslovakya'ya saldırdı, Romanya ve Arnavutluk saldırıya katılmayı reddetti. Doğu Almanya kuvvetleri istilaya katılmaya hazır olsalar da, işgalden birkaç saat önce Moskova'dan Çekoslovakya sınırını geçmemeleri emredildi. Saldırı sırasında 137 Çekoslovak sivil öldürüldü ve yaklaşık 500 sivil yaralandı.

<span class="mw-page-title-main">Michal Viewegh</span>

Michal Viewegh çağdaş bir Çek yazarıdır. Çağdaşlarının mizahla romantik ilişkileri, çeşitli başarılı ironi ve daha derin anlamlılık girişimleri hakkında yazmaktadır; bazen hayranları tarafından Nick Hornby ile karşılaştırılır.

<span class="mw-page-title-main">Jaromil Jireš</span> Çekoslovak yönetmen

Jaromil Jireš Çekoslovak Yeni Dalga hareketiyle bağlantılı bir yönetmendir.

Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, Milan Kundera'nın 1984 tarihli aynı adlı romanından uyarlanan 1988 Amerika yapımı drama filmidir. Senaryoyu Jean-Claude Carrière ile birlikte yazan Philip Kaufman'ın yönettiği filmin başrollerinde Daniel Day-Lewis, Juliette Binoche ve Lena Olin var. Film, Prag Baharı sırasında Çekoslovak sanatsal ve entelektüel yaşamını ve 1968'de Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'yı işgalinden kaynaklanan komünist baskının ana karakterleri üzerindeki etkisini anlatıyor.

<span class="mw-page-title-main">Petr Fiala</span> 13. Çekya başbakanı

Petr Fiala, 28 Kasım 2021'den beri Çekya başbakanı olarak görev yapan Çek politikacı ve siyaset bilimcidir. 2014'ten beri Sivil Demokratik Partinin (ODS) lideri ve daha önce 2012'den 2013'e kadar Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanı olarak görev yaptı. Siyasete girmeden önce Masaryk Üniversitesinin rektörlüğünü yapmıştır.

Dag Solstad, Norveçli bir yazardır. Roman, kısa öykü ve oyun alanlarında eserleri bulunmaktadır. Norveç'in en büyük endüstriyel komplekslerinden birinin resmi tarihi ile Dünya Kupası gibi konular da dahil olmak üzere 30'a yakın kitap yazmıştır ve çalışmaları Türkçe dahil 20 dile çevrilmiştir. Eserleri Türkiye'de Yapı Kredi Yayınları ve Jaguar Kitap tarafından basılmaktadır.

Bilmemek Milan Kundera'nın bir romanı. 1999 yılında Fransızca yazılmış ve 2000 yılında yayımlanmıştır. 2001 yılında Bilmemek adıyla Aysel Bora tarafından Türkçeye çevrilen eser Can Yayınları'ndan çıkmıştır. Kundera'nın kişisel tarihiyle paralellikler göstermesi nedeniyle, kitabın otobiyografik bir roman olarak ele alınması da mümkündür.

Yavaşlık, Çek yazar Milan Kundera'nın 1995 yılında yayımlanan romanı. Kitap Kundera'nın Fransızca yazdığı ilk kurgusal eserdir. Yazar yaklaşık 150 sayfada, pek çok olayı, karakteri ve temayı iç içe geçirmeyi başarmıştır. Bu kurgusal yapı Kundera'nın esas olarak modernite, teknoloji, hafıza ve duygusallık konularındaki felsefi fikirlerini paylaşmasına hizmet eder.