İçeriğe atla

Mihail Tebenkov

Tebenkov'un Atlas haritalarının çizildiği Sitka Adası haritasının kesiti.

Mihail Dmitriyeviç Tebenkov (Rusça: Михаил Дмитриевич Тебеньков; ayrıca Tebenkof; 1802 - 3 Nisan 1872), bir Rus hidrograf ve Rus İmparatorluk Donanması'nın koramiraliydi. 1845'ten 1850'ye kadar Rus Amerikan Şirketi'nin müdürü ve Rusya'nın Amerika topraklarının valisi olarak görev yaptı.

Özellikle Alaska'nın hala az bilinen kıyılarını araştırıp haritalandırmasıyla tanınıyor.Onun Atlas of the Northwest Coasts of America: from Bering Strait to Cape Corrientes and the Aleutian Islands adlı yapıtı 1852'de yayınlandı ve 39 gravür harita içeriyordu.

Kariyer

1821'de Mihail Tebenkov Deniz Harp Okulu'ndan mezun oldu. Sonraki üç yıl boyunca Baltık Denizi'nde farklı gemilerde görev yaptı. 1824'te Tebenkov, Narva yakınlarında gemi inşası amacıyla ağaç kesme işiyle görevlendirildi.

Ocak 1825'te Kuzey Amerika'da kolonileştirme ve ticaret çabalarına öncülük eden Rus Amerikan Şirketi'ne katıldı. Daha sonra 1826-1834'te şirketin sahip olduğu guletler olan Golovnin, Ryurik, Chichagov'a ve Urup adlı bir şalopaya komuta edecekti.

Tebenkov, 1831'de Rus İmparatorluk Hidrografi Servisi adına Norton Sound'u araştırdı ve şimdi kendi adını taşıyan körfezi gören ilk Avrupalı oldu. 1833'te St. Petersburg'a dönmeden önce Tebenkof Körfezi'ni araştırdı.

1835'te Tebenkov, Rus Amerikan Şirketi'nin gemisi Elena'nın komutanı olarak Kronstadt'tan Horn Burnu üzerinden Alaska'ya geri döndü . Nisan 1836'da Sitka'ya geldi. Tebenkov, 1845 ile 1850 yılları arasında Rus Amerikan Şirketi'nin müdürü ve Rusya'nın Amerika topraklarının valisi olarak görev yaptı.

Tebenkov belki de zamanının en seçkin Rus araştırmacısıydı ve Alaska kıyı haritalarının iyileştirilmesine çok fazla zaman harcadı ve sabırla çalıştı.[1]

Miras

Trebenkov'un ünlü Atlas of the Northwest Coasts of America: from Bering Strait to Cape Corrientes and the Aleutian Islands adlı yapıtı 1852'de yayınlandı. Bu atlasın 39 haritası, 1849 yılı dolaylarında Sitka'da Alaska-Rus melezi Kozma Terentev (ya da Terentief) tarafından oyulmuştu.[2]

Tebenkof Körfezi'nin yanı sıra Alaska'nın Tebenkof Buzulu, Tebenkof Dağı ve Tebenkof Noktası gibi diğer coğrafi öğelere de Kaptan Mihail Tebenkov'un adı verilmiştir.

Çalışmalar

  • Atlas sieverozapadnykh beregov Amerika. Sitka (1872).
  • Gidrograficheskiia zamiechaniia ve Atlasu sieverozapadnykh beregov Amerika. Sitka (1872).

Kaynakça

  1. ^ "Exploration of Alaska" 9 Aralık 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Explore North website
  2. ^ "Atlas". 18 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Alaska</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Alaska, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatı ucunda yer alan bir eyaletidir. Bir yarı-eksklav olan Alaska, doğuya Kanada'nın British Columbia ve Yukon bölgeleriyle sınırlanmıştır ve batıda Bering Boğazı'ndaki bir deniz sınırını Rusya Federasyonu'nun Chukotka Otonom Okrugu ile paylaşmaktadır. Kuzeyde Arktik Okyanus'un Chukchi ve Beaufort Denizleri, güneyde ve güneybatıda ise Pasifik Okyanusu yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Florida</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Florida, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güneydoğu bölgesinde yer alan bir eyalettir. Batıda Meksika Körfezi, kuzeybatıda Alabama, kuzeyde Georgia, doğuda Bahamalar ve Atlantik Okyanusu; güneyde ise Küba ve Florida Boğazı ile komşudur. Hem Meksika Körfezi'ne hem de Atlantik Okyanusu'na sınırı olan tek eyalettir. Nüfusu 21 milyonu aşan eyalet, Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık üçüncü eyaleti, doğudaki eyaletler arasında en kalabalık olanı ve 2020 itibarıyla nüfus yoğunluğu bakımından sekizinci sırada yer almaktadır. Yüzölçümü 65.758 milkare (170.310 km2) olup, 50 eyalet arasında 22. sırada yer almaktadır. Miami, Fort Lauderdale ve West Palm Beach şehirlerinin yer aldığı Miami metropolitan alanı 6,138 milyonluk nüfusuyla eyaletin en büyük metropolitan alanıdır ve eyaletin en kalabalık şehri 949.611 kişilik nüfusuyla Jacksonville'dir. Florida'nın diğer büyük nüfus merkezleri arasında Tampa Körfezi, Orlando, Cape Coral ve eyalet başkenti Tallahassee yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hudson's Bay Company</span> Şirket

Hudson's Bay Company (HBC), Kuzey Amerika'nın en eski şirketi, Dünya'nın da en eski şirketlerinden birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Eskimo - Aleut dilleri</span>

Eskimo - Aleut dil ailesi, Grönland, Kanada, Alaska ve Sibirya'nın belli bölgelerinde konuşulan dillerdir. Eskimo - Aleut halklarının ana dilleridir.

<span class="mw-page-title-main">Nikolay Rezanov</span>

Nikolay Petroviç Rezanov Rusya'nın Alaska ve Kaliforniya'yı kolonileştirmesi projesini destekleyen Rus soylusu ve devlet adamıdır. Rusya'nın on baronundan birisi olarak, 1804 yılında Rusya'nın ilk Japonya büyükelçisi olmuş, 1803'te Dünya'yı denizden dolaşma fikrini ortaya atmış ve sefere Kamçatka'ya kadar kendisi eşlik etmiştir. Ayrıca kendisinin de üye olduğu Sankt-Peterburg Bilim Akademisi'nde saklanmakta olan, Japonca sözlüğü ve çeşitli çalışmaları bulunmaktadır. Fakat Rezanov'un en büyük eseri Rus-Amerikan Kumpanyası'dır.

Rus-Amerikan Kumpanyası, 19. yüzyılda başta Kaliforniya ve Alaska olmak üzere, Rusya'nın Rus Amerikası adı verilen topraklarında koloniler kuran Rus ticaret kumpanyası.

<span class="mw-page-title-main">Nunivak Adası</span>

Nunivak Adası, Bering Denizinde Alaska anakarasının batısında bulunan Amerika Birleşik Devletlerine bağlı olan ada.

<span class="mw-page-title-main">Northwest Arctic Borough</span> Alaska eyaletinde bölge

Northwest Arctic ili veya Northwest Arctic Borough, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Eskimo halklarından İnyupiklerlerce meskun olan bir ili. Borough terimi diğer eyaletlerden farklı olarak Alaska'da yaklaşık county-equivalent terimi ile benzerdir. Alaska'nin ikinci büyük ili olup yönetim merkezi Kotzebue'dür.

<span class="mw-page-title-main">Nome Census Area</span>

Nome Census Area, Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı Alaska eyaletinin Eskimo halklarından Yupik ve İnyupiklerlerce meskun olan bir sayım bölgesi. Örgütlenmemiş borough olduğu için bir yönetim merkezi de yoktur. En gelişmiş şehri geçmişte Nome Altına Hücumu hareketinin yaşandığı Nome'dir.

<span class="mw-page-title-main">Rus Amerikası</span>

Rus Amerikası günümüzde ABD topraklarının Alaska eyaleti, Kaliforniya’nın bir kısmı ile Hawaii’yi içerisine alan ve 1733 – 1867 yılları arasında Rus İmparatorluğuna ait olan sömürge bölgelerinin adıdır. Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi ile başlayan sürecin resmiyet kazanıp sömürge topraklarının resmî ilhak edilmesi 1799 yılındaki Çarlık ukazı ile olacaktır.

<span class="mw-page-title-main">Alaska Atabaskları</span>

Alaska Atabaskları ya da Alaska Deneleri, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin daha çok içbölgesinde Alaska Interior adı verilen İç Alaska'da birazı da güneyde Pasifik kıyılarında yaşayan ve Na-Dene dillerinin Atabask dilleri grubunun Kuzey Atabask dilleri alt grubundan dilleri konuşan Kuzey Atabasklarından, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik yerlisi Kızılderili halkları. Alaska yerlilerinin beş ana kültür grubundan birini oluştururlar. Dil temelinde 11 ayrı halk olarak, Ahtnalar, Denağinalar, Guçinler, Hanlar, Değinaklar, Holikaçuklar, Koyukonlar, Yukarı Kuskokvimler, Aşağı Tananalar, Tanakroslar ve Yukarı Tananalar biçiminde sınıflandırılır. Toplam nüfusları yaklaşık 6.400 kişidir ve ancak çok ufak bir kısmı anadillerini konuşabilmektedir. En çok nüfusa sahip olanlar Koyukonlar ile Guçinlerdir. Siyasi, idari ve kültürel açıdan ABD'deki diğer Atabasklardan ayrılırlar. Kanada'daki aynı alt grupta yer alan Kanada Atabasklarına dilce ve kültürce daha yakındırlar ve Guçinler ile Hanların büyük bir kısmı ile Yukarı Tananaların ufacık bir kısmı Kanada'nın Alaska'ya yakın yörelerinde de yaşarlar. Kuzey, batı ve güneyden Eskimo halklarına, doğudan ise ırkdaşı olan Kanada Atabasklarıyla komşudurlar. Eskimolara komşu olanlar Eskimo kültüründen kısmen etkilenmişlerdir. Rus Alaskası döneminde Ruslarla karşılaşan Alaska Atabaskları içinde en çok Ruslaşanlar Pasifik kıyısındaki Denağinalardır. Ekonomik rahatlamaya 1971 yılında kabul edilen Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası (ANCSA) ile kavuşmuşlar ve aynı dönemde dil ve kültürlerini serbest kullanma ve eyaletçe korunma haklarını da elde etmişlerdir. Günümüzde Ahtna ve Denağina haricindeki Alaska Atabasklarının siyasi, ekonomik, yasal ve sosyal savunucusu 1962 yılından beri Tanana Chiefs Conference adlı kâr amacı gütmeyen kabile birliğidir. ABD'deki bütün Amerika yerlileri gibi Alaska Atabasklarının da eğitim, sağlık ve idaresinden ABD İçişleri Bakanlığı bünyesinde Amerika Birleşik Devletleri'nin yönetimine ait Bureau of Indian Affairs dairesi sorumludur.

Krenitzin Adaları, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinde Aleut Adalarından Fox Adalarının doğu bölümünü oluşturan ada grubu. Adaların güneybatısında Unalaska Adası, kuzeydoğusunda ise Unimak Adası yer alır. Adaların uzunluğu 440 km ve alanı Delarof Adaları alt grubu dahil 159.533 km² dir. İnsan yerleşimi yoktur.

<span class="mw-page-title-main">Haydalar</span> Haida Gwaii adası ile Galler Prensi Adasında yaşayan Şamanist ve Hristiyan Alaska ve Kanada Kızılderilileri

Haydalar ya da Hayda Kızılderilileri, Kanada'nın Britanya Kolombiyası eyaletinin Haida Gwaii adasında ve Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin Galler Prensi Adasında yaşayan şamanist ve Hristiyan Alaska ve Kanada Kızılderilileridir. Pasifik Kuzeybatısı Kızılderilileri kültür grubuna dahildirler. Sanatları hem Alaska yerli sanatı hem de Pasifik Kuzeybatısı sanatı içinde değerlendirilir. Dilleri Haydaca eskiden Na-Dene dillerinde sınıflandırılırken şimdi daha çok izole dillerden kabul edilmektedir. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska'daki 650 kişilik nüfustan 10 kadarı, Kanada'daki 1.100 kişilik nüfustan ise ancak 30 tanesi anadillerini konuşabiliyor. 1774 yılında Avrupalılarca ilk karşılaşmada nüfusları 15.000 olan Haydalar yeni getirilen salgın hastalıklardan kırılmıştır. Bugün daha çok Masset, Skidegate ve Hydaburg köylerinde yaşamaktadırlar. Kanada Haydaları Council of the Haida Nation adıyla, Alaska Haydaları ise Tlingitlerle birlikte Central Council of the Tlingit and Haida Indian Tribes of Alaska adıyla idari birlik oluştururlar.

<span class="mw-page-title-main">Awa’uq Katliamı</span>

Awa'uq Katliamı, Rus Amerikası döneminin kurulum yıllarında Alaska'da 14 Ağustos 1784 tarihinde Rus kürk tüccarı Grigoriy Şelihov önderliğinde misket tüfeği ile savaş topları bulunan 130 kadar Rus promışlennik tarafından Kodiak Adası'ndaki Old Harbor'un hemen güney karşı sahilinde yer alan ve Kodiak Takımadası'nın üçüncü en büyük adası olan Sitkalidak adasının orta güney ucunda Partition Cove denen koyun ortasında yer alan üstü düz uçurum gibi yüksek Awa'uq kaya-adacığına sığınan Kodiak Adası'ndaki Qik'rtarmiut kabilesinden Supiklerin 2000 kadarının çoluk çocuk intikamvari vahşice katledilmesidir. Saldırıda Ruslardan herhangi bir kayıp verilmemiştir. 1992 yazında yapılan kazıda künt bir tokmak/sopa nesneyle kafataslarının ezildiği de görülmüştür. Amerika'nın Ruslar tarafından sömürgeleştirilmesi sürecinde işlenen en büyük ve en vahşi katliam olan Awa'uq Katliamı arkeolog Rick Knecht'e göre Wounded Knee Katliamı'nın Alaska versiyonudur. Bu katliam (massacre), Rusların Alaska'daki Supik topraklarına yayılmasını ve yerleşmesini vahşi biçimde sağladığı gibi Kodiak Adasındaki Supikler için de sonun başlangıcı olmuştur. 1784-1864 Rus döneminde Ruslarca Aleutlarla bir tutulan Yupik halklarından en güneyde yaşayanı olan ve Pasifik Yupikleri de denen Supiklere günümüzde gerçek adları olan Sugpiaq yanında hâlâ Rus dönemindeki Aleut kelimesinden bozma olan Alutiiq adı da verildiği gibi, 2000 ABD Nüfus Sayımı'nda Alaska yerlileri kabile birliklerine göre düzenlenen etnik kod listelerinde doğrudan "Aleut" kelimesiyle nitelendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Grigori Şelihov</span> Rus kaşif

Grigori İvanoviç Şelihov, Rus tüccar ve Rus Amerikası'nda promışlennik lideri. Rusların Alaska'daki ilk yerleşimini 1784 yılında Kodiak Adası'nın Three Saints Koyu'nda kurmuş olan Şelihov, aynı yıl yerlileri olan Supikleri 14 Ağustos 1784 tarihinde Awa’uq Katliamında vahşice katledip Alaska'daki Rus egemenliğini perçinleyen kişi olarak bilinir. Bu katliamdan sonra yıllarca esir ettiği Supikleri kurmuş olduğu kumpanya adına deniz samuru avlamaları için zorlamıştır. Şelihov 1786 yılında dönmemek üzere Rusya'ya geri döndüğünde Kodiak Supikleri kırıp geçirilmiş ve demoralize olmuş, Rus kontrolü böylece sağlamlaşmıştır. Şelihov kurduğu bu kürk ticareti kumpanyasını Rusya'dan idare etmiş ve Alaska sömürgesi üzerine emperyal bir tekel oluşturmuştur. Bu kumpanya daha sonra Rus-Amerikan Kumpanyası'na dönüşmüştür.

Alaska Airlines, genel merkezi Seattle metropol bölgesi içinde, SeaTac, Washington'da bulunan büyük bir Amerikan havayolu şirketidir. Filo boyutu, taşınan tarifeli yolcular ve hizmet verilen varış noktası sayısı ile ölçüldüğünde Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en büyük beşinci havayolu şirketidir. Alaska, bölgesel ortakları Horizon Air ve SkyWest Airlines ile birlikte, büyük bir yurt içi rota ağı işletiyor ve esas olarak Pasifik Kuzeybatı ve Alaska'dan bitişik Amerika Birleşik Devletleri, Hawaii, Kanada, Kosta Rika ve Meksika'daki yüzden fazla noktaya bağlanmaya odaklanıyor.

<span class="mw-page-title-main">Ferdinand von Wrangel</span> Baltık Alman kâşifi

Baron Ferdinand Friedrich Georg Ludwig von Wrangel, bir Baltık Alman kâşifi, Rus İmparatorluk Donanması'nda denizci, Saint Petersburg Bilimler Akademisi'nin Onurlu Üyesi ve Rus Coğrafya Derneği'nin kurucusudur. Günümüz Alaska'sındaki Rus yerleşimlerinin valisi olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Diomede</span>

Büyük Diomede Adası veya Yarın Adası Bering Boğazı'nın ortasındaki iki Diomede Adası'ndan batıda olanıdır. Ada, Rusya'nın Çukotka Özerk Okrugu'nun Çukotsky Bölgesi'nin bir parçasıdır. Rusya ile Amerika Birleşik Devletleri'ni ayıran sınır, Diomede Adaları arasında kuzey-güney yönünde uzanır.

<span class="mw-page-title-main">Georg Wilhelm Steller</span>

Georg Wilhelm Steller, biyoloji, zooloji ve etnografya alanlarına katkıda bulunan, Almanya doğumlu bir doğa bilimci ve kaşifti. Büyük Kuzey Keşif Gezisi'ne (1733-1743) katıldı ve doğal dünyaya ilişkin gözlemleri, Kuzey Pasifik bölgesinin flora ve faunasının keşfedilmesine ve belgelenmesine yardım etti.

Joseph Billings kariyerinin çoğunu Rusya'da geçiren İngiliz denizci, hidrograf ve kâşif. 1790-1794 yılları arasında Kuzeydoğu Geçidi'ni arayan ve Alaska ile Sibirya kıyılarını keşfeden bir deniz seferine komuta etti. 1797-1798 yılları arasında Karadeniz'de hidrografik araştırmalar yaptı.