İçeriğe atla

Miguel Hidalgo

Miguel Hidalgo
DoğumMiguel Gregorio Antonio Ignacio Idalgo y Costilla Gallaga Mandarte Villaseñor
8 Mayıs 1753(1753-05-08)
Hidalgo, Meksika
Ölüm30 Temmuz 1811 (58 yaşında)
Chihuahua, Meksika
Ölüm sebebiİdam
Milliyet Meksika
MeslekKatolik Papaz
Etkin yıllar1810 - 1811
Tanınma nedeniMeksika Bağımsızlık Savaşı
İmza

Miguel Hidalgo y Costilla (8 Mayıs 1753, Corralejo - 30 Temmuz 1811, Chihuahua), İspanyol sömürge yönetimine karşı başlattığı ayaklanmayla Meksika Bağımsızlık Savaşının simgesi durumuna gelen Katolik papaz.

1789'da papazlığa atandı. Dolores piskoposluk bölgesinde yeni tarım yöntemlerini yayarak halkın ekonomik durumunu düzeltmek için çaba gösterdi. Bu çalışmalarından dolayı İspanyol yetkililerin kuşkusunu çekmekle birlikte meslek yaşamının ilk yılları olaysız ve sakin geçti.

Bağımsızlık hareketi

İspanya'nın 1808'de Fransız birliklerince işgal edilmesinin ardından, Napoléon İspanya kralı VII. Fernando'yu tahttan çekilmeye zorlayarak yerine kardeşi Joseph Bonaparte'ı geçirdi. Meksika'daki İspanyol görevlilerin yeni krala karşı pek direnmemesine karşın, Meksikalıların girişimiyle Fernando'yu destekleme ya da İspanya'dan bağımsızlaşma amacına dönük çeşitli gizli örgütler kuruldu. Dolores yakınlarında etkinlik gösteren ve Hidalgo Costilla'nın da üye olduğu gizli örgütün hazırladığı ayaklanmanın İspanyollara ihbar edilmesi üzerine örgüt üyelerinin çoğu tutuklandı.

Miguel Hidalgo y Costilla'nın heykeli

Kaçması için yapılan uyarıları dinlemeyerek hemen harekete geçmeye karar veren Hidalgo, 16 Eylül 1810'da Dolores halkını kilisede toplayarak İspanyollara karşı ayaklanmaya çağırdı. Hidalgo'nun San Miguel'de başlattığı bağımsızlık hareketi, kısa sürede kitleselleşerek varlıklı sınıflara karşı toplumsal ve ekonomik bir savaş niteliğine büründü. Hidalgo'nun çevresinde toplanan binlerce Yerli ve melez, başta Guanajuato olmak üzere Meksiko'nun batısındaki önemli kentleri ele geçirerek kısa süre içinde başkentin kapılarına dayandı. Keza Creoleslerin de desteğini almayı başardı. Ama Hidalgo kararsızlık göstererek kenti ele geçirme fırsatını kaçırınca ordusu dağılmaya başladı. Öte yandan yetkililer de hareketin bütün ülkeyi saracak bir ayaklanmaya dönüşmesinden korkarak etkili önlemlere yöneldiler. Hidalgo 17 Ocak 1811'de Calderon'da uğradığı yenilgi üzerine Amerika Birleşik Devletleri'ne sığınmak üzere kuzeye doğru kaçtıysa da yakalandı. Papazlık yetkisinin elinden alındı ve aforoz edildi sonra asilikle suçlanarak idam edildi. İdamında, Hidalgo şunları söyledi: "Ölsem de sonsuza dek hatırlanacağım; yakında hepiniz unutulacaksınız."[1] Arkadaşı Jose Mariano Jimenez'le başları kesildi ve başlarıyla vücutları birçok şehirde gösterildi. Meksika Bağımsızlık Savaşı'nın sonuna kadar on yıl boyunca diğer isyancılara uyarı olarak kaldılar. Hidalgo'nun başsız gövdesi daha sonra gömüldü, Chihuahua içinde St Francis Kilisesine. Bu kalıntılar 1824'te Meksiko'ya transfer edildi.

Hidalgo'nun ölümü 1812 yılına kadar isyancı tarafta siyasi bir boşlukla sonuçlandı. Kraliyetçi askeri komutan General Félix Calleja isyancı birlikleri sürdürmeye devam etti. İsyan mücadelesi gerilla savaşına dönüştü  ve sonunda Hidalgo ile isyancı hareketleri yürüten bir sonraki büyük isyancı lider José María Morelos'e geçti. Morelos 1815'te yakalanıp vuruluncaya kadar isyancıların başındaydı.

Hidalgo'nun mezarı, Meksiko'daki Bağımsızlık Meleği'nin anıt mezar kısmında yer alır. Hidalgo'nun halkı ayaklanmaya çağırdığı 16 Eylül (Grito de Dolores) her yıl Meksika Bağımsızlık Günü olarak kutlanır.

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Küba</span> Karayiplerde bir ada ülkesi

Küba, resmî olarak Küba Cumhuriyeti (

<span class="mw-page-title-main">Meksiko</span> Meksikanın başkenti

Meksiko, Meksika'nın 32 federal yapılanmasından biri, ülkenin başkenti ve nüfus bakımından en büyük şehri. "Alfa" bir küresel şehir olup, Amerika kıtasının en önemli finansal merkezlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">José Martí</span> Kübalı filozof ve şair (1853-1895)

José Julián Martí Pérez, Küba bağımsızlık mücadelesinin öncülerinden, şair ve yazardır.

<span class="mw-page-title-main">İspanyol İmparatorluğu</span> Beş kıtada toprağı olan, dünyanın ilk küresel imparatorluğu

İspanyol İmparatorluğu, beş kıtada toprağı olan, dünyanın ilk küresel imparatorluğudur. İspanyol İmparatorluğu, İspanya veya İspanya hükümdarları tarafından fethedilen, miras kalan veya el konan arazileri kapsar. Bu arazilere Kuzey ve Güney Amerika'nın geniş kesimleri de dahildir. Hak iddia edilen ancak hiç ele geçirilemeyen topraklar da mevcuttur. Toplam arazilerin yüzölçümü 18. yüzyılın sonunda 18 milyon kilometre kare civarındadır. 16. ve 17. yüzyıllardaki kıtalararası yapısına rağmen koloni imparatorluğu deyimi 1768 yılı itibarıyla kullanılmaya başlanmıştır. 19. yüzyılda ise devlet yapısı tamamen kolonisel bir yapıya dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Yarımada Savaşı</span>

Yarımada Savaşı veya İspanyol Bağımsızlık Savaşı, Napolyon Savaşları'nın İber Yarımadası'nda geçen bölümüdür. Fransız ordusu dağlık İber Yarımadası'nda modern savaş taktiklerinden mahrum savaşmış, düzenli ordular yerine gerillalara karşı savaşıldığı için yoğun kayıplar vermişlerdir. Bu sebeple Fransızlara karşı İngiliz, İspanyol ve Portekiz kuvvetleri arasında geçen savaş, Napolyon'un ordusunu yavaş yavaş tüketmiş ve devrilmesinde etkili olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Francisco Franco</span> İspanya diktatörü (1939–1975)

Francisco Franco Bahamonde,, 1936'da İkinci Cumhuriyet'in demokratik hükûmetine karşı gerçekleştirilen askerî darbenin liderlerinden biri olan İspanyol asker ve diktatördü. 1 Ekim 1936'da isyancı tarafın başkomutanı olarak atandı, taraftarları tarafından el caudillo (önder) ilan edildi ve çatışmanın sona ermesinden ölümüne kadar 1975'e kadar devlet başkanı olarak görev yaptı. Ayrıca 1938'den 1973'e kadar hükûmet başkanı olarak görev yaptı.

<i>İsyan</i> (film, 1969)

İsyan, 1969 İtalya - Fransa ortak yapımı politik dramatik filmdir. Özgün adı Queimada olan film ABD'de Burn! adıyla gösterime girmişti. Türkiye'de ise ilk kez Ekim 1971'de ve Ocak 1974'te sinemalarda gösterilen filmin bir diğer Türkçe adı da Kanlı Ada'ydı.

<span class="mw-page-title-main">Meksika Bağımsızlık Savaşı</span>

Meksika Bağımsızlık Savaşı, Meksikalı milliyetçiler ile İspanya'ya bağlı koloni güçleri arasında 1810-1821 yılları arasında yaşanan savaş.

<span class="mw-page-title-main">José María Morelos</span> Meksika Bağımsızlık Savaşının Meksikalı rahip ve asi lideri (1765-1815)

José María Teclo Morelos y Pavón, 1811 yılında Miguel Hidalgo y Costilla'nın idam edilmesinden sonra liderliği üstlenerek, Meksika Bağımsızlık Savaşı liderliğindeki Meksikalı bir Katolik rahip ve devrimci isyancı liderdi.

<span class="mw-page-title-main">Morelia</span>

Morelia, Meksika'nın Michoacán eyaletinin başkentidir. Şehir, Michoacán eyaletinin orta kuzey kısmında yer almaktadır. Yüzölçümü 78 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 729.757'dir.

<span class="mw-page-title-main">Bağımsızlık Meleği</span>

Bağımsızlık Meleği, resmî adıyla Bağımsızlık Anıtı veya kısa kullanımıyla Melek, Meksiko'nun Cuauhtémoc beldesinde, Paseo de la Reforma'daki bir dönel kavşakta yer alan anıtsal sütun ve anıt mezar.

<span class="mw-page-title-main">Devrimler ve ayaklanmalar listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Bu listede tarih boyunca gerçekleşmiş devrimler ve isyanlar yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Guadalupe Victoria</span> Meksikanın ilk devlet başkanı

Guadalupe Victoria, Meksikalı siyasetçi, asker ve avukat.

<span class="mw-page-title-main">Juan Aldama</span>

Juan Aldama González, Meksika Bağımsızlık Savaşı'nda, devrimci isyancıların tarafında savaşan Meksikalı yüzbaşıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ignacio Allende</span> Meksika Bağımsızlık Hareketinde korgeneral rütbesiyle savaşan asker

Ignacio José de Allende y Unzaga, Yeni İspanya ordusuna bağlı bir yüzbaşıyken Meksika'ya gelen ve Meksika Bağımsızlık Hareketi'ne katılarak burada korgeneral rütbesiyle savaşan asker.

<span class="mw-page-title-main">José Joaquín Fernández de Lizardi</span>

José Joaquín Fernández de Lizardi , Meksikalı yazar ve politik gazeteci. Latin Amerika'nın ilk romanı olarak bilinen El Periquillo Sarniento (1816) romanının yazarı olarak bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nicolás Bravo</span> 11. Meksika devlet başkanı

Nicolás Bravo Rueda, Meksikalı asker ve siyasetçidir. Üç farklı dönemde Meksika devlet başkanı olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Venustiano Carranza</span> 44. Meksika devlet başkanı

José Venustiano Carranza de la Garza, Meksikalı siyasetçi. Diktatör Porfirio Díaz'ın devrilmesini izleyen Meksika Devrimi'nin önderlerinden ve demokrasiye dönüş sonrasında yeni rejimin ilk devlet başkanı.

<span class="mw-page-title-main">Dolores Hidalgo</span>

Dolores Hidalgo, Guanajuato eyaletinde bulunan Dolores Hidalgo belediyesinde bir şehirdir.

<span class="mw-page-title-main">San José de Gracia, Aguascalientes</span>

San José de Gracia veya kısaca San José, Meksika'nın Aguascalientes eyaletinde bir belediye ve kasabadır. San José de Gracia, kasaba ile aynı addaki belediyenin belediye merkezi olarak hizmet vermektedir.