İçeriğe atla

Mhitar Heratsi

Heratsi'nin bir büstü

Mıkhitar Heratsi (Ermenice: Մխիթար Հերացի), 12. yüzyıl Ermeni hekimi. Günümüzde İran'ın kuzeybatısında yer alan Hoy'da doğdu. Farsça, Yunanca ve Arapça biliyordu. Heratsi Ermeni tıbbiyatının kurucusu olarak kabul görmektedir.[1] Relief of Fevers (1184, Ateşlerin Dermanı) adlı ansiklopedik eserin yazarıyken bu eserde cerrahi, psikoterapi ve diyet gibi konular tartışılmaktadır. Hatırasını yaşatmak adına Erivan Devlet Tıp Üniversitesi'ne 25 Mayıs 1989'de Heratsi'nin adı verildi ve başarılı öğrencilere onun adını taşıyan burs imkânı tanındı.[2] Ermenistan Cumhurbaşkanlığı da onun adını taşıyan yüksek bir madalyayı ülkede öne çıkan sağlık çalışanları ve hayırseverler için takdim etmektedir..[3]

Heratsi'nin Relief of Fevers'ı (Ateşlerin Dermanı) dönem tıbbiyâtı ve hastalıkları hakkında birincil bir kaynaktır. O aralıkta Kilikya'da yaygın olarak görülen sıtma, sarıhumma ve tifo gibi hastalıkların vücut ısısını artırıyor oluşundan hareketle esere bu ismin verildiği düşünülmektedir. Heratsi eserini klasik Ermenice değil halkın anlayacağı yerel bir dille yazmıştı.[4] Onun tıbbiyattaki rolü Ermeniler için İbn-i Sina ve Hipokrat'la kıyaslanacak düzeydedir.[5]

Kaynakça

  1. ^ Agop Jack Hacikyan; Gabriel Basmajian; Edward S. Franchuk; Nourhan Ouzounian (2002). The Heritage of Armenian Literature: From the sixth to the eighteenth century. Detroit: Wayne State University Press. s. 427. 24 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2020. 
  2. ^ "Yerevan State Medical University after Mkhitar Heratsi". YSMU. 28 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2020. 
  3. ^ "The Medal of "Mkhitar Heratsi"". President of the Republic of Armenia. 11 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2020. 
  4. ^ Ozinian, Ali. "Tahran'a Mıkhitar Heratsi, Yerevan'a İbn-i Sina heykeli". Agos. 29 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2020. 
  5. ^ Minasyan, Smbat. "Medicine in Ancient and Medieval Armenia" (İngilizce). armenian-history.com. 22 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Nisan 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ermeniler</span> anayurdu Ermeni Yaylaları olan bir halk

Ermeniler, anayurdu Batı Asya'daki Ermeni Yaylaları olan etnik grup ve millettir.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni diasporası</span> Ermenistan dışındaki Ermeni toplulukları

Ermeni diasporası, Ermenilerin yerli halk olarak kabul edildiği bölgeler dışında yaşayan Ermeni topluluklarını ifade eder. Ermenistan dışında 3-4 milyon kadar Ermeni'nin yaşadığı iddia edilmektedir. Ancak sağlıklı istatistikler yoktur. Ermenilerin diasporada en yoğun olduğu ülkeler Rusya, ABD ve Fransa'dır.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ya da kısaca Ermenistan SSC, Sovyetler Birliğini oluşturan Sovyet cumhuriyetlerinden biriydi. Bu dönemden önce bağımsız Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti bazen "Birinci Ermeni Cumhuriyeti" olarak adlandırıldığı için Ermenistan SSC bazen "İkinci Ermeni Cumhuriyeti" olarak adlandırılır. 37 rayondan oluşan ve başkenti Erivan olan Ermenistan SSC, Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin Ermenistan kolu olan Ermenistan Komünist Partisi tarafından yönetiliyordu.

<span class="mw-page-title-main">Ermeni Devrimci Federasyonu</span> Ermenistan’da bir siyasi parti

Ermeni Devrimci Federasyonu, Ermeni siyasi partisi. Ermenistan'ın bağımsızlığını sağlamak amacıyla 1890'da kuruldu. Hâlen gerek Ermenistan Cumhuriyeti'nde gerek diasporadaki Ermeniler arasında aktif bir siyasi partidir. Doğu Ermenice adıyla Daşnaktsutyun olan örgütün adı Türkçeye Batı Ermenice'den bir takım ses değişikliklerinden sonra Taşnaksutyun olarak geçmiştir ve kısaca Taşnak adıyla da bilinir. Ermenicede Federasyon anlamına gelir; çünkü örgüt özellikle Rusya'daki Ermeni örgütleri başta olmak üzere birçok örgütün birleşmesinden oluştuğundan bu adın verilmesi uygun görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Tsitsernakaberd</span>

Tsitsernakaberd veya Ermeni Soykırımı Anıt Kompleksi, Ermenistan'ın Erivan'daki Tsitsernakaberd tepesine 1967'de inşa edilen ve Ermeni Kırımı kurbanlarına ithaf edilen anıttır.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Ermenistan</span> Ermeni Yaylasındaki bölgelere atıfta bulunan etno-milliyetçi ve irredantist kavram

Büyük Ermenistan veya Birleşik Ermenistan, Ermenilerin anavatanı olarak kabul edilen, tarihsel olarak Ermenilerin çoğunlukta olduğu ve bir kısmında hâlâ Ermenilerin çoğunluk olarak yaşadığı Ermeni Yaylası'ndaki bölgelere atıfta bulunan etno-milliyetçi ve irredantist kavramdır. Ermenilerin tarihi topraklarının birleştirilmesi olarak görülen ve 20. yüzyıl boyunca Ermeni düşünürlerce yaygın olan fikir başta Ermeni Devrimci Federasyonu, ASALA ve Miras olmak üzere çeşitli milliyetçi örgüt ve partilerce savunuldu.

<span class="mw-page-title-main">Stepan Malhasyants</span>

Stepanos Sargsi Malkhasyants Ermeni bir akademisyen, filolog, dilbilimci ve sözlük yazarıydı. Uzman bir klasik Ermeni edebiyatçısı olarak, Malkhasyants pek çok klasik Ermeni tarihçinin eserini modern Ermeniceye çevirip onlar hakkında incelemeler yazmıştır, hayatının 70 yılını Ermeni dilinin gelişimine adamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hayk</span>

Hayk veya Haig, ayrıca Hayk Nahapet olarak da bilinir, Ermeni mitolojisinde Ermeni milletinin kurucusu ve atası olarak kabul edilen kişidir. Hikâyesi Horenli Musa tarafından yazılan Ermenistan Tarihi kitabında anlatılır.

Aram Ter-Ghevondyan, en önde gelen Ermeni tarihçi ve tarihi kaynakların araştırmaları, Orta Çağ Ermenistan'ın İslam dünyası ile ilişkileri ve Şarkiyat araştırmaları konusunda uzmanlaşmış bir bilim adamıdır. Çığır açıcı çalışması, Bagratuni Ermenistan'da Arap Emirlikleri, Ermenistan'ın Bagratuni Krallığı üzerine yapılmış en önemli araştırmadır. 1981 yılından ölümüne kadar, Ter-Ghevondyan, Ermeni Bilimler Akademisi'nde Şarkiyat Araştırmaları Enstitüsü başkanlığına ek ayrıca Halep Üniversitesi'nden fahri doktora unvanını taşımış ve Roma Tiberian Akademisi'nde ortak üyeliği yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Haçatur Abovyan</span> Ermeni yazar, aktivist ve akademisyen (1809-1848)

Haçatur Abovyan, Ermeni yazar ve 19. yüzyılın başlarında ulusal halk figürü. 1848'de gizemli bir şekilde kayboldu ve sonunda ölü olduğu tahmin edildi. O bir eğitimci, şair ve modernleşmenin savunucusudur. Modern Ermeni edebiyatının babası olarak nitelendirilen sanatçı, "Ermenistan'ın Yaraları" adlı eseriyle hatırlanıyor. 1841'de yazılmış ve 1858'de ölümünden sonra yayınlanan bu kitap, modern Ermeni dilinde, Klasik Ermenice yerine Erivan lehçesine dayanan bir Doğu Ermenicesi dili kullanılarak yayınlanan ilk romandır.

Ermeni Kırımı kurbanları listesi, Ermeni Kırımı sırasında hayatını kaybedenlerden oluşan bir listedir.

Grigori Magistros, Ermeni prensi, dilbilimci, bilgin ve kamu görevlisiydi.

<span class="mw-page-title-main">Ana Ermenice</span>

Ana Ermenice, Ön-Ermenice veya Proto-Ermenice) Ermenice: նախահայերեն

<span class="mw-page-title-main">Sivil Sözleşme (Ermenistan)</span> Ermenistanda bir siyasi parti

Sivil Sözleşme, Ermenistan'da faaliyet gösteren merkezci bir siyasi partidir.

<span class="mw-page-title-main">Anna Hakobyan</span>

Anna Vaçiki Hakobyan Ermeni gazeteci, editör. Ermenistan'ın şu anki Başbakanı Nikol Paşinyan'ın eşi. Armenian Times gazetesinin yazı işleri müdürüdür. Gayri resmi olarak, Ermenistan Cumhurbaşkanı eşlerine ayrılmış bir pozisyon olan "Ermenistan'ın First Lady'si" olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tigranakert (Artsah)</span> Azerbaycanda bir arkeolojik sit

Tigranakert, aynı zamanda Artsah Tigranakerti, Azerbaycan'ın Ağdam Rayonu'nda bulunan, Helenistik Dönem'den kalma yıkık bir Ermeni şehridir.

Getişen Ermenistan'ın Sünik eyaletinin Kacaran Belediyesi'ne bağlı bir köydür. Köy, Dağlık Karabağ sorununun patlak vermesinden sonra Ermenistan'dan Azerbaycanlıların göçünden önce Azeriler tarafından doldurulmuştu. 1988-1989'da Azerbaycan'dan gelen Ermeni mülteciler köye yerleşti. Ayrıca köy Getaşen olarak da biliniyor ve daha önce Çaykend olarak biliniyordu. Köyün 2001 nüfus sayımına göre nüfusu 96 kişiydi.

<span class="mw-page-title-main">Erivan Kalesi</span> Kale

Erivan Kalesi, Erivan'da 16. yüzyıldan kalma bir kaleydi.

Astğik veya Batı Ermenice Asdğig, eski tarih öncesi dönemde doğurganlık ve aşk tanrıçası olarak Ermeni toplumunda tapınılan bir varlık olarak kabul edilirdi. Daha sonraları, gökyüzü ışığı onun kişileştirilmiş hali olarak görülerek, Vahagn'ın eşi olarak kabul edildi. Sonraki dönemde, halk inancında aşkın, saf güzelliğin ve su kaynaklarının tanrıçası olarak anılmaya başlandı.

Bizantionlu Faustus 5. yüzyıl Ermeni tarihçisidir. Faustus'un Ermenilerin Tarihi, 3. Kitapla ("Başlangıç") başlayıp 6. Kitapla ("Bitiş") biten dört "kitap"ı vardır, günümüze ulaşan el yazmasının daha sonraki bir editörünün çalışmasıdır. Tarih, 4. yüzyıl Ermenistan'ının askeri, sosyo-kültürel ve siyasi yaşamından olayları anlatır. Pavstos, Arsakes (Arshak) II ve oğlu Papas'ın (Pap) saltanatlarını ayrıntılı olarak anlatır ve Mamikonyanlıları Ermenistan'ın mükemmel savunucuları olarak tasvir eder.