İçeriğe atla

Memet Fuat

Memet Fuat
DoğumMemet Fuat Bengü
16 Şubat 1926(1926-02-16)
Erenköy, İstanbul, Türkiye
Ölüm19 Aralık 2002 (76 yaşında)
İstanbul, Türkiye
Defin yeriKaracaahmet Mezarlığı, İstanbul
Meslek
DilTürkçe
VatandaşlıkTürk
Eğitimİstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi
DönemCumhuriyet Dönemi
Tür
Önemli ödülleriAtaç Eleştiri Armağanı
1959
TDK Deneme-Eleştiri Ödülü
1961 Düşünceye Saygı
Sedat Semavi Ödülü
1992 Çağdaşımız Makyavel
Kültür ve Sanat Büyük Ödülü – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
1995
Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü Altın Madalyası
1996
Yılın Kitabı – Yaşasın Edebiyat
1995 Gölgede Kalan Yıllar
Yılın Telif Kitabı – Dünya Kitap
2000 Nazım Hikmet
Evliliklerİzgen Öksüzcü
ÇocuklarKenan Bengü
AkrabalarNâzım Hikmet (Üvey baba)
Pirayende Altınoğlu (Anne)
Vedat Örfi Bengü (Baba)
Resmî site

Memet Fuat (Mehmet Fuat Engin Bengü) (16 Şubat 1926, Erenköy, İstanbul - 19 Aralık 2002, İstanbul), Türk eleştirmen, yazar, yayıncı ve eğitimci.

Memet Fuat, edebiyat eleştirisi yazıları ile tanınan bir edebiyat adamı ve voleybola katkıları ile tanınan bir spor adamıdır. 1960'ta De Yayınevi’ni kurdu. Yeni Dergi adlı edebiyat dergisini çıkardı. Altınyurt Voleybol Takımında antrenörlük yaptı ve amatör takımın deplasmanlı lige yükselmesini sağladı

Memet Fuat, Nâzım Hikmet'in üvey oğludur. Nâzım Hikmet’in hayatı ve eserleri hakkında eserler vermiştir. Şairin şiirlerinde “Oğlum Memet!” diye seslenerek dünyaya tanıttığı kişi kendisi değil, Mehmet Hikmet'tir.[1][2][3][4]

Yaşamı

16 Şubat 1926’da İstanbul’da, dedesi Mehmet Ali Paşa’nın Erenköy’deki köşkünde dünyaya geldi.[1] Babası sanat eleştirmeni Vedat Örfi Bengü, annesi Piraye Hanım’dır. O doğmadan önce yurt dışına giden babasını ilk kez beş yaşında iken gördü.[1] Annesinin ünlü ozan Nâzım Hikmet ile birlikteliği sırasında onlarla birlikte yaşadı. 1932’de anne ve babasının boşanmasının ardından annesi, Nazım Hikmet ile 1935 yılında evlendi. 1938’de üvey babası Nazım’ın tutuklanıp 15 yıl hapis cezasına mahkûm edilmesinden sonra yaşamını dedesi Mehmet Ali Paşa’nın köşkünde sürdürdü.

Erenköy 38. İlkokulu'nda, Kadıköy 1. Orta'da, Robert Koleji'nde ve Haydarpaşa Lisesi'nde okudu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinin İngiliz dili ve edebiyatı bölümüne 1946’da kaydoldu.

Nâzım Hikmet'in etkisi ile yöneldiği edebiyat alanında Memet Fuat adıyla tanınmaya başladı. 1946’da ilk kitabını Tuna Baltacıoğlu ile birlikte yayımladı. Aşk ve Sümüklü Böcek adlı kitabın ilk yarısında Baltacıoğlu’nun, ikinci yarısında Memet Fuat’ın öyküleri yer alıyordu.

1950'de Tuna Baltacıoğlu ve Oktay Verevler ile birlikte Memleketimizde ve Dünyada Kitaplar adlı bir dergi çıkardı. 1951 yılında ikinci kitabı Yaşadığımız yayımlandı. Aynı yıl, üniversiteyi tamamlamasından önce dedesi Mehmet Ali Paşa’yı kaybetti ve aile, maddi sıkıntı içine düştü.[1] Yeditepe dergisinde yayınladığı denemeler ile adını duyurmaya başladı. Üniversiteyi bitirince İstanbul’daki okullarda yardımcı öğretmen olarak çalıştı. Nazım Hikmet ile ilişkisi nedeniyle Millî Eğitim Bakanlığı’nda çalışmayı sürdüremeyince özel İngilizce dersleri verdi ve kitap çevirileri yaptı. John Steinbeck, Erskine Caldwell, Jack London’dan öyküler, Walt Whitman’dan şiirler, Varlık Yayınları’na Edgar Allan Poe’dan, Katherine Mansfield’den öyküler çevirdi.

Gençliğinde yaşadığı akciğer rahatsızlığı sebebiyle askerliğe başladığı yedek subay okulundan çürük raporuyla çıkarıldı. Çocukluğundan beri tanıştığı ve Piraye Hanım'ın da akrabası olan İzgen Öksüzcü ile edebiyat fakültesindeki arkadaşlıkları evlilikle noktalandı. Bu evlilikten 25 Temmuz 1961'de oğulları Kenan doğdu.

1959'da dergilerde çıkan eleştiri yazıları sayesinde Ataç Eleştiri Armağanı'nı kazandı. O sırada eniştesi Metin Yasavul ile De Yayınevi'ni kurdu. Yayınevinin ilk kitabı olarak 1960'ta Düşünceye Saygı’yı yayımladı ve bu eser, 1961 yılında Türk Dil Kurumu tarafından deneme-eleştiri ödülünü kazandı. Yayınevi, 1960 ile 1980 yılları arasında, 20 yılda birçok kitap yayımladı. Yeni Dergi'yi çıkardı.

1980 - 1983 yılları arasında Yazko edebiyat dergisi’ni yönetti. 1981'de Adam Yayınları'nın yerli yayınlar editörü oldu. Nazım Hikmet’in, Orhan Veli’nin yapıtlarının yeniden basılmasına öncülük etti. 1985’ten itibaren Adam Yayınları'nın genel yayın yönetmenliği görevini 1999’a kadar sürdürdü. 1992’de Çağdaşımız Makyavel başlıklı kitabıyla Sedat Simavi Ödülü’nü Gülten Akın’la paylaştı.

1990 yılında bir ameliyatta kız kardeşi İzgen'i, 1995 yılında da annesi Piraye'yi yitirdi. 1995'te kendisi de solunum yetmezliğinden yoğun bakıma alındı. Yoğun bakım sonrasında öldüğü güne kadar evinde çalışmaya devam etti. Bu sırada yazdığı ve derlediği birçok eseri yayımlandı. 1995’te Kültür Bakanlığı tarafından "Kültür ve Sanat Büyük Ödülü” verildi. 1996’da bunu Edebiyatçılar Derneği'nin onur ödülü izledi. 1997’de Yaşasın Edebiyat dergisinin yaptığı soruşturmada Gölgede Kalan Yıllar başlıklı yapıtı yılın kitabı seçildi. 1999'da ikinci kez girdiği yoğun bakımdan çıkar çıkmaz tutmaya başladığı güncesi, ölümünden sonra Ölünceye Kadar başlığıyla iki cilt olarak yayımlandı. 19 Aralık 2002'de akciğer yetmezliğinden yaşamını kaybetti. Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.[4]

Memet Fuat Ödülleri

Memet Fuat adına 2004 yılından beri eleştiri-inceleme, deneme ve yayıncılık alanlarında Memet Fuat Ödülleri verilmektedir. 2008’den itibaren de Genç Şiir Ödülü verilmektedir.

Kitapları

Anlatı

  • Aşk ve Sümüklüböcek (1946, öyküler, Tuna Baltacıoğlu ile)
  • Yaşadığımız (1951, yeni yazımı, Adam, 1998, roman)
  • Bir Ayrılışın Öyküsü (Adam, 1998, öyküler)
  • Sana Deliler Gibi (Adam, 2002, kısa roman)
  • Adlin (Adam, 2003)

Anı

  • Gölgede Kalan Yıllar (Adam, 1997)
  • Tribünden Palavra Anılar (Adam, 1999)
  • Yazarlığın Eteklerinde (Literatür, 2002)

Deneme

  • Düşünceye Saygı (De, 1960, genişletilmiş basım, Yapı Kredi, 1994)
  • Çağını Görebilmek (Adam, 1982)
  • Unutulmuş Yazılar (Broy, 1986; Yapı Kredi, 1997)
  • Çağdaşımız Makyavel (Adam, 1992)
  • Eleştiri Sorumluluğu (Yapı Kredi, 1994)
  • İki Yönlü Yozlaşma (Yapı Kredi, 1995)
  • Konuşan Toplum (İyi Şeyler, 1996)
  • Dağlarda Yüreğim (Adam, 1996)
  • Özgünlük Avı (Yapı Kredi, 1996)
  • Sömürüsüz Bir Dünya (Adam, 1998)
  • Çoğunluğun Gücü (Adam, 1998)
  • Duyumsanmayan Karanlık (Yapı Kredi, 1998)
  • Biçemden Biçeme (Yapı Kredi, 1999)
  • Yaşlı Bir Şaire Mektuplar (Adam, 1999)
  • Aykırılıklar (Adam, 2000)

Yaşam öyküsü

  • Nâzım Hikmet: Yaşamı, Ruhsal Yapısı, Davaları, Tartışmaları, Dünya Görüşü, Şiirinin Gelişmeleri (Adam, 2000)

Çeşitli

  • Tartışmalar (Adam, 2001)
  • Aydınlar Sözlüğü (Adam, 2001)
  • Konuşmalar (T.İ.B. Kültür Yayınları, 2002)
  • İncelemeler (Adam, 2002)
  • Nasrettin Hoca Fıkraları (T.İ.B. Kültür Yayınları, 2002)
  • Kitap Eleştirileri (Adam, 2002)

Yaşamı, sanatı, yapıtları dizisi

  • Yunus Emre (De, 1976; YKY, 1999)
  • Şinasi (De, 1977; YKY, 1999)
  • Pir Sultan (De, 1977; YKY, 1999)
  • Karacaoğlan (De, 1977; YKY, 1999)
  • Ahmet Haşim (De, 1977; (YKY, 1999)
  • Tevfik Fikret (De, 1979; YKY, 1999)
  • Namık Kemal (Yapı Kredi, 1999)
  • Köroğlu (Yapı Kredi, 2001)
  • Dadaloğlu (Yapı Kredi, 2002)

Antoloji

  • Memet Fuat'ın Seçtikleri-Türk Edebiyatı (yıllıklar, De, 1963'ten 1972'ye 10 cilt)
  • İlkokul Çocukları İçin Şiirler (De, 1968; Adam, 1999)
  • Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi I - II (Adam, 1985; genişletilmiş basımı Adam, 1999)
  • Dünya Yazınından Çeviri Şiirler (Adam, 1992)
  • Dünya Yazınından Seçilmiş Kısa Oyunlar I - II (Adam, 1993)
  • Dünya Yazınından Seçilmiş Kısa Öyküler (Adam, 1993)
  • Türk Yazınından Seçilmiş Çocuklar İçin Şiirler (Adam, 1993)
  • Türk Yazınından Seçilmiş Denemeler (Adam, 1993)
  • Türk Yazınından Seçilmiş Eleştiri Yazıları (Adam, 1993)

Seçme Şiirler

  • Nâzım Hikmet (Adam, 1997)
  • Orhan Veli (Adam, 1997)
  • Oktay Rifat (Adam, 1997)
  • Cahit Külebi (Adam, 1997)
  • Edip Cansever (Adam, 1997)
  • Sabri Altınel (Adam, 1997)
  • Cahit Irgat (Adam, 1998)
  • Melih Cevdet Anday (Adam, 2000)
  • Can Yücel (Adam, 2000)

Tiyatro

  • Tiyatro Tarihi (Varlık, 1961; MSM Yayınları, 2000)
  • Her Yer Tiyatrodur (Yapı Kredi, 1997)

Spor

  • Voleybol (Adam, 1983, Mehmet Bengü adıyla)

Albüm

  • Nâzım Hikmet - Portreler (Yapı Kredi, 2001)

İnceleme

  • A'dan Z'ye Nâzım Hikmet - Portreler (Yapı Kredi, 2002)

Günce

  • Ölünceye Kadar I, II (Adam, 2003)

Mektup derlemeleri

  • Nâzım ile Piraye (De, 1975; Adam, 1998)
  • Cezaevinden Memet Fuat'a Mektuplar (De, 1968; Adam, 1998)
  • Piraye'ye Mektuplar (Adam, 1998)

Çeviriler

Şiir

  • Seçme Şiirler (Walt Whitman, "Çimen Yaprakları" adıyla 1954; Yön Yayıncılık, 1992)
  • Çimen Yaprakları (Walt Whitman, Adam Yayınları, 2003)

Roman

  • Alın Yazısı (Erskine Caldwell, Varlık, 1954; Adam, 1994)

Öykü

  • Garden Party (Katherine Mansfield, Varlık Yayınları, 1953)
  • Kuyudaki Zenci (Erskine Caldwell, Yeditepe, 1953; Adam, 1994)
  • Ateş Yakmak (Jack London, Yeditepe, 1953; Adam, 1992)
  • Ölü Albayın Kızları (Katherine Mansfield, Varlık, 1953; Adam, 1991)
  • Kasımpatları (John Steinbeck, Yeditepe, 1953; Adam, 1992)
  • Gece Ağacı (Truman Capote, Varlık, 1954; Adam, 1989)
  • Denizin Değiştirdiği (Ernest Hemingway, Yeditepe, 1954; De, 1985; Adam, 1992)
  • Morgue Sokağı Cinayeti (Edgar Allan Poe, Varlık, 1954; Adam, 2000)
  • Yoksul İnsanlar (William Saroyan, Varlık, 1961; Adam, 1990)

Kısa Oyun

  • Don Cristobita ile Dona Rosita'nın Acıklı Güldürüsü (Federico Garcia Lorca, De, 1960)
  • Kulaktan Kulağa (Lady Augusta Gregory, De, 1961)
  • Çağrılmadan Gelen (Maurice Maeterlinck, De, 1961)
  • İstiridye ile İnci (William Saroyan, De, 1961)
  • Trenton ile Camden'e Mutlu Yolculuk (Thornton Wilder, De, 1961)
  • Zavallı Aubrey (George Kelly, De, 1964)

Ödülleri

  • 1959 Ataç Eleştiri Armağanı
  • 1961 yılında Düşünceye Saygı adlı kitabı ile Türk Dil Kurumu Deneme-Eleştiri Ödülü
  • 1992 yılında Çağdaşımız Makyavel adlı kitapla Sedat Semavi Ödülü
  • 1995 Kültür Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
  • 1996 yılında Edebiyatçılar Derneği Onur Ödülü Altın Madalyası
  • 1997 yılında Gölgede Kalan Yıllar Romanı Yaşasın Edebiyat Dergisi'nin yaptığı soruşturmada yılın kitabı seçildi.
  • 2000 Nazım Hikmet adlı eser Dünya Kitap Eki'nin oluşturduğu yargıcılar kurulunca Yılın Telif Kitabı olarak değerlendirildi.

Dış bağlantılar

Kaynakça

Genel
  • Bezirci, Asım (1975). Nâzım Hikmet (1993 bas.). İstanbul: Evrensel Basım Yayın. ISBN 975-7837-63-6. 
Özel
  1. ^ a b c d "Memetfuat.com sitesi, Yaşam Öyküsü, Erişim tarihi:27.06.2011". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2011. 
  2. ^ "Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü". Ahmet Yesevi Üniversitesi. 3 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2021. 
  3. ^ "Mehmet Hikmet hayatını kaybetti". Kültür Servisi. 15 Ekim 2018. Erişim tarihi: 21 Aralık 2021. []
  4. ^ a b "Memet Fuat toprağa verildi, Hürriyet Gazetesi, 20.12.2002". 17 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2011. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İlhan Berk</span> Türk şair

İlhan Berk, Türk şair, çevirmen.

Yücel Kayıran, Türk şairdir.

Doğan Yarıcı, Türk yazar. 1 Haziran 1967'de Beykoz'da doğdu. Selime Vardar ve Hasan Yarıcı'nın oğludur. İlk ve ortaöğrenimini 1984'te İstanbul'da tamamladı.

<span class="mw-page-title-main">Nâzım Hikmet</span> Türk şair ve yazar (1902–1963)

Nâzım Hikmet, Türk şair ve yazardır. Şiirleri elliden fazla dile çevrilmiş ve eserleri birçok ödül almıştır. Türkiye'de serbest nazımın ilk uygulayıcısı ve çağdaş Türk şiirinin en önemli isimlerindendir. Uluslararası bir üne ulaşmıştır ve dünyada 20. yüzyılın en gözde şairleri arasında gösterilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Doğan Hızlan</span>

Doğan Hızlan, Türk edebiyat ve sanat eleştirmeni, gazeteci.

Memet Fuat Eleştiri/İnceleme, Deneme ve Yayıncılık Ödülleri, Memet Fuat Genç Şiir Ödülü 19 Aralık 2001 yılında hayatın yitiren Memet Fuat anısına verilmekte olan edebiyat ödülleridir. Eleştiri/İnceleme, Deneme ve Yayıncılık Ödülleri 2004 yılından beri, Genç Şiir Ödülü ise 2008'den beri verilmektedir.

Ahmet Salahattin Birsel, Türk şair ve deneme yazarı.

Elif Sofya, Türk şairdir.

Sina Akyol, Türk şair.

<span class="mw-page-title-main">Metin Eloğlu</span> Türk şair ve ressam

Metin Eloğlu,, Türk şair ve ressam.

<span class="mw-page-title-main">Süreyya Berfe</span> Önceleri İkinci Yeninin, sonradan halk şiirinin yolundan giden ve 1960 kuşağı şairleri arasında sayılan Türk şair ve yazar

Süreyya Berfe, Türk şair ve yazar. 1965'e kadar gerçek adı olan Süreyya Kanıpak'ı kullandı. Daha sonra soyadını değiştirmeye karar verdi ve Cemal Süreya'nın önerisiyle Berfe soyadını aldı. Süreyya Berfe adını kullanmaya başladı. Önceleri İkinci Yeni akımı içinde yer aldıysa da, sonradan halk şiirinin yolundan giden başka arayışlara yöneldi. 1960 kuşağı şairleri arasında sayıldı.

Turgay Fişekçi, Türk şair, yazar ve çevirmendir.

<span class="mw-page-title-main">Oya Uysal</span>

Oya Uysal Türk şair.

Mehmet Taner

<i>Kurtuluş Savaşı Destanı</i> ilk basımı 1965te yapılıp 1968de Kuvâyi Milliye adıyla yeniden basılmış Nazım Hikmet kitabı

Kurtuluş Savaşı Destanı ya da Kuvayi Milliye Destanı, Nâzım Hikmet'in Kurtuluş Savaşı'nı bölümler halinde anlattığı destandır. Nâzım Hikmet bu destanı hapishanedeyken 1939'da yazmaya başlayıp 1941'de bitirir. Yazıldığı yer ve tarihler yapıtın sonunda "939 İstanbul Tevkifhanesi, 940 Çankırı Hapisanesi, 941 Bursa Hapisanesi" şeklinde not edilmiştir.

<i>Öteki Defterler</i>

Öteki Defterler, ilk defa 2008 yılında Yapı Kredi Yayınları tarafından yayınlanan ve Nâzım Hikmet'in daha önce yayınlanmamış düz yazı eserlerini içeren kitaptır. Kitapta yarım kalmış bir roman olan Orası ve yine yarım kalmış bir uzun öykü ya da bir roman başlangıcı olan Zeytin ve Üzüm Adası isimli metinlerle birlikte, yazarın isimlendirmediği, kitap editörlerinin Bayram ve Piraye'ye şeklinde adlandırdığı iki kısa anlatı yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Gültekin Emre</span> Türk şair, yazar, çevirmen

Gültekin Emre Türk şair, yazar ve çevirmendir.

Nâzım Hikmet tiyatrosu, Nâzım Hikmet'in tiyatro alanında verdiği eserler ile Türkiye ve Rusya'daki tiyatro çalışmalarını kapsar.

Nazmi Ağıl, Türk şair, akademisyen, çevirmen.

Piraye ya da tam adıyla Hatice Piraye Altınoğlu, Türk şair Nâzım Hikmet'le 1935-1951 yılları arasında evli kalmasıyla bilinen kadındır.