İçeriğe atla

Mehsa Emini

Mehsa Emini
Melbourne'deki protestolarda Mehsa Emini fotoğrafı
DoğumMahsa Jina Amini
21 Eylül 1999
Sakkız, İran
Ölüm16 Eylül 2022 (22 yaşında)
Tahran, İran
Ölüm sebebiPolis gözetiminde ölüm
Defin yeriAychi Mezarlığı, Sakkız
MilliyetKürt

Mehsa Jina Amini (21 Eylül 1999 - 16 Eylül 2022), zorunlu başörtüsüne karşı çıktığı için Tahran'da tutuklanan ve ardından polis nezaretinde öldürülen İranlı bir kadındı. Ölümünün ardından İran genelinde protesto gösterileri düzenlendi. Dünyanın her yerindeki insanlar ve hükûmetler onun ölümüne büyük tepki gösterdi.[1][2][3][4][5][6][7][8][9] Amini'nin ölümü, kökleri Kürt kökenli olan ve zorunlu başörtüsü yasalarının ve kadınlara yönelik diğer ayrımcılık ve baskı biçimlerinin sona erdirilmesini talep eden küresel Kadın, Yaşam, Özgürlük hareketini ateşledi. O ve hareket, özgürlüğü ve insan haklarını savunduğu için Avrupa Parlamentosu tarafından 2023'te Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü'nü aldı.[10][11][12]

Anısı

Twitter'da "#مهسا_امینی" ve "#MahsaAmini" hashtag'leri ölümünden sonra 200 milyondan fazla kullanıldı.[13][14] Londra, Ottawa, Paris ve Viyana gibi şehirlerde onun adını taşıyan meydanlar, sokaklar ve parklar bulunmaktadır.[15][16][17][18]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Mahsa Amini died of 'blow to the head': family in Iraq 28 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Hindustan TImes, Sep 28, 2022
  2. ^ Forensics Report Says Mahsa Amini Died of Skull Injury 12 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., IranWire, 30 Sep 2022
  3. ^ Mahsa Amini died after 'blow to head' in Iranian police custody 30 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Times of Israel, 29 Sep 2022
  4. ^ Fazeli, Yaghoub (16 Eylül 2022). "Iranian woman 'beaten' by police for 'improper hijab' dies after coma: State media". Al Arabiya. 16 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2022. 
  5. ^ "IranWire Exclusive: Morality Patrol Beats a Woman into a Coma". iranwire.com. 15 Eylül 2022. 24 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2022. 
  6. ^ Ahmad, Absah (27 Eylül 2022). "'I want the air of freedom […] to go to Iran': Kingston rallies for Mahsa Amini". The Journal (İngilizce). 7 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2022. 
  7. ^ "ی کی از فرماندهان سابق سپاه: منبع موثق در پزشکی قانونی". BBC News فارسی (Farsça). 29 Eylül 2022. 13 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2022. 
  8. ^ "Ex-IRGC Officer Releases More Evidence About Mahsa Amini's Murder". Iran International (İngilizce). 1 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2022. 
  9. ^ "Eyewitness account of violent treatment of Ershad patrol, 22-year-old Saqqez girl in coma" 15 Eylül 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Radio Zamaneh, 17 Sep 2022
  10. ^ Mahsa Amini awarded EU's Sakharov human rights prize 26 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., BBC, October 19, 2023
  11. ^ Jina Mahsa Amini wins EU's Sakharov Prize 29 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., DW, 10/19/2023
  12. ^ Jina Mahsa Amini and Iranian women protest movement win the 2023 Sakharov Prize 19 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., European Parliament, September 16, 2023
  13. ^ Mahsa Amini's hashtag on Twitter 200 million 2 Ekim 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Iran International, 3 Oct 2022
  14. ^ Solidarity with Iran as worldwide protests staged over death of Mahsa Amini 20 Ocak 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., euronews, 3 Oct 2022
  15. ^ Street in Vienna to be named after Jina Mahsa Amini 28 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., JINHA, 16 May 2023
  16. ^ “Mahsa Jina Amini” Street Plaques Unveiled in Ottawa 28 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Iran Wire, June 21, 2023
  17. ^ Honouring Mahsa Jina Amini 28 Ekim 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Bay Ward, September 16, 2023
  18. ^ Park named Mahsa Jina Amini in Paris[], lemonde, 2023

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ali Hamenei</span> 2. İran dinî lideri

Seyyid Ali Hüseyni Hamenei, İranlı din ve siyaset adamı, Şii merci-i taklid ve 1989'dan beri İran'ın ikinci yüce lideri. 1981-1989 yılları arasında İran'ın üçüncü cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır. Hamenei, Orta Doğu'da en uzun süre görev yapan devlet başkanı ve Şah Muhammed Rıza Pehlevi'den sonra geçen yüzyılın en uzun süre görev yapan ikinci İran lideri olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kaşkaylar</span>

Kaşkaylar, Güneydoğu İran'ın Fars Eyaleti'nde özellikle Şiraz çevresinde yaşayan ve hâlâ ağırlıklı olarak göçebe bir Türk halkıdır. Azerbaycanlılardan sonra İran'daki en kalabalık Türk grubudur.

<span class="mw-page-title-main">Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü</span>

Saharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü, her yıl 10 Aralık tarihine yakın bir zamanda verilen insan hakları ödülü. Sovyet bilim insanı ve 1975 Nobel Barış Ödülü sahibi Andrey Saharov'un adını taşıyan ödül 1988'de Avrupa Parlamentosu tarafından hayatını insan hakları ve özgürlüklerini savunmaya adayan kişilere verilmek için kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Pehlevî Hanedanı</span> 1925-1979 yılları arasında İranı yöneten hanedan

Pehlevî Hanedanı, İran Şahanşah Devleti'ne 54 yıl boyunca hükmetmiş Mazenderan kökenli hanedan.

<span class="mw-page-title-main">İran halkları</span> çeşitli Hint-Avrupa etno-linguistik grubu

İran halkları, Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dillerinin, bir alt grubu olan İran dillerini konuşan dilsel ve etnik toplulukların bir toplamıdır. İran platosu boyunca Hindukuş Dağları'ndan Anadolu'ya kadar ve Orta Asya'dan Basra Körfezi'ne dek yayılmışlardır. İran halkları veya İrani halklar ifadeleri, bugünkü İran devletinin sınırları içinde yaşayan İran vatandaşları ile karıştırılmaması için "İranlı" yerine kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İran Yahudileri</span>

İran Yahudileri, eskiden Pers İmparatorluğu ya da İran'da yaşamış veya hâlen İran'da yaşamakta olan Yahudiler'e denir.

<span class="mw-page-title-main">Pan-İranizm</span>

Pan-İranizm / İranizm / İrancılık Osetler, Kürtler, Zazalar, Farslar, Tacikler, Paştunlar ve Beluciler dahil İranî halkların birleşmesini öneren irredantist siyasi düşüncedir.

<span class="mw-page-title-main">İran hükümdarları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

İran hükümdarları listesi coğrafyacılara tarafından Büyük İran bölgesi olarak tanınan arazilerde kurulan devletlerde hükûmet süren tüm imparatorluk, krallıklar ve hükümdarlıklarda hukuken idareci olan hükümdarların listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Hüseyin Mahini</span> İranlı futbolcu

Hüseyin Mahini, İranlı futbolcudur.

İran'da sansür tanımlamasıyla; İran devletince belirlenmiş belirli konuların ve bazı bilgilerin, yayım ve dağıtımının kısıtlanarak veya tamamen yasaklanarak, bu bilgilere ulaşılmasının, geleneksel medya, internet ve sosyal medya üzerinden ulaşılmasının engellenmesi anlatılır. Sansür, pornografiden, belirli dinî konulara kadar değişik alanlarda uygulanır.

<span class="mw-page-title-main">İran yüce lideri</span> İran İslam Cumhuriyetinin devlet başkanı

İran yüce lideri, (Farsça: رهبر معظم ایران, rehber-i muazzam-i İran,) Devrim lideri, resmi adıyla Yüce Rehberlik Makamı, İran'ın başı ve en yüksek siyasi ve dini otoritesi, yüce lideridir. Silahlı Kuvvetler, yargı sistemi, devlet televizyonu ve diğer kilit hükûmet kuruluşları, yüce liderin kontrolü altındadır. Yüce lider seçildikten sonra Uzmanlar Meclisi tarafından denetlenir. Ancak bugüne kadar denetleme yapılmamıştır.

Mehdi Recebyan, İranlı besteci, müzisyen ve siyasi tutsak.

<span class="mw-page-title-main">Nadiye Murad</span>

Nadiye Murad, Iraklı Yezidi insan hakları savunucusu.

Reza Goodary doğmak Mohammadreza Goodary ; d. 14 Aralık 1988, Tahran) İranlı bir karma dövüş sanatçısıdır. Karate, Muay Thai, Brezilya Jiujitsusu uzmanlaşmıştır ve 299 profesyonel karate dövüşü kaydı vardır.

İran Şehinşah Devleti'nde (1925-1979), İran İslam Cumhuriyeti döneminde, hükûmetin İran vatandaşlarının haklarına yönelik muamelesi İranlılar, uluslararası insan hakları aktivistleri, yazarlar, STK'lar ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından eleştirilmişti. Şahların yönetimi altındaki monarşi, çoğu Batılı örgüt tarafından berbat bir insan hakları siciline sahip olduğu için geniş çapta saldırıya uğrasa da, ondan sonra gelen İslam Cumhuriyeti hükûmeti birçokları tarafından daha da kötü kabul ediliyor.

<span class="mw-page-title-main">Mehsa Emini'nin ölümü</span> İran Ahlak Polisi tarafından tutuklanan ve iddiaya göre taciz edilen İranlı Kürt kadının ölümü

Mehsa Emini, ya da bilinen diğer ismiyle Jina Emini, 22 yaşındaki İranlı bir Kürt kadını 16 Eylül 2022 tarihinde, İran'ın Tahran şehrinde gözaltında bulunduğu sırada şüpheli bir şekilde öldü. Emini'nin polis şiddeti sebebiyle öldüğü iddia edildi.

<span class="mw-page-title-main">Mehsa Emini protestoları</span> 2022de İran genelinde başlayan hükûmet karşıtı tepkiler

Mehsa Emini protestoları, 16 Eylül 2022'de İran'da başlayan ve 2023'e kadar devam eden sivil huzursuzluk ve protesto hareketleridir. Protestolar, 1979'daki İslam Devrimi'nden bu yana "ülkenin daha önce gördüğü hiçbir şeye benzemeyen", hükûmete karşı "en büyük meydan okuma" ve "en yaygın isyan" olarak tanımlandı.

<i>Jin, Jiyan, Azadi</i> politik ve sosyal Kürtçe söylem

Jin, Jiyan, Azadi, İran'ın ahlak polisi tarafından "uygunsuz" kıyafet giydiği gerekçesiyle gözaltına alınan Mehsa Jina Emini'nin ölümüyle tetiklenen 2022 İran protestolarının ardından küresel çapta tanınan, kadın hakları ve kadın özgürlüğü odaklı bir Kürtçe slogandır. Bu protestolarda, slogan, küresel protestocular tarafından hem orijinal Kürtçe hâlinde hem de Farsça versiyonuyla kullanıldı. Fransız Libération gazetesi sloganı Farsça dilinde ön sayfasında tesettürsüz İranlı kadınların olduğu bir fotoğraf ile birlikte kullandı. Bu dönemin öncesinde, sloganın oluşumunda ve yaygınlaşmasında PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ın Kürtçe jin ve jiyan sözcükleri etrafında geliştirdiği siyasi teorinin etkisi vardır. Sloganın Türkiye'de kullanımı tartışmalıdır.

Hadis Necefi'nin öldürülmesi - Mehsa Emini'nin öldürülmesinin ardından İran'da başlayan protestolara katılan 22 yaşındaki Azeri Hadis Necefi adlı kadın, İran güvenlik güçleri tarafından 6 kurşunla vurularak öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Terane Alidusti</span> İranlı aktris

Terane Alidusti (