İçeriğe atla

Mehmedali Barış Beşli

Mehmedali Barış Beşli (d. 12 Ekim 1970, Çayeli, Rize), Zuğaşi Berepe ve Ogni'nin kurucusu, politik aktivist ve Laz Kültür Derneği'nin kurucu başkanı.[1][2]

Hayatı

1970 yılında Çayeli Devlet Hastanesi'nde Ardeşenli Laz kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluğu Ardeşen'in Bahar (Putra) mahallesinde geçti. 6 yaşında ailesiyle Samsun'a taşındı ve üniversiteye kadarki eğitimini Samsun'da tamamladı. 1988 yılında İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni kazanarak İstanbul'a geldi. 1993 yılının Mart ayında Kâzım Koyuncu ile birlikte ilk kez Lazca şarkı söyleyen rock grubu olan Zuğaşi Berepe'yi kurdu. 1993 yılında Ekim ayında Lazları konu alan ilk dergi olan Ogni'nin kuruluş sürecinde yer aldı ve derginin yazı işleri müdürü oldu. 1994'te Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde Laz bölücülüğü yapmakla yargılandı ve beraat etti. Müzik grubuyla 1994'te Va Mişkunan, 1998'de İgzas albümlerini çıkardı. 2000 yılında çıkan Mjora dergisinde yazdı. 2008 yılında Türkiye'de resmi adında "Laz" kelimesi geçen ilk kuruluş olan Laz Kültür Derneği'ni kurdu. 2009'da dernek bünyesinde Skani Nena dergisi yayımlandı.[3] 2018 yılında dernek Ogni'nin 8. sayısını çıkardı.[4]

Kaynakça

  1. ^ Bates, Eliot (2016). Digital Tradition: Arrangement and Labor in Istanbul's Recording Studio Culture. Oxford University Press. s. 98. ISBN 9780190215736. 16 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2022. 
  2. ^ Nazlı Avdan (2011). "Cultural Identity as a Discursive Product: Multiple Voices Towards Discursive Construction of Lazi Identity" (PDF). diva-portal.org. 30 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2022. 
  3. ^ "Laz Kültür Derneği "Skani Nena" yı yayınladı". lazuri.com. 1 Mayıs 2009. 30 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2022. 
  4. ^ Gülşah Türk (2019). "Language Ideologies Of Lazuri Speakers In Turkey" (PDF). dspace.yildiz.edu.tr. 16 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 16 Temmuz 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Çayeli</span> Rizenin ilçesi

Çayeli, Rize ilinin bir ilçesidir.

<span class="mw-page-title-main">Kâzım Koyuncu</span> Türk müzisyen (1971-2005)

Kâzım Koyuncu, Doğu Karadeniz ve Laz müziğini rock müziği ile sentezleyerek kendi tarzını oluşturan Laz kökenli Türk müzisyen, söz yazarı, oyuncu ve aktivisttir.

<span class="mw-page-title-main">Lazca</span> Laz halkı tarafından kullanılan dil

Lazca Türkiye'nin Doğu Karadeniz kıyı şeridinde Rize ilinin Pazar ilçesinde bulunan Melyat Deresi'nden itibaren ve Gürcistan'ın Türkiye ile paylaştığı Sarp köyüne uzanan bölgede yaşayan Laz halkı tarafından konuşulan ve eski Kolhis dilinin devamı olduğu düşünülen Zanik bir Güney Kafkas dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Fuat Saka</span> Türk müzisyen

Fuat Saka Türk müzisyen. Batı müziğiyle harmanlanan özgün Anadolu folk-rock müziği yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Lazlar</span> Etnik grup

Lazlar (Lazca: Lazepe, Lazi Güney Kafkas dillerinden Lazca konuşan ve Türkiye ve Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur.

Ali İhsan Aksamaz, Ardeşen Laz kökenli Türkiye cumhuriyeti vatandaşı yazar ve araştırmacıdır. Laz dili, edebiyatı ve tarihi ile ilgili çalışmalarıyla tanınır.

<span class="mw-page-title-main">Kocaman, Terme</span>

Kocaman, Samsun ilinin Terme ilçesine bağlı bir mahalledir.

Ogni, 1993 yılında yayın hayatına başlayan ve ancak altı sayı çıkabilen Laz kültürel dergisidir. Dergi, Laz halkının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan dilini, kültürünü yaşatma ve çok az bilinen tarihini gün yüzüne çıkarıp Laz halkını bilinçlendirme amaçlarını taşıyordu. Derginin en önemli misyonlarından biri de Lazlar'a Kafkasyalılık bilincini aşılamak için mücadele vermek ve diğer Kafkas kökenli aydınlarla dayanışma içinde çalışmaları ilerletmek olarak görülüyordu. Ogni, ayrıca sol bir terminolojiye de sahipti; ancak kimi yazılarda Laz milliyetçisi söylemlere de rastlanır. Ogni'nin ilk sayısı içindeki iki yazı sebebiyle 'bölücülük' iddiasıyla toplatıldı ve dergiye bu iddia temelli dava açıldı. Derginin sorumlu yazı işleri müdürü Mehmedali Barış Beşli de bu dava dolayısıyla Türkiye'de ilk kez Lazistan ayrılıkçılığı yapmak sebebiyle yargılanan insan olmuştur. Sonuçta dergi 4. sayısının arifesinde beraat etti ancak bu sefer de kendi iç sorunları nedeniyle 6. sayıdan sonra yayın hayatına iradî olarak son verdi. Derginin altıncı sayısıysa yayın kurulundan habersiz yayınlanmış olmasından dolayı Ogni'nin alışılmış diline göre farklılıklar ihtiva eder. Laz Kültür Hareketi için bir okul işlevi gören Ogni yurtta ve dünyada yoğun ilgiyle karşılanmış, Lazlar'daki 'kültürel rönesans'ın başlangıcı olmuştur. Sloganı "Ogni, Sk'ani Nena!" olan dergi Türkiye'de cumhuriyet tarihinin Lazlar'la doğrudan alakâlı ilk dergisidir.

<span class="mw-page-title-main">Laz alfabesi</span>

Laz alfabesi Lazcanın yazılması için kullanılan bir yazı sistemidir. Lazlar Türkiye'de Latin alfabesinden geliştirilmiş bir yazı sistemini, Gürcistan'da ise Gürcü alfabesini kullanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Zan dili</span>

Zan dili, Güney Kafkas dilleri içinde yer alan Lazca ile Megrelcenin kaynaklandığı kabul edilen bir dildir. Dilbilimciler, eskiden antik Kolhis dili olarak da bilinen Zan dilinin zaman içinde ikiye ayrıldığını düşünmektedir. Gürcüce ve Svanca, Güney Kafkas dillerine dahil olan diğer dillerdir.

Mustafa Demir, 22., 23. ve 24. dönemde Samsun Milletvekili seçilen ve 60. Hükûmet'inde Bayındırlık ve İskan Bakanı olarak görev yapmış olan Türk mimar ve siyasetçi. 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi ve 11 Nisan 2019'da da mazbatasını alıp göreve başladı.

<span class="mw-page-title-main">Şinasi Sahnesi</span> Ankarada bulunan bir tiyatro sahnesi

Şinasi Sahnesi; Ankara'nın Çankaya ilçesinde bulunan bir tiyatro sahnesidir. Akün Sahnesi ile aynı binada yer alan salon, 1988 yılından beri Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından sahnelenen temsillere ev sahipliği yapar.

Almanya Lazları, Almanya'da yaşayan, Güney Kafkas dillerini konuşan etnik gruplardan biridir. Almanya'da yaklaşık 1.000 civarı Laz yaşamaktadır.

Selma Koçiva,, Almanyalı Laz yazar, şair ve aktivist.

Zübeyde Seven Turan, Türk yazar, şair ve ressam.

Mahmut Turan, Türk tulum sanatçısıdır. Zuğaşi Berepe ve Grup Yorum'un bazı albümlerinde tulum çalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nurdoğan Demir Abaşişi</span>

Nurdoğan Demir Abaşişi yazdığı Lazca masal, hikâye, destan, şiir ve şarkılarla tanınan Laz kökenli Türk yazar. "Biz kişneyen atlarla gelmedik, biz buradaydık" dizeleriyle Nâzım Hikmet'in "Dört nala gelip uzak Asya'dan" dizesine nazire yaptığı şiiri, Lazlar arasında popülerdir.

<span class="mw-page-title-main">Laz kültür hareketi</span>

Laz kültür hareketi, Lazlarda etnisite olma bilincinin kültürel eyleme yönlendirilmesini ifade eden süreçtir. Günümüzde Lazların çoğunluğu kendilerini önce Türk, sonra Laz olarak kabul etmekte ve Laz kültür hareketine katkı sunmayıp Türk milliyetçiliğine yönelmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Gola Kültür Sanat ve Ekoloji Derneği</span>

Gola Kültür Sanat ve Ekoloji Derneği veya kısaca GolaDer, 2006 yılında İstanbul'da Refika Kadıoğlu tarafından kurulmuş, toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlama, çevreci bilincin artması, iklim kriziyle mücadele, yerel kültür bilincinin artması ve Lazcanın yaşatılmasını amaçlayan, kadınların liderlik ettiği bir dernektir. Derneğin kurucu ekibinin çoğunluğu, kendilerini Laz veya Hemşinli olarak tanımlayan, Doğu Karadeniz'de büyümemiş kişilerden oluşmaktadır. Dernek, her sene Yeşil Yayla Festivali'ni organize etmektedir. Festival, ekolojik ve kültürel değerleri korumayı amaçlamakta ve yöresel üretim ile bölge ekonomisine destek olmayı amaçlamaktadır. Festivalin sponsorlarından The Christensen Fund adlı vakfın ABD kökenli olması, festivalin Laz milliyetçiliğini tetiklemek amacıyla düzenlediğine ilişkin komplo teorileri yayılmasına neden olmuştu. Organizasyonda yer alan gruplardan Kardeş Türküler'in Kürtçe şarkı söylemesi Kürt milliyetçiliği ile, Helesa'nın Hemşince şarkı söylemesi ile Ermeni milliyetçiliği ile ilişkilendirilmişti. Buna bağlı olarak festivalin Hemşin bölümü iptal edildi. Derneğin merkezi 2021 yılında Rize, Fındıklı'ya taşındı.

<span class="mw-page-title-main">Sima Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı</span>

Sima Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı, SİMA Vakfı veya yaygın olarak bilinen adıyla Sima Laz Vakfı, 1996 yılında İzmit'te kurulmuş, temel olarak Lazcayı ve Laz kültürünü yaşatma amacı güden bir vakıftır. Türkiye'de Laz kültürü ve Lazca üzerine faaliyetlerde bulunan ilk vakıf olan Sima, Ogni dergisinin Lazca makaleler içermesi nedeniyle Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından yargılanmasına tepki olarak kuruldu. Vakıf, Lazların yaşadığı bölgelerde ekonomik ve sosyal dayanışmayı teşvik etmeyi, ortak kültürü korumayı, eğitim, sağlık, spor ve turizmi güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Vakıf, Sima adında, Ogni ve Mjora'dan sonraki ilk Lazca dergiyi çıkardı ve Sima Yayınları'nı kurdu. 2012 yılında vakıf, adını "Sima Laz kültür ve Dayanışma Vakfı" olarak değiştirmek için başvuruda bulundu ama başvuru, yeni adın vakfın kuruluş senediyle uyumsuz olması gerekçe gösterilerek reddedili.