İçeriğe atla

Mbiresaurus

Mbiresaurus
 
PreЄ
J
Biyolojik sınıflandırma
Üst âlem: Eukaryota
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Alt şube: Vertebrata
İnfa şube: Gnathostomata
Üst sınıf: Tetrapoda
Sınıf: Reptilia
Üst takım: Saurischia
Takım: Sauropodomorpha
Cins: Mbiresaurus
Griffin et al., 2022
Tür: Mbiresaurus raathi

Mbiresaurus(anlamı: Mbire kertenkelesi) Zimbabve'nin Geç Triyas yaşlı (Carnian) Pebbly Arkose formasyonundan ilkin sauropodomorpha dinozorların yok olmuş bir cinsidir. Bu cins tek bir tür içerir (M. raathi). Mbiresaurus Afrika'nın bilinen en erken tanımlı dinozorlarından biridir.[1]

Keşif ve adlandırma

Mbiresaurus holotip örneği (NHMZ 2222), 2017-2019 yılları arasında yapılan iki saha çalışmasında Zimbabve'nin Mashonaland merkez'inde Mbire ilçesinde Geç Triyas periyoduna tarihlenen Pebbly Arkose formasyonu tabakalarında keşfedilmiştir. Holotip, parçalı kafatası, mandibula; boyun, sırt, kuyruk sokumu ve boyun omurları, kaburga parçaları, parçalı göğüs ve kalça kemeri ve parçalı ön ve arka ayakları içeren kısmen düzenli bir iskeletten oluşur. Daha büyük refere edilen örnek holotiple birlikte bulundu.[1]

2022'de Griffin ve ark. Mbiresaurus'u ilkin sauropodomorphaların yeni bir cinsi ve türü olarak tanımladı. Cins adı Mbiresaurus, Zimbabve'nin Mbire ilçesini işaret eder ve Mbire sözcüğü ile Antik Yunanca kertenkele anlamına gelen sauros sözcüğünün birleşmesinden oluşur. Tür adı raathi ise fosillerin kaşiflerinden biri olan Michael Raath'ı ve Zimbabve paleontolojisine katkılarını onurlandırır.[1]

Sınıflandırma

Griffin ve ark. (2022), Mbiresaurus'u filogenetik çözümlemelerinde ilkin bir sauropodomorpha üyesi olarak değerlendirmiştir. Aşağıdaki kladogram filogenetik ilişkileri göstermektedir.[1]

Saurischia

Theropoda

Sauropodomorpha

Eoraptor

Guaibasaurus

Buriolestes

Mbiresaurus

Saturnalia

Pampadromaeus

Panphagia

Bagualosaurus

Unaysaurus

Riojasaurus

Plateosaurus

Efraasia

Thecodontosaurus

Pantydraco

Coloradisaurus

Yunnanosaurus

Aardonyx

Pulanesaura

Vulcanodon

Tazoudasaurus

Gongxianosaurus

Antetonitrus

Massospondylus kaalae

Lufengosaurus

Massospondylus carinatus

Leyesaurus

Paleoçevre

Mbiresaurus Zimbabve'nin Pebbly Arkose formasyonundan bilinir. Bu formasyondan bilinen diğer canlıların içinde Hyperodapedon,[2] adlandırılmamış aetosaurlar, herrerasauridler ve sinapsitler vardır.[1]

Kaynakça

  1. ^ a b c d e Griffin, Christopher T. "Africa's oldest dinosaurs reveal early suppression of dinosaur distribution". www.nature.com. Nature. 31 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Raath, M. A.; Oesterlen, P. M.; Kitching, J. W. "FIRST RECORD OF TRIASSIC RHYNCHOSAURIA (REPTILIA: DIAPSIDA) FROM THE LOWER ZAMBEZI VALLEY, ZIMBABWE". citeseerx.ist.psu.edu/index;jsessionid=951033918EB775DF4ECF4EB27BD04CB4. 10 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<i>Hadrosaurus</i>

Hadrosaurus, Geç kretase döneminde Asya ve Amerika'da yaşamış otçul bir kuş kalçalı dinozor cinsidir.

<span class="mw-page-title-main">Megapnosaurus</span>

Megapnosaurus ,Coelophysidae familyasından bir theropod dinozor cinsi.Daha önce Syntarsus olarak adlandırlımış olan Megapnosaurus Jura Devrinde 200-195 milyon yıl önce Kuzey Amerika kıtasında yaşamıştır.

<i>Massospondylus</i>

Massospondylus, Erken Jura Dönemi içerisinde yer alan Hettangiyen-Pliyensbahiyen dönemleri arasında; yaklaşık 200–183 milyon yıl önce yaşamış, Sauropodomorpha kladına mensup bir dinozor cinsi. Richard Owen tarafından 1854'te Güney Afrika'da keşfedilen kalıntılardan tanımlanmıştır ve bu nedenle adı verilen ilk dinozorlardan biridir. Fosiller o zamandan beri Güney Afrika, Lesotho ve Zimbabve'deki diğer yerlerde bulunmuştur. Arizona'nda, Colorado Platosu'nda bulunan Kayenta Formasyonu ile Hindistan ve Arjantin'den gelen örnekler çeşitli zamanlarda bu cinse atanmıştır, ancak Arizonalı ve Arjantinli fosiller artık diğer cinslere ait olarak sınıflandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Dracohors</span> arkozor kladı

Dracohors, dinozorları ve silesauridleri içeren dinosauriform arkozorların bir dalıdır. Bilinen en eski dracohortiyen, Orta Triyas döneminin Anisiyen çağında yaklaşık 245 milyon yıl öncesine tarihlenen Asilisaurus'tur. Andrea Cau'ya (2018) göre, dracohortiyenlerin sinapomorfileri şunlardır:

<i>Alwalkeria</i> Triyas devrinde yaşamış kuş kalçalı dinozor cinsi

Alwalkeria, Geç Triyas'ta Hindistan'ta yaşamış bir bazal saurischian dinozor cinsidir. Küçük, iki ayaklı bir omnivordu.

<span class="mw-page-title-main">Maip</span>

Maip Geç Kretase döneminde bugünkü Patagonya'daki Santa Cruz ili içinde yer alan Chorrillo Oluşumundan bilinen büyük megaraptorid bir dinozor cinsidir. Cins, eksik ve dağınık bir iskeletten bilinen tek bir tür içerir ve Maip'in Güney Amerikalı en büyük megaraptorid olduğu düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Meraxes gigas</span>

Meraxes Geç Kretase yaşlı Arjantin, Patagonya'daki Huincul Oluşumundan bilinen carcharodontosaurid bir teropod cinsidir. Cins tek bir tür içerir: M. gigas.

<span class="mw-page-title-main">Jakapil</span>

Jakapil, Arjantin'deki Candeleros Formasyonu'ndan bir bazal thyreophora dinozor cinsidir. Tip türü Jakapil kaniukura'dır.

<span class="mw-page-title-main">Bisticeratops</span>

Bisticeratops Kuzeybatı New Mexico, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Bisti/De-Na-Zin vahşi alanında bulunan Kampaniyen yaşındaki Kirtland Formasyonu'nun yüzleklerinden elde edilen bir chasmosaurine ceratopsian cinsidir. Tip ve tek tür, neredeyse tam bir kafatasından bilinen B. froeseorum'dur.

<i>Deinocheirus</i>

Deinocheirus Geç Kretase'de bugünkü Moğolistan'da yaşamış ornithomimozor kladından bir teropod dinozor cinsidir. Moğolistan'ın erken Maastrihtiyen yaşlı Nemegt Oluşumu'ndan bilinen bu dinozor cinsi tek bir tür içerir. Bu canlının en dikkat çekici özelliği olağanüstü büyük kollarıdır ve cins adı bu özelliğine atıfta bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Elemgasem</span>

Elemgasem, Arjantin'in Patagonya bölgesindeki Geç Kretase yaşlı Portezuelo formasyonundan bilinen brachyrostran abelisaurid dinozor cinsidir. Bu cins tek bir tür içerir. Elemgasem'in brachyrostra içindeki kladistik konumu belirsizdir. Yapılan kladistik çözümlemelere göre Elemgasem ya Furileusauria ya da bu kladın içindeki bazı konumlara kardeş takson olarak bulunmuştur.

Tuebingosaurus, Almanya'nın Geç Triyas yaşlı Trossingen Formasyonu'ndan bir massopodan sauropodomorf dinozor cinsidir. Tip ve tek tür, başlangıçta Plateosaurus'un bir örneği olarak tanımlanan T. maierfritzorum'dur.

<i>Daurlong</i>

Daurlong, Çin'in Erken Kretase yaşlı (Aptian) Longjiang Formasyonundan soyu tükenmiş bir dromaeosaurid dinozor cinsidir. Cins, neredeyse eksiksiz bir iskeletten bilinen tek bir tür, D. wangi, içerir. Daurlong, kuşlarla yakından ilişkili bir teropodda korunmuş bir bağırsak bölgesinin ilk tanımlanan oluşumunu temsil eder

Camelotia, günümüz İngiltere'sinin Geç Triyas veya Erken Jura döneminden gelen bir sauropodomorf dinozor cinsidir. Paleontologlar, hangi aileye ait olabileceği konusunda bölünmüş durumdalar; geçmişte, Camelotia genellikle prosauropodlara atanmıştır, ancak bu ilkin dinozor grubu sürekli bir değişim içindedir. Cins artık ilk gerçek dev otçul dinozorları içeren Melanorosauridae ailesinin bir üyesi olarak düşünülüyor.

<i>Sinoceratops</i>

Sinoceratops, yaklaşık 73 milyon yıl önce Kretase Dönemi'nin son bölümünde şu anda Çin'in Shandong eyaleti olan yerde yaşamış soyu tükenmiş bir ceratopsian dinozor cinsidir. 2010 yılında Xu Xing ve ark. tarafından Zhucheng, Çin'den üç kafatası için adlandırıldı. Tip türünün adı Sinoceratops zhuchengensis, keşfedildiği yerden dolayı "Zhucheng'den Çin boynuzlu yüzü" anlamına gelir.

Malefica, Teksas'ın Geç Kretase (Kampaniyen) Aguja Formasyonundan bir hadrosaurid dinozor cinsidir. Tip ve tek türü Malefica deckerti'dir.

<i>Vectipelta</i>

Vectipelta, İngiltere'nin Erken Kretase yaşlı Wessex Formasyonu'ndan çıkarılan soyu tükenmiş bir ankilozor dinozor cinsidir. Cins, birkaç osteoderm içeren parçalı bir iskeletten bilinen tek bir türü, V. barretti, içerir. Tanımından önce tarihsel olarak "Kargı ucu ankylosaur" olarak biliniyordu.

Fujianvenator, Çin'in Fujian Eyaletinin Geç Jura yaşlı Nanyuan Formasyonu'nda bulunan soyu tükenmiş bir anchiornithid avialan cinsidir. Bu cins, bir ölçüde eklemli iskeletinden bilinen tek bir tür olan F. prodigiosus'u içerir. Olasılıkla karasal veya sucul bir yaşam biçimine sahip olduğu öne sürülüyor.

<i>Vectidromeus</i>

Vectidromeus, İngiltere'nin Erken Kretase yaşlı Wessex Formasyonu'ndan soyu tükenmiş bir hypsilophodontid ornitopod dinozor cinsidir. Cins, genç bir bireye ait parçalı iskeletten bilinen tek bir tür olan V. insularis'i içerir.

<i>Qianlong shouhu</i>

Qianlong, Çin'in Erken Jura yaşlı Ziliujing Formasyonu'nda bulunan soyu tükenmiş bir bazal sauropodomorf dinozor cinsidir. Cins, bazıları embriyo içeren birkaç yumurtayla ilişkili, üç olgun bireyin parçalı iskeletlerinden bilinen Q. shouhu adında tek bir tür içerir. Bunlar şu anda bilinen en eski derimsi yumurtaları temsil ediyor olabilir.