İçeriğe atla

Malt

Maltlanmış arpa

Maltlama tahıl tohumlarının çimlendirilip sonra bitki oluşamadan kurutulması işlemidir. Malt terimi bu işlemin çeşitli ürünleri için kullanılır:

  • Bu işlemin uygulanmış olduğu tohumlar, örneğin maltlanmış arpa.
  • Bu tohumlardan elde edilen, maltoz ağırlıklı şeker, "bira maltı".

Maltlanmış tohumlar bira, viski ve malt sirkesi yapmak için kullanılır. Tohumların maltlanması, tohumdaki nişastayı şekere dönüştürecek enzimleri geliştirir. Arpa, yüksek enzim içeriği nedeniyle en yaygın malttır. Başka tahıl tohumları da maltlanabilir ama elde edilen maltta kendi nişastasını tamamen ve verimli bir şekilde dönüştürecek kadar enzim bulunmayabilir.

Maltlama

Alkollü içki üretimi için arpanın malta dönüştürülme işlemi maltlama tesislerinde veya fabrikalarında gerçekleşir. Geleneksel olarak bu mekanlar genelde tek katlı olur ve zemin binanın bir ucundan öbürüne doğru eğimli olur. Arpa filizlenmesi için bu zemine yayılır.

Maltlama ve kurutma

Tipik maltlama işlemi şöyledir:

  • Taze tohumlar yıkanır ve filizlenme için bir süre ıslatılırlar.
  • Filizin büyümesi için sabit oranda rutubet sağlanır.
  • Filiz tohumun boyu kadar boy alması için beklenir (arpa için 4-6 gün).
  • "Yeşil malt" 38-49 °C'de 24 saat, sonra da 60-71 °C'de nem oranı %6'ya inene kadar bekletilir.

Koyu biraların yapımında kullanılacak maltlar farklı özellikler elde etmek amacıyla farklı şartlarda fırınlanabilir.

Gluten

Maltlanmış arpa veya buğday, yüksek gluten oranından dolayı, çölyak hastalığı olanlar tarafından tüketilmemelidir, bu durum alerjik reaksiyon yaratacaktır. İçinde gluten bulunmayan karabuğday (arap darısı) ve süpürgedarısı (sorghum) maltlanarak gluten alamayan kişiler için emniyetli bira üretiminde kullanılabilir.

Kaynakça


Bu madde İngilizce Wikipedia'nın Malt maddesinin 11.08.2006 tarihindeki sürümünün çevirisidir

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ekmek</span> Geleneksel ve temel yiyecek

Ekmek, çeşitli tahıl unundan yapılmış hamurun ateşte, sac üzerinde, tandırda, fırında veya tepside pişirilmesiyle hazırlanan temel gıda. Tek başına tüketilebildiği gibi, yemeğin yanında veya yemeklere ya da yağlara banarak da tüketilebilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Bira</span> arpanın mayalandırılmasıyla yapılan alkollü içki

Bira, dünyadaki en eski ve en yaygın alkollü içeceklerden biridir. Su ve çaydan sonra en popüler üçüncü içecek‘tir. Bira tahıldan üretilirː Yaygın olarak malt arpa kullanılır ama buğday, mısır ve pirinç de kullanılan ürünler arasındadır. Şıradaki(malt-su karışımı), nişasta şekerlerinin fermantasyonu birada etanol ve karbondioksiti açığa çıkarır ve köpüklü bira oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Glukoz</span> izomer grubu

Basit bir şeker (monosakkarit) olan glukoz yaşam için en önemli karbonhidratlardan biridir. Hücreler onu bir enerji kaynağı ve metabolik reaksiyonlarda bir ara ürün olarak kullanırlar. Glukoz fotosentezin ana ürünlerinden biridir ve hücresel solunum onunla başlar.

Hidroliz işlemi suyu oluşturan hidrojen ve oksijen elementlerinin birbirinden ayrılması ile sonuçlanan bir işlemdir. Bazı kaynaklarda hidroliz, moleküllerin su ilavesiyle daha fazla sayıda parçacık oluşturması olarak da geçer. Hidroliz, su ile bir kimyasal bağın parçalanmasıdır yani bir kimyasal reaksiyondur. Hidroliz genel olarak suyun nükleofil olduğu ikame(yer değiştirme reaksiyonu), eliminasyon(organik reaksiyon türü) ve solvasyon (çözme) reaksiyonları için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Viski</span> Fermente tahıl püresinden yapılma damıtılmış alkollü meşrubat türü

Viski, arpa, buğday, çavdar veya mısırdan damıtılarak yapılan ve meşe fıçılarda dinlendirilerek olgunlaştırılan bir tür damıtılmış alkollü içecektir. İsmi İrlanda ve İskoçya lehçelerinde "yaşam suyu" anlamına gelen "uisge beatha"dan gelmektedir. Viski yapmak için mısır, arpa, çavdar ve hatta karabuğday gibi çeşitli tahıllar kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Nişasta</span>

Nişasta, farin veya amidon, suda çözünmeyen, kompleks bir karbonhidrat. Bitkiler tarafından fazla glikozu depolamak için kullanılır. Endüstride tutkal, kâğıt ve tekstil yapımında kullanılır. Gıda sanayisinde kıvamlandırıcı, yemek yapımında sıvıları koyulaştırmakta kullanılır. Çoğunlukla tahıllardan ve patatesten elde edilen tatsız ve kokusuz bir tozdur.

<span class="mw-page-title-main">Maltoz</span>

Maltoz (malt şekeri veya di-glikoz olarak da bilinir), C12H22O11 moleküler formüllü bir disakkarittir. Sistematik ismi α-D-Glukopiranozil-(1→4)-α-D-Glukopiranoz'dur. Maltoz suda iyi çözülür ve tatlı bir tadı vardır. Eğer Maltozu Sakkarozla karşılaştıracak olursak %10 D-Maltozun tatlılık derecesi %41'lik Sakkarozunkine denk gelmektedir. Suda çözülmüş Maltozun kristalleştirilmesiyle monohidratlar oluşmaktadır. Aynı zamanda maltoz çimlenmiş arpada ve patatesin tohumlarında da görülmektedir.

Glutensiz ve kazeinsiz diyet emilim bozukluğu olan çölyak hastalarında ve bu bozukluktan kaynaklı otistlerde açığa çıkan algılama bozukluklarının tedavisinde kullanılır. Aynı zamanda şizofreni hastalarına da önerilir. Gluten; buğday, arpa, yulaf ve çavdar gibi tahıllarda bulunan bir proteindir. Otizmde bu proteinlerin sindirimi için gerekli enzimlerin eksikliği söz konusu iken, çölyak hastalığında emilimi engelleyen iltihaplar oluşur. Otistlerde gluten sindirimi sonrasında gliadorfin ve kasomorfin isimli peptidler ince bağırsaklardan kana karışarak beyne ulaşır. Süt ve süt ürünlerindeki kazein de aynı etkiye sahiptir. Bu sayede bir opioid ilaç olan morfinin etkisine benzer algılamada bozukluklar oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Arpa</span> buğdaygillerden bitki türü

Arpa buğdaygillerden taneleri malt ve yem olarak kullanılan önemli bir tahıl bitkisidir. Tarih öncesi devirlerdeki en önemli kültür bitkilerinden biri olmakla birlikte, ekonomik önemi olan bitkilerin başında gelmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Un</span> öğütülmüş tahıl

Un, tahılların öğütülmesiyle elde edilen ince toza verilen addır. Başta ekmek ve hamur işleri olmak üzere pek çok gıdanın temel bileşenidir. Genellikle buğdaydan elde edilen toza sadece un denir. Arpa, yulaf, çavdar, mısır, nohut gibi bitkilerden elde edilen un ise, yaygın olarak o tahılın adıyla birlikte mısır unu, arpa unu biçiminde adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Bourbon viski</span>

Bourbon viski fermentasyona uğratılmış mısır, çavdar, buğday ya da malt arpasından veya malt çavdardan yapılan viski çeşitidir. Tennessee viskisi ile beraber tüm dünyada ünlü olan Amerikan viskisi'dir. Bourbon ezilmiş mısır, çavdar, buğday ve arpa karışımının damıtılması sonucu elde edilir. Tarihi ABD ve özelde Kentucky ile özdeşleşmiştir. Bourbon üretimi ABD'de kalite standartları gözeten çeşitli kanunlar çerçevesinde yapılabilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Buğday unu</span> buğdaydan yapılan un

Buğday unu, buğday tahılının ilk başta modern laboratuvarlarda yapılan analizlerle kalitesine göre sınıflandırılıp, daha sonra üretilmek istenen kaliteye göre farklı özellikte ki buğdayların bir birleri ile paçallanması ve daha sonrasında paçallanan buğdayların belirli temizleme aşamalarından geçmesiyle öğütmeye uygun hale getirilir. Temizleme aşamasında içerisinden taş, toprak, yabancı ot tohumları, kırık buğday gibi unun kalitesini olumsuz etkileyecek yabancı maddelerden ayrıştırılıp, daha sonra kuru yıkama yöntemi ile temizlenip en sonunda da belirli bir rutubete getirildikten sonra, uygun sürelerde dinlendirilip öğütülmesi ile elde edilen undur. Unun randımanı ya da saflığı kullanım amacına göre belirlenir. İyice öğütülmüş olan buğdayın içerisinden elenerek ayrılan kepek, razmol, bonkalit ve daha paspal yapıda ki esmer un gibi buğdayın kabuk ve kabuğa yakın kısmının ayrılmasıyla kalitesi ayarlanmış olur. Gluten miktarı un kalitesinde belirleyici bir özelliktir. Bisküvi, kraker, kek gibi ürünlerde daha düşük gluten oranı gerekir. Ekmek, simit gibi kabaran ürünlerde orta kalitede gluten oranı gerekir. Yufka, poğaça, baklava gibi ürünlerde yüksek gluten oranına sahip unlar kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Malt likörü</span>

Malt likörü, Kuzey Amerika kökenli yüksek alkol içeriğine sahip bir bira türüdür. Yasal olarak %5,00 oranından az alkol içeremezler. Genelde Amerikan tarzı lager tipi biralara benzer içerikle ve süreçle üretilirler ve pek çoğu %6,00 oranından az alkol içermez.

<span class="mw-page-title-main">Porter</span>

Porter, kahverengi malt kullanılarak üretilen ve Londra'da geliştirilen ale türü siyah bir bira çeşididir. Biraya koyu rengini veren şey ise üretiminde kullanılan koyu renkli arpa maltıdır. Bugün arpa maltının yanı sıra çikolata maltı da sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca pek çok üretici daha farklı ve özgün bir tat yaratabilmek için bal, bal kabağı, vanilya ve erik gibi içerikler de kullanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mısır birası</span>

Mısır birası, mısır ile yapılan fermente içecekleri adlandırmada kullanılan bir terimdir. Karakter olarak diğer tahıl biralarından çavdar ve darı biralarına benzerler. Pek çok dünya mutfağında geleneksel olarak kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Flanders kırmızı ale</span>

Flanders red ale ya da Flandre kırmızı ale, kökeni Belçika'nın Flandre bölgesine dayanan meyvemsiliği yüksek, ekşi bir bira türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Arpa şarabı</span>

Arpa şarabı, ekstra sert ale biraları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Genellikle %6 ile %11 civarında alkol oranına sahiptir. Açık ve koyu versiyonları vardır.

<span class="mw-page-title-main">Malt bira</span> üretim aşamasındaki farklılığından dolayı yumuşak içimli dir

Malt bira, standart biralar gibi üretilen ancak fermentasyon süresi kısa tutulan tatlı, düşük oranda alkol içeren bir bira türüdür. Malta ya da malzbier olarak da bilinirler.

<span class="mw-page-title-main">Tek malt İskoç</span>

Tek malt İskoç viskisi, İskoçya'da üretilen tek malt viskiyi ifade eder. Bu kategoriye hak kazanmak için, bir viskinin tek bir damıtım evinde pot still damıtma işlemi kullanılarak damıtılmış olması ve maltlanmış arpa ezmesinden yapılmış olması gerekir. Bu nedenle, tek malt, viskinin başka bir damıtım evinden gelen viskilerle başka bir yerde harmanlanmamış olduğu anlamına gelir. Herhangi bir İskoç viskisinde olduğu gibi, tek malt İskoç viskisi de İskoçya'da damıtılmalı ve en az üç yıl İskoçya'daki meşe fıçılarda olgunlaştırılmalıdır, ancak çoğu tek malt daha uzun süre olgunlaştırılmaktadır.