İçeriğe atla

Malatya Muharebesi (1473)

Malatya Muharebesi
Osmanlı-Akkoyunlu savaşları
Tarih4 Ağustos 1473
Bölge
Sonuç Kesin Akkoyunlu zaferi
Taraflar
Osmanlı İmparatorluğu Akkoyunlu Devleti
Komutanlar ve liderler
Has Murad Paşa

Uzun Hasan

Uğurlu Mehmet Bey (şehzade)
Güçler
10.000 70.000
Kayıplar
4.000 Bilinmiyor

Malatya Muharebesi, 4 Ağustos 1473'te[1] Malatya'da Akkoyunlu Devleti ve Osmanlı İmparatorluğu arasında gerçekleşen ve Akkoyunlu zaferi ile sonuçlanan muharebedir. Uzun Hasan'ın taktiği ile Akkoyunlu süvarileri Osmanlı kuvvetlerini aldatarak Fırat'ın sol yakasına çekilmiştir. Osmanlı Padişahı barış yapması için bir subayını Akkoyunlu hükümdarına göndermiştir.[1] Fakat Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan bu teklifi kabul etmemiş ve Tercan'a doğru harekete geçmiştir.[1][2]

Tarihi

1472 baharında Osmanlılara savaş açan Akkoyunlu devleti askerî harekâtlar düzenleyerek Tokat, Kayseri, Aksaray ve Akşehir'i ele geçirerek Karaman'a girmiştir. Ana kuvvetlerden ayrılan yorgun Akkoyunlu süvarileri, Beyşehir Gölü yakınlarında ağır bir yenilgiye uğramıştır. Kışın başlaması nedeniyle her iki taraf da operasyonu durdurmuştur. II. Mehmed, Uzun Hasan'a bir mektup göndererek 1473 baharında kendisine karşı bir sefere çıkacağını duyurmuştur.[1][3]

1473 yılında iki ordu Fırat kıyısında karşı karşıya gelmiştir. Akkoyunlu ordusunun 70 bin, Osmanlı Devleti'nin ise 100 bin asker olduğu tahmin edilmektedir. Uğurlu Mehmed ordunun orta kısmını yönetmiştir. Savaş başlamadan önce 10.000 süvari ile Osmanlıları pusuya düşürmüştür. Osmanlı komutanı Has Murad Paşa, ana kuvvetleriyle bir saldırı başlatmıştır. Uğurlu Mehmed tarafından pusuya düşürülen Osmanlı ordusu daha ilk taarruzdan itibaren kuşatılmıştır. Böylece aldanıp yenilen Osmanlı ordusu nehrin sol yakasına ilerleyerek 4 bin kayıp vererek geri çekilmiştir. Ömer Bey ve birkaç Osmanlı generali esir alınmıştır.[4][5]

Kaynakça

  1. ^ a b c d Kılıç, Remzi (1 Haziran 2003). "Fatih Devri (1451-1481) Osmanlı-Akkoyunlu İlişkileri". 1 (14): 95-118. 27 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2024. 
  2. ^ İradə Nuriyeva, Azərbaycan Tarixi.s.108.
  3. ^ Nəcəfli T.H., Qaraqoyunlu və Ağqoyunlu dövlətlərinin tarixi müasir türk tarixşünaslığında.s.52.
  4. ^ Hasan bey Rumlu, Ahsenüt-tevarix.s.285.
  5. ^ Afyoncu, Erhan (2007). "TDV İslam Ansiklopedisi" (PDF). İstanbul. ss. 4-6. 26 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Şubat 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Otlukbeli Muharebesi</span> otlukbeli muharebesi

Otlukbeli Muharebesi ya da Başkent Muharebesi, 11 Ağustos 1473 tarihinde Osmanlı padişahı II. Mehmed ile Akkoyunlu sultanı Uzun Hasan arasında yapılmış bir meydan muharebesidir.

Uzun Hasan, Akkoyunlu hükümdarı olup, bugünkü İran, Irak, Azerbaycan, Ermenistan ve Türkiye'nin bir bölümünü kapsayan bir coğrafyada 1453-1478 yılları arasında hüküm sürmüştür. Akkoyunluların en güçlü hükümdarı olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Akkoyunlular</span> Doğu Anadolu’nun Türkmen kabilesi ve Müslüman hanedanı

Akkoyunlular veya Bayındırlılar, 14. yüzyılda Oğuz Türkleri'nden Bayandurlu Hanedanı'nın kurmuş olduğu bir devletti. Horasan'dan Fırat'a ve Kafkas Dağları'ndan Umman Denizi'ne kadar uzanan topraklarda egemen olmuşlardır. Akkoyunlular, Azerbaycan halkının oluşumunda önemli bir rol oynamasının yanı sıra Azerbaycan devletçilik tarihinde de önemli yere sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Otlukbeli</span> Erzincanın ilçesi

Otlukbeli, eski ismiyle Karakulak, Erzincan'a bağlı olan 9 ilçeden biridir ancak Karadeniz Bölgesi'nde yer alır. Nüfusu 2.423 kişi olup bu bakımdan 922 ilçe arasında sondan yedincidir.

<span class="mw-page-title-main">Mercidâbık Muharebesi</span> I. Selim komutasındaki Osmanlı ordusu ile Kansu Gavri komutasındaki Memlük ordusu arasında gerçekleşen muharebe

Mercidâbık Muharebesi 24 Ağustos 1516 tarihinde I. Selim komutasındaki Osmanlı Devleti ordusu ile Kansu Gavri komutasındaki Memlûk Devleti ordusu arasında gerçekleşen muharebedir. Suriye'nin Halep şehrinin kuzeyinde gerçekleşen muharebe, Osmanlı ordusunun mutlak zaferiyle sonuçlanmıştır. Muharebenin sonucunda Memlûk Sultanı Kansu Gavri ölmüş, Memlûk kuvvetleri bozulmuş ve Suriye toprakları Osmanlı Devleti egemenliğine açılmıştır. Jane Hathaway'ın yazdığına göre Kansu Gavri'nin cesedi hiç bulunamadı ve çok geçmeden, onun cinler tarafından alınıp kaçırıldığına dair rivayetler yayıldı. Memlük İmparatorluğu, kuruluşundan beri, tarihi boyunca böyle bir meydan muharebesi kaybetmemiş ve hiçbir hükümdarını muharebe meydanında bırakmamıştır. Moğollar, İlhanlılar, Timur bile Memlükler'i böylesine bir mağlubiyete uğratamamışlardır. Bu bozgundan sonra Mısır'ı değilse bile, Suriye, Lübnan, Filistin, hatta Hicaz'ı Osmanlılar'ın eline düşmekten koruyabilecek hiçbir kuvvet kalmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Karakoyunlular</span> 1380-1469 yılları arasında bugünkü Doğu Anadolu Bölgesi, Güney Kafkasya, Azerbaycan ve Kuzey Irak topraklarında egemenlik sürmüş Oğuz Türklerinin kurduğu bir devlet

Karakoyunlular ya da Karakoyunlu Devleti, başkenti Tebriz olan ve 1380-1469 yılları arasında bugünkü Doğu Anadolu Bölgesi, Güney Kafkasya, Azerbaycan ve Kuzey Irak topraklarında egemenlik sürmüş Oğuz Türklerinin kurmuş olduğu bir devlettir.

<span class="mw-page-title-main">Bıyıklı Mehmed Paşa</span> Şark serdarı ve Diyarbakır beylerbeyi

Bıyıklı Mehmed Paşa, sancakbeyi, beylerbeyi ve vezir görevlerinde bulunmuş Osmanlı devlet adamıdır. Fırat-Dicle Seferi ile geniş bir coğrafyada Safevi hakimiyetini bitirerek Fatih Paşa unvanı aldı ve Diyarbakır'ın da ilk Osmanlı valisi olmuştur.

Gevherhan Hatun II. Mehmed'in I. Gülbahar Hatun'dan olan tarihte bilinen tek kızıdır.

Kıreli Muharebesi, Osmanlı-Akkoyunlu ve Osmanlı-Karaman mücadelelerinde evre.

<span class="mw-page-title-main">Koçhisar Muharebesi</span>

Koçhisar Muharebesi, Mayıs 1516'da Mardin Kızıltepe yakınlarındaki Dede-Kargın mevkiinde, Bıyıklı Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu ile Ustaclu Kara Han komutasındaki Safevi ordusu arasında meydana gelmiştir. İki yıldır bölgede hakimiyet mücadelesi veren iki komutanın nihai karşılaşması, Safevi ordusunun önemli komutanlarıyla birlikte imha olmasıyla sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mardin Kuşatması</span>

Mardin Kuşatması, 1516-1517 yılları arasında Bıyıklı Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun Ustaclu Süleyman Bey komutasındaki Safevi şehrini ele geçirmek istemesiyle gerçekleşip Osmanlı'nın şehri ele geçirmesiyle sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Fırat-Dicle Seferi</span> 1514 yılında Osmanlı Ordusu tarafından başlatılan askeri harekât

Fırat-Dicle Seferi, 1514 yılında Osmanlı Ordusu tarafından Safevilere ve Memlûklara karşı Doğu Anadolu'da yapılan askerî harekât.

<span class="mw-page-title-main">Uğurlu Mehmed Bey</span>

Uğurlu Mehmed Bey ya da Uğurlu Muhammed Bey, Akkoyunlu şehzadesi, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın büyük oğlu ve 10. Akkoyunlu hükümdarı Göde Ahmet'in babasıdır. Otlukbeli Savaşı'nda Akkoyunlu Ordusunun sol kanadını yönetmiştir.

Sultanzâde Pîr Ahmed Bey, Karamanoğulları Beyliği hükümdarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Şebinkarahisar Kuşatması</span>

Şebinkarahisar Kuşatması, II. Mehmed'in Akkoyunlular üzerine yaptığı Otlukbeli Seferi dönüşünde yaptığı bir kuşatmadır.

Otlukbeli Muharebesi Şehitleri Anıtı — Türkiyenin Erzincan bölgesinin Otlukbeli ilçesinde inşa edilmiş anıt. 2008 yılında açılışı edilen anıt 1473 yılında bu bölgede iki Türk-Müslüman devleti olan Akkoyunlular ve Osmanlı arasında meydana çıkmış savaşda hayatını kaybeden savaşçıların anısına ithaf edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Hasan Ali</span>

Hasanali Mirza, Sultan Hasanali veya Hasanali Bey Karakoyunlu devletinin son padişahı ve Cihan Şah Hagigin'in oğludur. Cihan Şah'ın 10 Kasım 1467'de öldürülmesinin ardından Azerbaycan'ın güneyinde Karakoyunlular'ın hakimiyetini yeniden sağlamaya çalıştı ancak 1469'da başarılı olamadan öldürüldü.

Urfa Muharebesi 1460'de Karakoyunlu'da Urfa'nı şehrini işgal etmek için saldıran Memlûk ordusu ile Karakoyunlu ordusu arasında geçen bir muharebedir. Memlûk ordusu muharebede ağır bir yenilgiye uğradı.

Selçukşah Begüm,, Akkoyunlu Sultanı Uzun Hasan'ın ilk hanımı, Sultan Halil'in ve Sultan Yakup'un annesi, mehd-i ulya, 15. yüzyıl Akkoyunlu tarihinin önemli isimlerinden biridir.

Sultan Baysungur, 1490-1492 yılları arasında hüküm süren Akkoyunlu hükümdarıdır. Sultan Yakup'un (1478-1490) oğlu ve veliaht prensiydi, hükümdarlığı sırasında çok az gücü vardı ve olayları yöneten kişi de onun atabeyi ve generali Sufi Halil Bey Musullu olmuştur. 1490-1491'de Sufi Halil bu makamı kaybetmiş, yerine 1491-1492'de Süleyman bey Bicanoğlu geçmiştir. Baysungur, kuzeni Rüstem Bey tarafından önce Tebriz'den kovuldu, daha sonra varılan anlaşmaya göre Gence ve Berde şehirlerinin hükümdarı oldu. Ancak buradan tahtını geri almak için iki başarısız girişimde bulundu ve bunun sonucunda 1493 yılında Rüstem Bey tarafından öldürüldü. Ondan sonra hükümdar Rüstem Bey'di.