İçeriğe atla

Makaroni (moda)

"Makaroni. Son maskeli baloda gerçek bir karakter" (bakır klişe, Philip Dawe, 1773)
"Bu nedir oğlum Tom? ("What is this my Son Tom?", 1774

Makaroni (İngilizce macaroni ve daha eskiden maccaroni), 18. yüzyıl İngiltere'sinde aşırı özenti ve cinsiyetsiz giyinen ve hatta konuşan moda düşkünü bir erkekti. Giyinişi, müşkülpesent yemek yiyişi ve kumar oynayışı ile "modanın normal sınırlarını aşan" bir erkek için kullanılan küçültücü bir terimdi bu.[1] Komik olmak için İngilizce ve Latinceyi karıştıran makaronik şiir yazarları gibi, bir makaroni de İngiliz tabiatını Kıta Avrupası özentileriyle karıştırır, kendisini hiciv konusu yapardı:

Aramızda son zamanlarda [1770] yeni bir mahluk belirdi, ne erkek ne dişi, nötür cinsiyetli bir şey. Makaroni olarak adlandırılır. Anlamsız konuşur, latifesiz gülümser, iştahsız yer, kendini zorlamadan ata biner, coşkusuz zamparalık yapar.[2]

Büyük Tur sırasında İtalya'da bulunmuş genç erkekler o zamanlar İngiltere'de pek yenmeyen makaroniyi (makarnayı) benimsemiş oldukları için onlara topluca makaroni kulübü olarak değinilirdi.[3] Bu kişiler makaroni sözcüğünü benimsemiş ve modaya uygun veya à la mode olan her şeyin 'çok makaroni' olduğunu söylerlerdi.[4] Horace Walpole 1764'te bir arkadaşına yazdığı mektubunda "uzun bukleli ve opera dürbünlü, çok seyahat etmiş, genç erkeklerden oluşmuş Makaroni Kulübü"nden bahseder. Bu "kulüp" resmi bir kulüp değildir: Bu terim, yüksek, pudralı peruk üzerine şapka giyen (şapka o kadar yüksekteydi ki ancak kılıç ucuyla yerinden çıkarılabiliyordu), gösterişli giyimli züppeleri tarif etmek için kullanılıyordu. Makaroniler dandilerin öncülleriydi, dandiler ise, günümüzdeki kadınsı anlamının aksine, makaronilerilerin aşırılıklarına karşı erkeksi bir tepki olarak belirmişlerdir.[5]

Londra'nın West End mahallesindeki gravür satıcısı Mary and Matthew Darly, 1771-1773 yıllarında alaycı "makaroni" karikatürleri satmıştır. Yeni Darly mağzası "The Macaroni Print-Shop" (Makaroni baskı mağzası) olarak tanındı.[6]

İtalyanca maccherone mecazi olarak "dangalak sersem" anlamına gelse de söz konusu makaroni teriminin onunla bir ilgisi yoktur.[3]

Terimin örnek kullanımları

1773'te yazar ve sözlükçü Dr. Samuel Johnson ve James Boswell bir İskoçya turundaydılar. Johnson eğeri üzerinde rahatsızdı ve Boswell ona takıldı: "Sen nazik bir Londralısın, bir makaronisin, ata binemiyorsun."[7] (tıknaz ve ciddi tutumlu Johnson Londra'nın en az züppeleşmiş kişisi sayılabilirdi)

Oliver Goldsmith'in She Stoops to Conquer ("Fethetmek için Çömelir") eserinde (1773) yanlış anlaşma ortaya çıkınca ve genç Marlow yanıldığını fark edince, "Demek her şey biliniyor ve ben feci şekilde aldatıldım. Ah, aptal kafam, tüm kentte alaya alınacağım, tüm matbaa mağzalarında karikatürüm asılacak. Aptallar aptalı Makaroni. Bu kadar ev arasından bu evi bir han zannetmek, babamın eski arkadaşını da hancı zannetmek!" diye söylenir.

Amerikan Bağımsızlık Savaşı zamanından kalma “Yankee Doodle” şarkısı, "şapkasına bir tüy dikip ona makaroni diyen" bir adamdan bahseder. Buradaki espri, Yankilerin, şapkada bir tüy olmasının makaroni olmak için yeterli olduğunu zannetmesidir. Bu güfteler gerçekten Britanya ordusunda söyleniyor muydu, uydurulmuş muydular bilinmemektedir ama Yankiler kendileri bu şarkı sözlerini büyük bir hevesle sahiplenmişlerdir.[8]

Notlar

  1. ^ The Macaroni and Theatrical Magazine, ilk sayı, 1772, Amelia Rauser, "Hair, Authenticity, and the Self-Made Macaroni", Eighteenth-Century Studies 38.1 (2004:101-117) (özet tarafından belirtilmiştir).
  2. ^ The Oxford Magazine, 1770; Joseph Twadell Shipley, The Origins of English Words: A Discursive Dictionary of Indo-European Roots (JHU Press) 1984:143 içinde belirtilmiştir.
  3. ^ a b "Macaroni". Oxford English Dictionary. Erişim tarihi: 18 Ocak 2011. 
  4. ^ Rauser 2004
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2011. 
  6. ^ Amelia Faye Rauser, "Hair, Authenticity, and the Self-Made Macaroni" Eighteenth-Century Studies 38:1
  7. ^ James Boswell, Journal of a Tour to the Hebrides, 1785, chapter 7 [1] 11 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; Life of Dr. Johnson. eserinde bu anıyı tekrar yazmıştır
  8. ^ Bakınız Yankee Doodle varyasyonları ve parodileri.

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Kemal Atatürk</span> Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı

Mustafa Kemal Atatürk, Türk mareşal, devlet adamı, yazar, Türk Kurtuluş Savaşı'nın başkomutanı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanıdır. Türkiye'yi laik, sanayileşen bir ulusa dönüştüren kapsamlı ilerici reformlar üstlenmiştir. İdeolojik olarak sekülarist ve milliyetçi politikaları ve sosyo-politik teorileri Kemalizm olarak tanınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İngiltere</span> Batı Avrupadaki bir Birleşik Krallık ülkesi

İngiltere, Birleşik Krallık'ı meydana getiren dört ülkeden biridir. Ülke, kabaca %62'sini kapladığı Büyük Britanya adasında ve 100'den fazla küçük bitişik adada yer almaktadır. Kuzeyde İskoçya ve batıda Galler ile kara sınırı bulunmaktadır ve doğuda Kuzey Denizi, güneyde Manş Denizi, güneybatıda Kelt Denizi ve batıda İrlanda Denizi ile çevrilidir. Kıta Avrupası güneydoğuda, İrlanda ise batıda yer alır. Başkenti ve en büyük şehri Londra'dır.

<span class="mw-page-title-main">Leonhard Euler</span> Matematikçi ve Fizikçi

Leonhard Euler, çizge teorisi çalışmasını kuran bir İsviçreli matematikçi, fizikçi, astronom, coğrafyacı, mantıkçı ve mühendisti. Topoloji ve analitik sayı teorisi, karmaşık analiz ve sonsuz küçük hesap gibi matematiğin diğer birçok dalında öncü ve etkili keşifler yaptı. Bir matematiksel fonksiyon kavramı da dahil olmak üzere, modern matematiksel terminolojinin ve gösterim'in çoğunu tanıttı. Ayrıca mekanik, akışkan dinamiği, optik, astronomi ve müzik teorisi alanındaki çalışmalarıyla da tanınır.

<i>Mulholland Çıkmazı</i> 2001 çıkışlı Amerikan–Fransız yapımı film

Mulholland Çıkmazı, yönetmenliğini ve senaristliğini David Lynch'in üstlendiği; psikolojik gerilim, gizem ve dram türlerindeki 2001 çıkışlı bir Amerikan-Fransız filmidir. Başlıca rollerinde Naomi Watts, Laura Elena Harring ve Justin Theroux yer alır. Kara film unsurları, ilgisiz gibi görünen fakat birbirleriyle bağlantılı vinyetler ve gerçeküstü öğeler barındıran film, Los Angeles'a gelip halasının evinde kalırken hafızasını kaybedip aynı evde saklanan Rita ile karşılaşan ve onunla arkadaş olan Betty Elms adlı, gözü yükseklerde bir oyuncunun hikâyesini anlatır.

<i>Olympia</i> (tablo) Fransız ressam Édouard Manetnin tablosu

Olympia, Fransız ressam Édouard Manet'nin 1863 yılında tamamladığı tablosudur. Gerçekçilik akımının bir örneği olan eser, şu anda Paris'teki Orsay Müzesinde sergilenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Che Guevara</span> Arjantinli Marksist devrimci (1928–1967)

Ernesto "Che" Guevara Arjantinli Marksist devrimci, doktor, yazar, gerilla lideri, diplomat ve askerî teorisyendir. Küba Devrimi'nin önemli bir figürü olarak kendisi, popüler kültürde her yerde bulunan bir karşı kültürel isyan simgesi ve küresel bir sembol hâline geldi.

<span class="mw-page-title-main">Lady Gaga</span> Amerikalı şarkıcı ve oyuncu

Stefani Joanne Angelina Germanotta, bilinen adıyla Lady Gaga, Amerikalı müzisyen, şarkı yazarı ve oyuncudur. Gençlik yıllarında şarkılar yazdı, açık mikrofon toplantılarında çaldı ve lise oyunlarında performans sergiledi. Ayrıca müzik kariyerine odaklanmak için eğitimini yarıda bırakmadan önce CAP21'da öğrenim gördü. Anlaşma yaptığı Def Jam Recordings'ten çıkarıldıktan sonra Sony/ATV Music Publishing'de şarkı yazarı olarak görev aldı. Orada Gaga'nın vokal yeteneklerini beğenen şarkıcı Akon, 2007'de Gaga'nın Interscope Records ve kendi şirketi KonLive Distribution ile ortak bir anlaşma imzalamasına yardımcı oldu. Gaga, 2008'de yayımladığı ilk stüdyo albümü The Fame ve albümden çıkan "Just Dance" ve "Poker Face" gibi dünya genelindeki listelerde bir numara olan single'lar ile ünlendi. Ardından 2009 yılında yayımladığı The Fame Monster adlı EP, benzer başarılar yakaladı ve "Bad Romance", "Telephone" ve "Alejandro" single'larına yer verdi.

<span class="mw-page-title-main">Stonewall ayaklanmaları</span> 1969da eşcinsel hakları adına New Yorkta kendiliğinden ortaya çıkmış olan isyanlar

Stonewall ayaklanmaları, ABD'nin New York şehrinin Greenwich Village semtinde yer alan Stonewall Inn adındaki bir bara 28 Haziran 1969'da yapılan bir polis baskınından sonra başlayan bir dizi gösteri ve direniş eylemleridir. Bu gösteriler ABD tarihinde eşcinsellere ve cinsel azınlıklara baskı uygulayan bir sisteme karşı ilk açık direniş olarak tanımlanmaktadır. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere tüm dünyadaki eşcinsel hakları hareketini tetikleyen olay olarak da kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">İnyupikler</span> Alaskanın kuzey ve kuzeybatısında yaşayan, İnuit kolundan olan bir Eskimo halkı

İnyupikler, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kuzey ve kuzeybatısında yaşayan İnuit kolundan bir Eskimo halkıdır. Alaska'daki tek İnuit halkı olduğu için Alaska İnuitleri adı da verilmektedir. Kendilerini iñuk («insan») kelimesi ile -piaq («gerçek») ekinden türettikleri Iñupiaq adıyla ifade ederler. Dillerini ise Iñupiatun olarak adlandırırlar. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska yerlileri içinde 25.000 nüfuslu Yupiklerden sonra 15.700 kişilik nüfuslarıyla ikinci en büyük halktır ve ancak 2.144 kadarı dilini konuşabilmektedir. İngilizce bilmeyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı %42'lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da %20'lik oranla İnyupikler çeker. Şamanist inançlı avcı ve toplayıcıdırlar. Kültürel açıdan deniz sahiline yakın yaşayıp balina, fok, mors gibi deniz memelilerini avlayan Taġiuġmiut ile denizden uzak içbölgede rengeyiği avlayan Nunamiut olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve Seward Yarımadasındakiler Qawiaraq adıyla, North Slope ile Northwest Arctic ilçelerindekiler ise Inupiaq adı altında toplanır. İnyupiklerin Kanada'da yaşayan ırkdaşları (Uummarmiut) siyasi ve idari kaygılarla Batı Kanada İnuitleri ile birlikte Inuvialuit adı altında toplanırlar. Eskimolar içinde en uzun boylular Kuzey Alaska'daki İnyupiklerdir ve Kanada İnuitlerinden 10 cm daha uzundurlar. Kobuk İnyupikleri doğu komşuları ve ticari ortakları olan Atabasklardan Koyukon Kızılderilileriyle sınır bölgelerinde evlilik de yapmışlardır. Beyaz Avrupalıların kültürleriyle en geç tanışan Eskimolar 1890 yılından sonra Hristiyanlıkla tanışan Kuzey Alaska İnyupikleridir.

<span class="mw-page-title-main">Şarkıcıların takma adları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Şarkıcıların takma adları listesi, çoğunlukla medya veya hayranlar tarafından bir sanatçının önemini belirtmek için kullanılan terimlerin listesi. Genellikle dinî, ailevi veya asil ve aristokrat unvanlar verilir ve mecazi anlamda kullanılır. Mozart'ın "Modern müziğin babası" ve Bach'ın "Modern piyano müziğinin babası" olarak adlandırılmasıyla Avrupa'da klasik müzikte on dokuzuncu yüzyılın başlarında bile takma adlar müzisyenler için kullanılmıştır. Bu takma isimler, İç Savaş sonrası dönemdeki Afro-Amerikan kültüründe Duke Ellington ve Count Basie gibi figürlerle ön plana çıktılar.

<i>Aşk</i> (film, 2013) 2013 çıkışlı Amerikan filmi

Aşk, yönetmenliğini ve senaristliğini Spike Jonze'un üstlendiği, romantik dram ve bilimkurgu türlerindeki 2013 çıkışlı bir Amerikan filmidir. Başlıca rollerinde Joaquin Phoenix, Amy Adams, Rooney Mara, Olivia Wilde ve Scarlett Johansson'ın yer aldığı film; Phoenix'in canlandırdığı Theodore Twombly'nin, Johansson'ın seslendirdiği Samantha adlı, yapay zekâya sahip bir işletim sistemine aşık olması ve ikili arasındaki ilişkiyi konu alır.

<span class="mw-page-title-main">Yankee Doodle</span> Yedi Yıl Savaşı yıllarını anlatan ünlü Anglo-Amerikan şarkısı

Yankee Doodle, Yedi Yıl Savaşı yıllarını anlatan ünlü Anglo-Amerikan şarkısı.

<span class="mw-page-title-main">Childe Hassam</span> Amerikalı ressam (1859 – 1935)

Frederick Childe Hassam, şehir ve kıyı sahneleriyle tanınan Amerikalı Empresyonist bir ressamdı. Mary Cassatt ve John Henry Twachtman ile birlikte Hassam, İzlenimciliğin Amerikalı koleksiyonculara, bayilere ve müzelere duyurulmasında etkili oldu. Kariyeri boyunca 3,000'den fazla resim, yağ, sulu boya, gravür ve taşbaskı yaptı ve 20. yüzyılın başlarında etkili bir Amerikalı sanatçıydı.

<span class="mw-page-title-main">Sincan Uygur Özerk Bölgesi tarihi</span>

Sincan tarihsel olarak farklı tarihsel isimlere sahip iki ana coğrafi, tarihsel ve etnik olarak farklı bölgeden oluşuyordu: Tanrı Dağları'nın kuzeyindeki Çungarya; ve günümüzde çoğunlukla Uygurların yaşadığı Tanrı Dağları'nın güneyindeki Tarım Havzası. Her iki bölge de Dungan Ayaklanması'ndan (1862-1877) sonra Çin Çing hanedanı tarafından yeniden ele geçirildiğinde, 1884'te "yeni sınır" anlamına gelen Sincan olarak yeniden adlandırıldı.

Feminizm tarihi, kadınlara eşit hakların sağlanmasını amaçlayan hareketlerin ve ideolojilerin kronolojik veya tematik anlatılarını içerir. Dünyanın dört bir yanındaki feministlerin sebepleri, hedefleri ve niyetleri ; zamana, kültüre ve ülkeye bağlı olarak değişmiş olsa da çoğu Batılı feminist tarihçi, kadın haklarını elde etmek için çalışan tüm hareketlerin, feminizm terimini kendilerine uygulamamış olsalar bile feminist hareket olarak değerlendirilmeleri gerektiğini iddia ediyorlar. Diğer bazı tarihçiler "feminist" terimini modern feminist hareket ve onun devamıyla sınırlandırır ve daha önceki hareketleri tanımlamak için "protofeminist" etiketini kullanır.

<span class="mw-page-title-main">Bilimde kadınlar zaman çizelgesi</span> Doğal, sosyal ve formal bilimlerde yer alan kadınların tarihsel zaman çizelgesi

Bu, antik tarihten 21. yüzyıla kadar uzanan bir bilimdeki kadınların zaman çizelgesidir. Zaman çizelgesi öncelikle astronomi, biyoloji, kimya ve fizik gibi doğa bilimleri ile ilgilenen kadınlara odaklanırken, sosyal bilimler ve formal bilimler alanlarından kadınların yanı sıra önemli bilim eğitimcileri ve tıp bilimcileri de içermektedir. Zaman çizelgesinde listelenen kronolojik olaylar hem bilimsel başarılar hem de bilimlerdeki toplumsal cinsiyet eşitliği ile ilgilidir.