İçeriğe atla

Makar Hubua

Makar Hubua (Gürcüce: მაკარ ხუბუა; 12 Ekim 1890, Uşafati - 29 Haziran 1956, Tiflis), Gürcistan-İran ilişkileri ve Megrelce üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Gürcü-İranlı araştırmacıdır.

Hayatı

Hubua, 1925'te Tiflis Üniversitesi dilbilim bölümünden mezun oldu. 1931-1932 yıllarında iş gezisi için gittiği Leningrad'da İran çalışmaları üzerine yüksek lisans yaptı. Modern Fars edebiyatı, Gürcistan-İran tarihsel ilişkileri, Farsça şiir dili ve Gürcüce-Farsça dilbilimsel ilişkileri inceledi. "Gürcistan-İran İlişkileri" (1940), "Farsça Beyitin Ritmik Unsurları" (1943), "Klasik Farsçada Şiir Dili ve Üslup Sorunları" (1950) ve "Megrelcedeki Farsça Kelimeler" (1952) adlı çalışmaları yazdı. İranlı yazar Cemalzade'nin romanlarını tercüme edip yayımladı. Gürcistan'da muhafaza edilen İran krallarıyla ilgili tarihi belgelerinin incelenmesine ve yayınlanmasına özel katkı sağladı. "Yukarı Acara'nın Dilbilimsel Analizi" (1932) ve "Megrelce Metinler" (1937) adlı kitapların yazarıdır.

Kaynakça

გვახარია, ა., Gürcistan Sovyet Ansiklopedisi, 11. cilt, Tiflis, 1987. s. 512.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcüler</span> Gürcistana özgü Kafkas etnik grubu

Gürcüler veya Kartveliler, günümüzde büyük bölümü Gürcistan’da yaşamakta olan Kafkasya halkı. Gürcüler ayrıca Azerbaycan, İran, Rusya, Türkiye, ABD ve Avrupa’nın bazı ülkelerine de dağılmıştır. Tarihsel antropoloji açısından Gürcüler; Svanlar, Lazlar ve Megreller ile aynı kökenden gelen bir Kartveli halkı olarak kabul edilir. Halkın büyük çoğunluğu bir Kartveli dili olan Gürcüce konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Gürcüce</span>

Gürcüce, bir Kafkas halkı olan Gürcülerin konuştuğu dil. Gürcistan'ın resmî ve öğretim dilidir. Modern Gürcüce, Kartli diyalekti temelinde gelişmiş ve 5. yüzyıldan itibaren Gürcü edebiyatının tek dili olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Şota Rustaveli</span>

Şota Rustaveli ya da kısaca Rustaveli, Orta Çağ'da yaşamış Gürcü şair. Gürcistan'ın Altın Çağı'nın öne çıkan en önemli şairidir ve Gürcü edebiyatına en çok katkı yapan yazarlardandır. Rustaveli, Gürcüler'in milli epik şiiri Kaplan Postlu Şövalye'nin yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Megreller</span> etnik grup

Megreller, Gürcistan'da Karadeniz'e kıyısı olan Megrelya'nın yerli halkı. Önemli bir Megrel nüfusu da başkent Tiflis’te ve Abhazya’da yerleşiktir. 1990’ların başında, Gürcü-Abhaz savaşı sırasında, ayrılıkçı yönetim tarafından Abhazya’dan göç ettirilen halkın yaklaşık 180.000-200.000 kadarı Megrel'di. Göç edenlerden önemli bir kısmı geri dönebilmiştir. En yakın akrabaları Lazlar olup birlikte Zanlar adıyla ele alınır ve Zan dilinin birbirine yakın iki kolunu konuşurlar.

<span class="mw-page-title-main">Megrelce</span>

Megrelce, Güney Kafkas dillerinden biridir. Gürcistan'ın güneybatısındaki antik Kolhis halkıyla ilişkili olduğu sanılan yaklaşık 500.000 Megrel tarafından konuşulur.

<span class="mw-page-title-main">Güney Kafkas dilleri</span> Kafkas Dağlarının güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svanca dilleri

Güney Kafkas dilleri, Kafkas dillerine bağlı ve Kafkas Dağları'nın güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svancadan oluşan dil ailesidir. Dünya çapında yaklaşık 5.2 milyon konuşanı vardır. Diğer hiçbir dil ailesi ile ilişkisi tespit edilemeyen Güney Kafkas dilleri, dünyanın birincil dil ailelerinden biridir. Güney Kafkas dillerinde yazılmış en eski edebi kaynak, Asomtavruli harfleriyle yazılmış Eski Gürcüce Bir el Qutt yazıtlarıdır. MS 430 yılına tarihlenen yazıt, Beytüllahim yakınlarındaki bir Gürcü manastırında bulunmuştur. Gürcücenin yanı sıra, yazı dili gelişmemiş olan diğer Güney Kafkas dilleri de Gürcü alfabesiyle yazılır. Bunun yanında Türkiye ve Avrupa'daki Lazlar için Latin alfabesinden geliştirilmiş Laz alfabesi kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Sayat Nova</span>

Sayat Nova, Gürcistanlı Ermeni şair, aşık ve şarkıcı. Eserlerini Ermenice, Gürcüce ve Azeri Türkçesi olarak yazmıştır. Günümüze ulaşan şarkılarının çoğu Azeri Türkçesindedir.

<span class="mw-page-title-main">Mirza Fetali Ahundov</span> Azerbaycanlı yazar ve filozof

Mirza Fetali Ahundov, modern Azerbaycan edebiyatının kurucusu ve Azerbaycan'ın ilk ateist aydını olan yazar ve filozof.

<span class="mw-page-title-main">Nodar Dumbadze</span>

Nodar Dumbadze, dünyaca ünlü Gürcü yazardır. 20. yüzyıl Gürcü edebiyatının en ünlü adlarından biridir. Romanları otobiyografik özellikler taşır. Güneşi Görüyorum (1967) adlı romanı Almancadan ve Güneşli Gece (2015) ile Ben, Ninem, İliko ve İlarion adlı romanları ise Gürcüceden Türkçeye çevrilerek yayımlanmıştır.

Eteriani aşk temalı bir Gürcü halk destanıdır. Günümüze muhtemelen 10. veya 11. yüzyıldan kalma 70 adet şiir ve sözlü nesirler sayesinde ulaşmıştır. Hikâyenin farklı versiyonları Megrelce, Lazca ve Svanca gibi kardeş dillerde de görülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nikoloz Barataşvili</span> Gürcü şair

Nikoloz Baratashvili, Gürcü şair. Avrupa romantizmini Gürcü edebiyatına tanıtan kişi olarak bilinir. Genç yaşta ölümü nedeniyle geride az sayıda şiiri kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Samtshe Atabeyliği</span>

Samtshe Atabeyliği ya da Samtshe-Saatabago, Samtshe Prensliği olarak da bilinir, Gürcistan'ın Zemo Kartli bölgesinde hüküm sürmüş Orta Çağ Gürcü prensliğidir. 1268'de kurulan prenslik 1334 yılından itibaren "atabagi" unvanı taşıyan Gürcü hükümdarlar tarafından yönetilmiştir. En geniş sınırlara sahip olduğu dönemde sınırları Taşiskari’den Erzurum’a kadar uzanan Samtshe-Saatabago, Cavaheti’nin bir kısmı ile Eruşeti, Kola, Artaani, Acara, Tao, Klarceti ve Şavşeti bölgelerinden oluşuyordu. Osmanlıların eline geçtikten sonra Çıldır Eyaleti’ne dönüştürülen bölge, 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı kayıtlarında Gürcistan Vilayeti olarak adlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Keremê Anqosî</span>

Keremê Anqosî, Gürcistan Kürdü yazar, bilim insanı ve politikacı. Sovyetler Birliği'nde Kürtler hakkındaki çalışmalarıyla tanınır.

Sergi Cikia, Gürcü Oryantalist ve Gürcü Türkolojisinin kurucusu. 200'den fazla yazılı araştırması ve makalesi bulunan Cikia, Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir.

Guram Kartozia, Gürcü dilbilimcidir. Lazcayla ilgili yaptığı akademik çalışmalarıyla tanınmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Akaki Çanturia</span>

Akaki Çanturia, Gürcü bilim insanı, arkeolog ve etnograftır. 1904-1920 yılları arasında İngiltere'de eğitim gördü. 1920'de memleketi Megrelya'ya döndü ve Zugdidi'deki Dadiani Sarayı'nı müze haline getirdi.

<span class="mw-page-title-main">Konstantine Gamsahurdia</span>

Konstantine Gamsahurdia Gürcü yazar ve halk figürü. Almanya'da eğitim gören Gamsahurdia, Batı Avrupa'da yaygın olan edebi akımları Gürcü edebiyatıyla harmanlayarak eserler vermiştir. Sovyet yönetimine karşıt olmakla birlikte, Stalin dönemi infazlarından sağ kurtulan birkaç Gürcü yazardan biriydi. Beyazdeniz adasına sürgün edilen ve birçok kez tutuklanan Gamsahurdia'nun eserleri, psikolojik içgörüye sahip karakter tasvirleriyle dikkat çekmektedir. Gamsahurdia'nın yazılarının bir diğer özelliği de, klasisizm duygusu yaratmak için arkaik bir dili taklit etmesidir. Bu akım, Gamsahurdia'nın Gürcüceye kattığı yeni bir inceliktir.

İaşa Tandilava, Laz asıllı Gürcü şair, dilbilimci, söz yazarı ve akademisyen.

Megrelce alfabe Megrelce bir kayıt sistemidir. Modern bilimsel literatürde Megrelce yazılı olmayan bir dil olarak nitelendirilmektedir Bununla birlikte, 19. yüzyılın ikinci yarısında Rusya İmparatorluğu'nda, 1930'larda SSCB'de ve 20. yüzyılın başında ve 21. yüzyılda Abhazya'da Megrelcenin yazılı olarak resmi kurumlarda kullanılmasına yönelik girişimler olmuştur. Ayrıca, Megrelcenin yazılı olarak 2010'lu yıllardan itibaren Gürcistan'daki dil aktivistleri tarafından kullanıldığına da dikkat çekilmiştir. Günümüzde Megrelceyi yazıya geçirmek için Gürcü alfabesi kullanılmaktadır; geçmişte Kiril alfabesi de kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dutu Megreli</span>

Dutu Megreli, Gürcü yazar, şair ve halk figürü. Anastasia Eristavi-Khostaria ile evliydi.