İçeriğe atla

Mahmud (Kazan Hanı)

Mahmud Han
Mahmud Han Moskova'ya bir ordu gönderir (1448)
Kazan Hanlığı Devletinin Hanı
Hüküm süresi1445 -1465
Önce gelenUluğ Muhammed Han
Sonra gelenHalil Han
Doğum1420'ler
Ölüm1465
DefinKazan
Çocuk(lar)ıHalil ve İbrahim
BabasıUluğ Muhammed Han

Mahmud Han (ö. 1465, Kazan), Uluğ Muhammed Han'ın oğlu ve halefi olan Kazan Hanı'dır (1445-1465).[1]

Volga bölgesi için mücadele

Babasıyla birlikte Volga toprakları için Rus beylikleri ve diğer Altın Orda prenslerine karşı mücadeleye katıldı. 1437'de Uluğ Muhammed Han'ın ordusu, genç Mahmud'un da yer aldığı Belyov Savaşı'nda II. Vasili'nin birliklerine büyük bir yenilgi tattırdı.[2]

1445 yılında Suzdal Muharebesi'nde Büyük Dük II. Vasili komutasındaki Rus birliklerini yendi, savaş sonucunda Büyük Dük Kazanlılar tarafından ele geçirildi ve büyük bir fidye karşılığında serbest bırakıldı.[1]

Hanlık dönemi

Babasının ölümünden sonra Kazan tahtını ele geçirdi. 1446, 1448'de Moskova'ya karşı savaşlar yürüttü.[3]

Mahmud Han döneminde Kazanlılar, uluslararası ticaret alanındaki faaliyetlerini yoğun bir şekilde geliştirmeye başladılar ve Kazan şehri, Doğu Avrupa'da mal alışverişi için birinci sınıf bir merkez haline geldi. Mallar buraya akın etti ve Orta Asya, Sibirya, İran, Transkafkasya, Volga bölgesinin her yerinden ve Rusya'dan tüccarlar toplandı. Panayır, yazın, çukur suların çekilmesinden sonra, Rusların "Gostiny Adası" adını verdikleri Kazan'ın karşısındaki kumlu Volga adasında toplanırdı. Her yıl bahar selinde su basan ticaret binaları, ahırlar ve depolar vardı.[4]

Hanlığın başkenti Kazan, Mahmud Han döneminde özellikle zenginleşmiş, büyük bir şehir boyutuna ulaşmış ve Müslüman kültürünün kalabalık bir merkezi haline gelmiştir. Han Mahmud'un barışçıl saltanatı sırasında, sonunda Kazan Hanlığı'nın yapısı ve devletin iç yapısı oluşturuldu ve güçlendirildi.

Mahmud Han Halil ve İbrahim adında iki oğul bıraktı. Mahmud'un 1465'te ölümünden sonra tahta Halil Han geçti. Saltanatı çok kısaydı ve dönemi tamamen bilinmiyor. Hatta, belli bir dönem Kazan hanlarının tüm eski soy kütüklerinde adının varlığıyla kanıtlanan, ancak Rus kroniklerinin hiçbirinde adı geçmeyen Halil'in hüküm sürüp sürmediği hakkında soru işareti bile vardı.

Mezar arkeolojisi

Mezardaki bulgulardan Mahmud Hanın yeniden yapılandırılmış hali

Mahmud Han'ın mezarının keşfi

1977'de, Süyümbike kulesinden çok uzak olmayan Kazan Kremlini'ndeki kazılar sırasında arkeolog Alfred Khalikov, zengin mezar kalıntılarıyla iki beyaz taş mozolenin temellerini keşfetti. Han'ın ikametgâhında bulunuyorlardı ve keşfedilen yer büyük olasılıkla hanların ve ailelerinin mezarlarıydı. 15. yüzyıla tarihlenen ve 35-40 yaşlarında olduğu tespit edilen bir erkek cenazesi bulunuyordu. Kapsamlı bir analiz, 1990'ların sonunda Han Mahmud'un gömüldüğü sonucuna varmayı mümkün kıldı.

Görünümün antropolojik restorasyonu

1994 yılında, T. S. Baluyeva liderliğindeki bir grup Moskova antropologu, hanın görünümünü restore etti.

Ölen kişi, Moğol antropolojik tipinin Orta Asya varyantının belirgin bir temsilcisiydi. Büyük elmacık kemikleri olan yüz, dar yarık gözler, göz kapağının sarkan kıvrımı, düz, hafif çıkıntılı burun. Kol kemiklerinin ve kafatasının oksipital kısmının yapısal özellikleri, atın sürülmesi sırasında meydana gelen uzun süreli fiziksel eforu gösterir: omuzları geriye yatırılmış düzleştirilmiş bir sırt ve hafif eğik bir kafa. Bir dizi işaret, göçebe yaşamın özelliği olan diyette mevsimsellikten bahseder.

Kaynakça

  1. ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 27 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022. 
  2. ^ https://web.archive.org/web/20210427190733/ []
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">I. Mengli Giray</span>

I. Mengli Giray 15. yüzyıl sonlarında 1467; 1469-1475 ve 1478-1515) dönemlerinde üç kez Kırım Hanlığı tahtına oturdu.

<span class="mw-page-title-main">Hokand Hanlığı</span> Türkistan coğrafyasında toprakları olmuş eski bir monarşi

Hokand Hanlığı,, bugünkü Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan ve Doğu Türkistan'ı da kapsayan bölgede 1709 ile 1876 yılları arasında hüküm sürmüş Mangıt-Ming Hanedanlığı. Buhara Hanlığı ve Hive Hanlığı ile birlikte Buhara Hanlıkları olarak anılmıştır. Başkenti Hokand olan hanlığın yönetimi içerisinde Tacikler, Özbekler, Kırgızlar, Kazaklar, Farslar, Kıpçaklar, Soğdlar, Uygurlar bulunmaktaydı. Yönettiği şehirler arasında; Hokand, Taşkent, Buhara, Semerkand, Margilan, Namangan, Fergana, Andican, Türkistan, Çimkent, Taraz(Talas), Bişkek, Oş, Zaferabad, İsfara, Aksu, Kaşgar, Hoten vb şehirler bulunmaktaydı.,

I. Hacı Giray, Kırım Hanlığı'nın kurucusudur. Hacı Giray, Cengiz Han'ın oğullarından Cuci'nin küçük oğlu Tokay Timur soyundan gelmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Karabağ Hanlığı</span>

Karabağ Hanlığı, 1748-1805 yılları arası bugünkü Azerbaycan topraklarında yer almış ve İran'ın Kaçar Hanedanı egemenliği altında fiilen bağımsız olmuş Azeri feodal devletidir.

<span class="mw-page-title-main">Kırım Hanlığı</span>

Kırım Hanlığı veya Taht-i Kırım ve Deşt-i Kıpçak, 1441-1783 yılları arasında Kırım'da hüküm sürmüş Kırım Tatar devletiydi. Altın Orda Devleti'nin yerini alan dört Hanlıkların en uzun süre hüküm süreni idi. Bazı kaynaklarda 1475'ten 1774 yılında Küçük Kaynarca Antlaşması'nın imzalanışına kadar Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı kaldığı belirtilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kazan Hanlığı</span>

Kazan Hanlığı, Altın Orda'nın çöküşünden sonra, Cengiz Han'ın oğlu Cuci'nin ulusuna bağlı Toka Temür sülalesinden Uluğ Muhammed Han tarafından bugünkü Rusya topraklarında kurulmuş olan Türk devletidir. Farklı zamanlarda yaklaşık 750.000 km² alana hakim olmuştur. Ağırlık merkezi bugünkü Tataristan, Başkırdistan, Çuvaş, Mari El (Çirmişistan), Mordovya ve Udmurt (Aristan) Cumhuriyetlerinin toprakları idi.

<span class="mw-page-title-main">Kasım Hanlığı</span>

Kasım Hanlığı, Oka Nehri'nın kuzey kıyısında Ryazan kenti yakınında bugünkü Kasimov'da Kasım Han tarafından kurulmuş Tatar hanlığı. Hanlık adını, ilk hanı olan Kasım Han'dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Moskova Knezliği</span>

Moskova Knezliği ya da Moskova Dukalığı, Rusya toprakları içerisinde kurulmuş Moskova merkezli devlettir. Başlangıçta Altın Orda Devleti'ne bağlı olan Moskova Prensliği Vladimir-Suzdal Knezliği'nin halefi olup 1340-1547 yılları arasında hüküm sürmüştür. Çar III. İvan'ın reformları ile knezlik gelişmiş ve Rusya Çarlığı adını almıştır. Çar olarak bilinen ilk hükümdar IV. İvan olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">III. İvan</span> Moskova Büyük Prensi (1440-1505)

İvan Vasilyeviç, lakabı Büyük İvan,, 1462-1505 arasında Moskova büyük prensi. Rus topraklarının önemli bölümünü yönetimi altında toplamış, Ukrayna'nın bir bölümünü Polonya-Litvanya'dan geri almış, Altın Orda Devleti'nin egemenliğinden kurtularak merkezi bir Rus devletinin temellerini atmıştır. Rusya tarihindeki en uzun süre tahtta kalan hükümdarlardan biridir.

<span class="mw-page-title-main">I. Mehmed Giray</span> 1515-1523 arasında Kırım hanı

I. Mehmed Giray, 1515-1523 döneminde sekiz yıl Kırım Hanlığı yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">I. Devlet Giray</span>

I. Devlet Giray Han, 1551-1577 yılları hüküm süren Kırım hanıdır. I. Devlet Giray döneminde Kırım Hanlığı Osmanlı ile birlikte yükseliş devrini yaşadı. Temel siyasetini Moskova merkezli bir gelişme politikası izleyen Rusların Karadeniz'e inmelerine karşı mücadele oluşturuyordu.

Kazan Hanları, Kazan Hanlığı'nı yöneten hanlardır, listeleri aşağıdaki gibidir:

Yadigar Muhammed Han, 1552 yılında hüküm sürmüş son Kazan Hanı.

Uluğ Muhammed Han ; 1419—1420, 1421-1423, 1427—1437 yılları arasında Altın Orda Hanı, 1438-1445 yılları arasında da Kazan Hanı.

<span class="mw-page-title-main">Suzdal Muharebesi</span>

Suzdal Muharebesi, 7 Temmuz 1445'te Suzdal yakınlarında, Uluğ Muhammed Han tarafından Rusya'ya gönderilen prensler Mahmud ve Yakub liderliğindeki Kazan Tatarları ve Moskova Büyük Dükü II. Vasili'nin ve birlikleri arasında gerçekleşen bir savaştır. Savaşın sonucu, Moskova ordusunun tamamen yenilgisi ve Büyük Dük'ün ele geçirilmesiydi. Savaş, Moskova Knezliği için ciddi sonuçlar doğurdu.

Sultan Mahmud Han, Batı Çağatay Hanı. Saltanatı 1487'ten 1508 yılına kadar sürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">1439 Moskova Kuşatması</span>

1439 Moskova Kuşatması, Altın Orda Hanı Uluğ Muhammed Han tarafından Moskova'nın on günlük bir kuşatmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Belyov Savaşı</span>

Belyov Savaşı, 4-5 Aralık 1437'de Belyov yakınlarında Moskova Büyük Dükü birlikleri ile Altın Orda Hanınden kaçan Uluğ Muhammed Han arasında gerçekleşen ve Moskova Knezliği'nin bozguna uğramasıyla sonuçlanan savaştır.

I. Seyyid Ahmed, Kerim Berdi'nin oğlu ve Toktamış Han'ın torunu olan Büyük Orda Hanıdır (1432-1455).