İçeriğe atla

LİSE-DER

Tüm Liseliler Kültür ve Dayanışma Derneği
KısaltmaLİSE-DER
Slogan"Demokratik Ortaöğrenim Kavgamızda İleri"
ÖncülADYÖD
Devrimci Gençlik
ArdılDEV-LİS
Kuruluş1 Mayıs 1974 (50 yıl önce) (1974-05-01)
Kapanış1980
MerkezAnkara
LiderNecmettin Özdemir
Önemli kişilerSefa Aydoğan, Hıdır Aslan, Ali Mutlu, Veli Algül, İnce Ataman, Abidin Köse, Zafer Bozkaya
Derneğin yayınladığı bir bülten

Tüm Liseliler Kültür ve Dayanışma Derneği ya da kısaca LİSE-DER Derneği, Ankara'da orta öğrenim gençliğinin devrimci ve demokratik tapellerini örgütlemek üzere kuruldu. Devrimci Yol örgütlenmesi Üniversite öğrencileri arasında yaygınlaştığında lise öğrencileri için ayrı bir yapının oluşması ihtiyacı ortaya çıkmıştı.

Tarihi

ADYÖD 1974 yılında Sıkıyönetim tarafından kapatılmıştı. Üniversite gençliği çevresinde yeni bir dernek kurulmaya çalışılıyordu. Ankaralı orta öğrenim gençliği forum toplantıları içerisinde iletişim içerisindeydi. Her dernek toplantısına ortaokullu ve liseli gruplar 50, 100, 150, 200 kişi olarak katılmaya başladı. Bu katılım nedeniyle yükseköğrenim gençliği ile orta öğrenim gençliği aynı yerde toplantı yapamaz duruma geldi. Bu toplantılara katılanlar genelde 14-16 yaşlarındaydı. Sadece az sayıdaki kişi 18-19 yaşlarındaydı. []

Toplantılar ilerledikçe bunu resmîleştirelim, adını koyalım denildi. Adı ne olacaktı? O zaman THKP-C ve THKO konuşuluyordu. Yoğun tartışmalar ve toplantılar sonucunda bir komisyon kuralım, yönetim oluşturalım kararı alındı. Ankara Sümer Sokak'taki, TSİP’in binasında yoğun tartışmalar içinde karar alınmaya çalışıldı. Herhangi bir liste yoktu. Genç Sosyalistler Birliği’nden insanlar da vardı. Genel toplantıya sadece bir tek liste sunuldu. Başka liste verilmedi. Böylece LİSE-DER yönetimi seçilmiş oldu.[]

İlk Yönetim

Yapılan ilk toplantıda, Derneğin adı; Tüm Liseliler Birleşme ve Dayanışma Derneği, kısa adı LİSE-DER olmuştu. Yönetim kurulunda Cumhuriyet Lisesi’nden Necmettin Özdemir başkan, Yıldırım Beyazıt Lisesi’nden Ali Mutlu sekreter, Opera Ticaret Lisesi’nden Sefa Aydoğan mali sekreter, Anıttepe Ticaret Lisesi’nden Veli Algül yönetim kurulu üyesi, Kurtuluş Lisesi’nden İnce Ataman ve Abidin Köse üye olarak seçildi. []

Bu arada kapatılmış olan ADYÖD yerine Ankara Yükseköğrenim Derrneği AYÖD de kurulmuş ve faaliyetlerine başlamıştı. Ketenoğlu, Canan (22 Eylül 2022). "Anılar". Güncel Kadın. İstanbul. 

Faaliyetleri

Lise-Der derneği öncelikle liselerde örgütlenmeye çalıştı. Her lisenin bir veya birkaç sorumlusu vardı. Bu sorumlular lise öğrencilerinin demokratik taleplerinden yola çıkarak tepkileri bir araya getirmeye ve bunları okul idarelerine karşı protesto, forum, yazılama, direniş, boykot gibi eylemlerle ortaya çıkarmaya çalışıyordu. Bu alanda öncelikle sol eğilimi fazla olan eğitim kurumlarından başlandı. Bunlar arasında Anıttepe Lisesi, Cumhuriyet Lisesi, Akşam Ticaret Lisesi gibi okullardan bahsedilebilir.[]

Bülten Yayınları

Lise-Der, yaptığı yayınlarla ülkedeki tüm ortaöğretim gençliğini bir araya toplamaya çalıştı.

Bültenin 1. Sayısındaki ilk yazıda, 25 Aralık 1975 tarihinde “Bülten Neden Çıkıyor?” başlığı altında şunlar yazılmıştı:

“Ortaöğretimdeki mücadelenin boyutları her geçen gün daha da büyümektedir. Boykotlar, direnişler, forumlar, yürüyüşler çoğalmaktadır. Orta öğrenim gençliği tüm ülke çapında bu mücadeleyi omuzlamaktadır. Orta öğrenimdeki yükselen bu mücadeleyi halkımızın “KURTULUŞ KAVGASINDAN” ayrı olarak düşünmemeli aksine onun aktif bir parçası olarak görmeliyiz.

Ülkemizdeki, emperyalizm ve onun yerli ortaklarının içinde bulundukları buhran gün ve gün derinleşiyor. Buhranın bu derinleşmesi, ülkemizdeki sınıf çelişkilerini de keskinleştiriyor. Orta öğrenimdeki mücadele buna bağlantılı olarak yoğunluk kazanıyor, daha yeni boyutlara ulaşıyor.

Bu yükselen mücadele biz orta öğrenimlilerin karşısına “ÖRGÜTLENME” sorununu getiriyor. Nasıl örgütleneceğiz? Bu sorulara kesin ve doğru çözümler getirebilmek için karşımızdaki düşmanı iyi tanımalıyız. Bu amaçla bugün ülkemizin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik koşulları ve bunların eğitime nasıl yansıdıklarını öğrenmek zorundayız. Bu görevi yerine getirmez ve sadece bazı tavizler koparabilmek için mücadele edersek hiçbir sonuç alamayız. Eğitimdeki bozukluklarla sonuna kadar yılmadan mücadele etmeliyiz ve bu mücadele içinde eğitimdeki bozukluğun nereden kaynaklandığını öğrenmeli ve öğretmeliyiz. Bunun için gerçek “DEMOKRATİK ORTAÖĞRENİMİN” ancak “HALKIMIZIN KURTULUŞ KAVGASININ” başarıya ulaşması ile kurulabileceğini sürekli olarak vurgulamalıyız.

Bu bültende, ortaöğretimdeki sorunlarımızı ve bu sorunların ülkemizdeki düzen ile ilişkisini koymaya çalışacağız. Bu arada ülkemizin diğer bazı sorunlarına ve dünyadaki devrimci mücadeleyi içeren konulara da elimizden geldiğince değineceğiz.

Bu bültenin tek başına yeterli bir yayın olamayacağı çok açık. İleride daha geniş olarak ülkemizdeki sömürü ilişkilerini ve bunların eğitimle olan ilişkisini kitap, broşür v.b. yayınlarla anlatmaya çalışacağız. Bu bülten bu anlamda sadece bir başlangıç. Eğitim ve diğer konulardaki yazılarınızı bekliyoruz, çünkü sorunlarımızı ortaya attığımız ve köklerini bulmaya çalıştığımız oranda bu mücadelede ileri bir adım atmış olacağız. Bu ileri adımı da kolektif bir çalışmayla atmak çok açıktır ki daha olumlu olacaktır.”[]

Bülten sayıları

  • 1. Sayı. Yayın tarihi : 25/12/1975
  • 2. Sayı. Yayın tarihi : 10/01/1976
  • 3. Sayı. Yayın tarihi : 15/02/1976
  • 4. Sayı. Yayın tarihi : 07/03/1976
  • 5-6. Sayı. Yayın tarihi : 19/05/1976

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

Fikir Kulüpleri Federasyonu (FKF), 12 Kasım 1965 tarihinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi kantininde, Ankara’daki yükseköğrenim kurumlarının öğrenci delegeleri tarafından kurulmuş sosyalist öğrenci örgütü.

<span class="mw-page-title-main">Kabataş Erkek Lisesi</span> 1908 yılından bu yana eğitim veren orta öğretim kurumu

Kabataş Erkek Lisesi, 1908 yılından beri öğretim yapan, Türkiye'nin en eski liselerinden biridir.

Saint Michel Fransız Lisesi, Şişli'de bulunan Fransa menşeli özel bir lisedir. Saint Joseph İstanbul ve İzmir'le birlikte Türkiye'deki üç Lasallien lisesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Sırrı Yırcalı Anadolu Lisesi</span>

Sırrı Yırcalı Anadolu Lisesi, kısaca SYAL, 1984 yılında Balıkesir Anadolu Lisesi adıyla kurulmuş olan ve 1987'de şehrin ileri gelenlerinden Sırrı Yırcalı'nın yaptırdığı binaya taşınarak, bu iş adamının adını alan Anadolu Lisesidir.

<span class="mw-page-title-main">Devrimci Yol</span> 1974 sonrası THKP-Cnin fikri ve örgütsel olarak devamı niteliğindeki komünist örgüt

Devrimci Yol hareketi (DEV-YOL), 1974 sonrası THKP-C'nin fikri ve örgütsel olarak devamı niteliğindedir. 1974 affı sonrası eski THKP-C ve DEV-GENÇ kökenli kadrolar geçmişin değerlendirmesini esas alan tartışmalar yürütmüştür. Kökeni THKP-C Genel komitesi içerisinde yaşanan ayrılığa kadar giden farklı değerlendirmeler, sürecin ayrılıkla sonuçlanmasına neden olmuştur. Yürütülen tartışmalarda THKP-C ve Mahir Çayan'ın geliştirdiği ideolojik-politik görüşlerin doğruluğunu savunan grup Devrimci Yol'un ilk çıkış noktasıdır.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Erkek Lisesi</span> İstanbul, Türkiyede bir lise

İstanbul Erkek Lisesi (İEL) ya da eski adıyla İstanbul Sultanisî, İstanbul’un Cağaloğlu semtinde, Osmanlı döneminde kurulmuş Numune-i Terakki Mektebinin devamı niteliğinde olan, günümüzde Anadolu Lisesi statüsünde hizmet veren eğitim kuruluşu.

<span class="mw-page-title-main">Alman Lisesi</span> Türkiyenin İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesinde bulunan özel yabancı lise

Özel Alman Lisesi, diğer bilinen adıyla İstanbul Alman Lisesi veya kısaca Alman Lisesi, Türkiye'nin İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesinde bulunan özel yabancı lise. Hem Almanya'nın Federal Eğitim ve Araştırma Bakanlığına hem de Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığına bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Pertevniyal Lisesi</span> İstanbulda bir lise

Pertevniyal Lisesi, İstanbul’da Fatih ilçesi merkezinde Pertevniyal Valide Sultan Camii yanında “Mahmudiye Mektebi” adıyla 1872’de hizmete giren ve hâlen Anadolu Lisesi olarak eğitime devam eden, Türkiye'nin köklü öğrenim kurumlarından biridir. İstanbul'un ve Türkiye'nin başarılı okullarından biri olarak gösterilen Pertevniyal Lisesi, 2013-2014 öğretim yılında 140 mezunundan 42'sini, 2014-2015 yılında 180 mezunundan 36'sını çeşitli tıp fakültelerine göndererek büyük bir başarıya imza atmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ankara Fen Lisesi</span> Ankarada kurulu bir lise

Ankara Fen Lisesi (FL), Türkiye'de bilime katkıda bulunmuş birçok mezunu bulunan Türkiye'nin ilk fen lisesidir.

<span class="mw-page-title-main">Saint-Joseph Fransız Lisesi</span> Kadıköy, İstanbulda bir özel okul

Saint-Joseph Fransız Lisesi, Kadıköy'de bulunan Fransa menşeli özel bir lisedir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Gençlik Birliği</span> Gençlik ve Öğrenci derneği

Türkiye Gençlik Birliği, ulusalcı bir gençlik ve öğrenci kuruluşudur. Kendisini, "ulusal bağımsızlık amacı ve Cumhuriyet Devrimleri etrafında birleşmiş Türk gençliğinin ortak mücadele örgütü" olarak tanımlar. Merkezi Ankara'dadır. Türkiye'nin 71 ilinde ve yurt dışında şubeleri bulunmaktadır.

Türkiye Devrimci Gençlik Federasyonu (TDGF) ya da daha yaygın ismiyle DEV-GENÇ, 1965'in sonlarında kurulan Fikir Kulüpleri Federasyonu içerisinde yer alan öğrenciler tarafından dönemin özgünlüğünde kimi fikirsel ve mücadele pratiğine dair ayrılıklar üzerine kurulan, üniversiteli sosyalist gençlik örgütlenmesidir.

Sinan Kukul, Devrimci Sol hareketin kurucularından biriydi.

<span class="mw-page-title-main">İlerici Gençler Derneği</span> TKP çizgisini benimseyen gençler tarafından 1976da İstanbulda kurulan gençlik ve öğrenci örgütü

İlerici Gençler Derneği 1975 yılında Türkiye Komünist Partisi (TKP), Türkiye İşçi Partisi (TİP) ve Türkiye Sosyalist İşçi Partisi (TSİP) gençlik temsilcileri arasında yapılan birlik görüşmelerinin başarıyla sonuçlanamaması üzerine TKP çizgisini benimseyen gençler tarafından 5 Ocak 1976 tarihinde İstanbul'da kurulan gençlik ve öğrenci örgütüdür.

<span class="mw-page-title-main">Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü</span> sosyal amaçlı hizmet veren bir kamu kurumu

Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, Türkiye Cumhuriyeti Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, 22 Ağustos 1961 tarihinde kurulan ve yüksek öğrenim gören ve maddi olanaklardan yoksun öğrencilerin maddi yönden desteklenmesi amaçlayan tüzel kişiliğe sahip, özel hukuk hükümlerine tâbi özel bütçeli ve sosyal amaçlı hizmet veren bir kamu kurumudur.

Kocatepe Mimar Kemal Lisesi, 1963 yılında Ankara'nın Çankaya ilçesinde kurulan lise düzeyindeki okul.

<span class="mw-page-title-main">Bülent Uluer</span> Türk siyasetçi

Bülent Uluer, Çerkes kökenli Türk yazar, politik eylemci, politikacı ve eski Devrimci Gençlik (Dev-Genç) Genel Başkanı. Uluer, 12 Eylül Darbesi sonrasında vur emriyle aranan beş kişiden biriydi.

Oğuzhan Müftüoğlu, Türk Marksist-Leninist aktivist, gençlik lideri ve siyasetçidir. Türkiye Devrimci Gençlik Federasyonu Merkez Yürütme Kurulu Üyesi-Basın Sekreteri, THKP-C üyesi, Devrimci Yol kurucusu, Özgürlük ve Dayanışma Partisi Kurucusu, Sol Parti üyesi. Devrimci Gençlik Dergisi (1975-1980), Devrimci Yol Dergisi (1977-1980), Yeniden Dergisi (1995-1998), BirAdım Dergisi (1999-2001), BirGün Gazetesi yazarıdır.

Haki Karer Türk asıllı solcu aktivist. PKK için merkezi bir figür olan Karer, Abdullah Öcalan'ın yakın arkadaşlarından birisiydi.

Hasan Öztürk, Bulgaristan Türkü bilgisayar mühendisi, siyasetçi. XXVIII. dönem Cumhuriyet Halk Partisi Bursa milletvekilidir.