İçeriğe atla

Loko (mitoloji)

Loko,[1][2][3] Loco[4] ya da Atinmé-vodun ("ağaç içindeki ruh") kökeni Dahomey Krallığı'na dayanan ve Brezilya Vodunu adı da verilen Candomblé Jejé inanışında "vodum" adı verilen fetişlerden biridir. Dünya'nın ilk kutsal varlığını temsil eder ve Mawu ile Lissa'dan ilk doğan varlıktır ki bu özellik bazen Sakpata'ya atfedilir.

Loko'ya inananlara Lokosi denir ve çoğunlukla kafalarının sol tarafındaki saçları kazırlar.

Ağaçlar

Atinme-vodun çeşitli ağaç türlerinde yaşayabilir ama tercih ettikleri ağaçlar "lokotin" (Brezilya'da Ficus gomelleira, Batı Afrika'da Milicia excelsa) ve "huntin" (Ceiba pentandra) olarak adlandırılır. Ayrıca "detin" (Elaeis guineensis) ve "kpentin" (Carica papaya) ağaçlarında da yaşadığına inanılır.

İnanış

Loko, Afrika'da Benin'de Ketu inanışında Iroko ve Bantu inanışında da Kindembu ile ilişkilendirilir. Dahomey'de yalnızca halkı yöneten rahip-krallar tarafından hizmet verilen bir fetiş iken Haiti'de "houngan"ların ve "mambo"ların lideri hâline gelmiştir.[5] Loko eski geleneklerin korunmasını ister ve bu geleneklere uyulmadığında şiddet gösterir.[5]

Tüm hounganların babası olarak görüldüğü için Haiti'de Hristiyanlık inanışındaki İsa'nın babası Yusuf ile ilişkilendirilir.[5]

Notlar

  1. ^ Pierre Verger, Iroko, Loko, Notas Sobre o Culto aos Orixas e Voduns na Bahia de Todos 10 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(Portekizce)
  2. ^ Gerdès Fleuran, Dancing Spirits: Rhythms and Rituals of Haitian Vodun, the Rada Rite 10 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(İngilizce)
  3. ^ Molefi Kete Asante ve Ama Mazama tarafından düzenlenmiştir, Encyclopedia of African Religion, Volume 1 10 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(İngilizce)
  4. ^ FERREIRA, A. B. H. Novo dicionário da língua portuguesa. 2ª edição. Rio de Janeiro. Nova Fronteira. 1986. p. 1 044. (Portekizce)
  5. ^ a b c Filan, Kenaz (2006). The Haitian Vodou Handbook: Protocols for Riding with the Lwa. Simon and Schuster.  (İngilizce)

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Benin</span> Batı Afrikada bulunan bir ülke

Benin ya da resmî adı ile Benin Cumhuriyeti, Afrika kıtasının batı bölümünde yer alan bir ülkedir. Ülkenin sınır komşularını Nijer, Nijerya, Togo ve Burkina Faso oluşturmakta olup, ülkenin güneyinde Gine Körfezi içerisinde yer alan Benin Körfezi yer almaktadır. Geçmişte Fransa sömürgesi olan ülke 1960 yılında Dahomey Cumhuriyeti adı ile bağımsızlığa kavuşmuştur. 1975 yılında ülke içerisinde yaşanan siyasi gelişmeler neticesinde ülke adı Benin Halk Cumhuriyeti olarak değiştirilmiş, 1990 yılında da rejimin bir kez daha değişmesi ile ülkenin ismi günümüzde de kullanılan Benin Cumhuriyeti olarak değiştirilmiştir. Ülkenin başkenti Porto-Novo'dur.

Rastafari, 1930'larda Jamaika'da ortaya çıkan ve dünya çapında yayılan, Hıristiyanlıktan doğmuş ve Eski Ahit'ten birçok kavram ve ögeler barındıran toplumsal hareket, alt kültür ve inançtır. Rasta Hareketi, Haile Selassie'ye tanrılık atfeder ve Marcus Garvey'in Afrika'da zencilerin kurtuluşuna liderlik edecek zenci bir kralın tahta çıkacağına yönelik kehanetinin gerçekleşeceğini iddia eder. Rasta inanışının en önemli dinî ritüellerinden biri, esrar kullanımıdır. Bazı Rastalar, saçlarını halk arasında rasta adı verilen bir türde örerler. Rastafaryanizm, ataerkil, heteronormatif bir dünya görüşüdür ve hiçbir türlü eşcinselliği tasvip etmez.

<span class="mw-page-title-main">Reenkarnasyon</span> ölümden sonra ruhun yeniden bedenlendiği inancı

Reenkarnasyon veya ruh göçü, ruhun sürekli olarak tekrar bedenlendiğine inanan spiritüalistlerin bu olaya verdiği addır. Reenkarnasyon kavramı Asya dinlerindeki tenasüh kavramından biraz farklı olmakla birlikte, benzerlik arz eder. Günümüzde ruh göçüne inanan insanların sayısı bir milyarı aşmaktadır. Ayrıca Dürzîlik ve Nusayrîlik gibi Orta Doğu'da yayılmış bazı dinlerde de bu inanış mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">Porto Alegre</span> Brezilyada belediye; Rio Grande do Sul eyaletinin başkenti ve en büyük şehri

Porto Alegre, Brezilya'nin 26 eyaletinden biri olan Rio Grande do Sul'un başkenti ve en büyük nüfuslu şehridir. Adı Portekizcede "Mesut Liman" anlamına gelir. Porto Alegre Brezilya eyaletleri arasında başkent olan şehirlerin en güneyinde bulunanıdır. Porto Alegre şehrinin sınırları içinde alanı 496.827 km² olup 2010 nüfus sayımına nazaran Porto Alegre şehrinin sınırları içindeki nüfus 1.509.939 kişidir ve böylece bu şehir Brezilya içinde 10. sırada gelmektedir. Şehir ve sınırları dışında bulunup şehre bağlı olan varoşları ile birlikte Porto Alegro Metropoliten Bölgesi nüfusu 2010 itibarıyla 4.405.760 kişiye ulaşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Afrika Birliği</span> Afrika ülkelerinin oluşturduğu siyasi birlik

Afrika Birliği, Afrika kıtasında yer alan Afrika ülkelerinin tek çatı altında toplandığı ve Afrika Birliği Örgütü'nün ardılı olarak 2002 yılında oluşturulan uluslararası kuruluştur. Afrika Birliği'nin en önemli kararları, üye devletlerin devlet ve hükûmet başkanlarının altı ayda bir yaptığı toplantı olan Afrika Birliği Meclisi tarafından alınır.

<span class="mw-page-title-main">Vudu</span> Batı Afrika ile Karayiplerde (örn. Haiti,Dominika Cumhuriyeti) Olan bir Dini Ruh-Animizim Olan Büyülü Dindir ki Afrika Geleneksel dini Olan Afrika dinlerdendir ve Batı Afrika Kökenli

Vudu, Batı Afrika kökenli ruhçu-animist bir din. Haiti'nin resmi dinlerinden biridir. Başta Kongo, Yoruba ve Dahomeanlar olmak üzere, Avrupalılar tarafından köleleştirilerek Saint-Domingue'ye getirilen çeşitli Afrikalı etnik gruplar tarafından oluşturulmuş, Avrupa dini gelenekleri ile sentezlenmiştir. 16. ve 17. yüzyıllarda Katolik misyonerler tarafından Hristiyanlaştırılmıştır. Fon dilinde vodou sözcüğü "ruh" veya "ilah" anlamına gelir.

<span class="mw-page-title-main">Müttefik Devletler</span> II. Dünya Savaşı sırasında Birleşik Krallık, Fransa, Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ittifak

Müttefik Devletler, II. Dünya Savaşı sırasında Birleşik Krallık, Fransa, Sovyetler Birliği, ABD ve Çin Cumhuriyeti başta olmak üzere Mihver Devletler'e karşı oluşturulan blok. Günümüzde ise ABD ve ona destek verip müttefiki olan ülkelere verilen ad.

<span class="mw-page-title-main">Cadılık</span>

Cadı, birçok din ve mitolojide kötü amaçlara hizmet ettiğine ve doğaüstü güçleri olduğuna inanılan kişidir. Popüler kültürde siyah pelerinli, sivri başlıklı, süpürgesiyle uçan bir kadın figürü resmedilir. Türkiye'de farklı ağızlarda "cazı", "cazi" ya da "cazi kari" olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Yaşam ağacı</span> mit

Yaşam ağacı kavramın kökeni tarih-öncesi denilen devirlere kadar uzanan, başta Asya şamanist gelenekleri olmak üzere, pek çok gelenekte rastlanılan bir semboldür.

<span class="mw-page-title-main">Curitiba</span> Brezilyada belediye ve Paraná eyaletinin başkenti

Curitiba (/), Brezilya'nin 26 eyaletinden biri olan Paraná'nın başkenti ve en büyük nüfuslu olan şehridir. 2010 sayımlarına göre nüfusu 1.760500 kişi civarındadır ve böylece tüm Brezilya'da 6. şehir olma sırasında ve Brezilya Güney Bölgesi'nin en büyük şehri olması sırasına girmektedir. Şehrin sınırları dışındaki varoşları ile birlikte "Curitiba Metropoliten Bölgesi" 26 belediyeden oluşmuştur ve nüfusu 2010 tahminlerine göre 3,2 milyon kişinin üstündedir. Böylece Brezilya'da bulunan 7. metropoliten bölge olmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Port-au-Prince</span> Haitinin başkenti

Port-au-Prince, Haiti'nin başkenti ve en büyük şehridir. Şehir, merkezden uzaklaştıkça ve yamaçlara gidildikçe bir gecekondu şehri görüntüsünü alır. Port-au-Prince şehri, Gonâve Körfezi'nde yer almaktadır: şehrin üzerinde yer aldığı ve doğal bir liman görevi gören körfez, Taíno uygarlıklarından bu yana ekonomik faaliyeti sürdürmektedir. İlk kez 1749'da Fransız sömürge yönetimi altında kuruldu. Kentin planı bir amfitiyatroya benziyor; ticaret bölgeleri suya yakın, yerleşim mahalleleri ise yukarıdaki tepelerde yer alıyor. Şehrin yukarısındaki yamaçlarda gecekondu mahallelerinin hızla büyümesi nedeniyle nüfusunu tespit etmek zordur; ancak son tahminler metropol bölgesinin nüfusunun yaklaşık 3,7 milyon, yani ülkenin ulusal nüfusunun neredeyse üçte biri olduğunu gösteriyor. Şehir, 2010 yılındaki büyük bir depremden feci bir şekilde etkilenmiş, çok sayıda yapı hasar görmüş veya yıkılmıştır. Haiti hükûmeti ölü sayısının 230.000 olduğunu tahmin ediyordu.

<span class="mw-page-title-main">Mizrahi Yahudileri</span> Kuzey Afrika ve Orta Doğudaki yerli Yahudi soyundan gelen kişiler

Mizrahi Yahudileri veya İbranice -im eki kökenli Mizrahim, doğulu anlamına gelip Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta Asya ve Kafkasya'daki Yahudilere verilen genel addır. İsrail'de ise "Mizrahi" terimi daha çok Arap dünyasındaki ve Arap dünyasına komşu ülkelerdeki Yahudilere denir. Irak, Suriye, Lübnan, Yemen, İran, Afganistan, Buhara, Mağrib Yahudileri, Berberi, Kürt, Azerbaycan, Dağıstan, Hindistan, Pakistan Yahudileri ve Çerkes Yahudileri başlıca Mizrahi Yahudileridir.

<span class="mw-page-title-main">Haiti Kreolü</span>

Haiti Kreyolu, Türkçede Haiti Kreolü olarak da geçer, Fransızca bazlı bir kreyol dilidir. Haiti'de yaklaşık 8 milyon kişi ya da toplam nüfusun %80'i ve özellikle Bahamalar, Küba, Kanada, Cayman Adaları, Dominik Cumhuriyeti, Fransız Guyanası, Martinik, Guadeloupe, Belize, Porto Riko ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkeler ve devletlerde yaşayan Haiti diasporası üyeleri tarafından konuşulur. Haiti Kreyolu, dünyada en çok konuşulan kreyol dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Brezilya Futbol Konfederasyonu</span>

Brezilya Futbol Federasyonu, Brezilya'da futbolun en üst yönetim birimidir. 8 Haziran 1914 yılında Brezilya Spor Konfederasyonu olarak kurulmuştur. Brezilya'nın ulusal yarışmalarını düzenlerler.

<span class="mw-page-title-main">Jean-Claude Duvalier</span>

Jean-Claude Duvalier, Haitili diktatör; bürokrat ve siyasetçi. Haiti'nin 33. cumhurbaşkanı.

Dulce José Silva Pontes Portekizli şarkıcı ve söz yazarı. 1991 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılmasıyla bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Brezilya'nın belediyeleri</span> Brezilyanın en küçük idari bölümleri

Brezilya'nın belediyeleri, Brezilya'nın en küçük idari bölümleridir. Belediyeler, Brezilya'daki yerel yönetim düzeyini temsil etmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Afro Brezilya dinleri</span>

Afro Brezilya dinleri, Afro Brezilyalıların inandığı çeşitli senkretik dini inançların toplu adıdır. Afro Brezilya dinlerinin kökeni, 16.-19. yüzyıllar arasında Atlantik köle ticareti sonucunda Batı Afrika'dan Brezilya'ya getirtilen Afrika kökenli kölelerin getirdikleri yerel dinlere dayanır. Bunlar arasında en yaygın olanları Candomblé ve Umbanda'dır.

<span class="mw-page-title-main">Lusofon</span>

Lusofon, Portekizceyi resmî dil olarak tanıyan ve konuşan, 10 egemen devlet, tahminî 270 milyon insanı kapsayan, kimse veya topluluğa verilen isimdir. Lusofonia veya Lusofon Dünya olarak da bilinen bu bölge Avrupa, Amerika, Afrika, Asya ve Okyanusya kıtalarındaki Lusofon ulusları kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Yoruba dini</span>

Yoruba dini veya Isese, Yoruba halkının geleneksel ve ruhani kavramlarını ve uygulamalarını içeren dinidir. Anavatanı, Oyo, Ogun, Osun, Ondo, Ekiti, Kwara ve Lagos eyaletlerinin yanı sıra Kogi eyaletinin bazı kısımlarını ve genellikle Yorubaland olarak bilinen Benin ve Togo'nun bitişik kısımlarını içeren bugünkü Güneybatı Nijerya'dadır. Batıda komşu Fon ve Ewe halkları tarafından uygulanan Vodun ile doğuda Edo halkı ve Igala halkının diniyle bazı paralellikler paylaşır. Yoruba dini, Yeni Dünya'daki bir dizi dinin, özellikle Santería, Umbanda, Trinidad Orisha ve Candomblé'nin temelidir. Yoruba dini inançları; Yoruba toplumunu oluşturan şarkılar, tarihler, hikâyeler ve diğer kültürel kavramların toplamı olan Itàn'ın (tarih) bir parçasıdır.