İçeriğe atla

Litvanya Dil Enstitüsü

Enstitü[] şu anda Vileyshis Sarayı'nda

Litvanya Dil Enstitüsü (Litvanca: Lietuvių kalbos institutas), Litvanya'nın başkenti Vilnius merkezli, devlet destekli bir Litvanca dil araştırma kuruluşudur.

Tarih

Enstitünün kökeni, 1930 yılında Litvanca sözlük (Litvanca: Lietuvių kalbos žodynas) yazımı ile ilişkilendirilmiştir. Bu sözlük, hala Litvanya Dil Enstitüsü'nün ana eserlerinden biri olan ve sözlük üzerindeki çalışmanın başlangıcı olarak kabul edilir. 1939'da Antanas Smetona, Kaunas'ta Litvanya Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. Enstitünün hedefleri arasında Litvanca dilini incelemek, Litvanca materyal toplamak ve kontrol etmek, Litvanya ve yurtdışında Litvanyalı araştırmaları temsil etmek vardı.[1]

Litvanya SSC Bilimler Akademisi 16 Ocak 1941'de kuruldu. Aynı zamanda Litvanya Dil Enstitüsü kuruldu. Litvanya parlamentosu tarafından kurulan Litvanya Araştırma Enstitüsü'nden araştırmacılar burada toplandı. Üçüncü Reich işgali altında enstitü faaliyetlerine devam etti.[2] II. Dünya Savaşı'ndan sonra enstitü 12 çalışanla çalışmasını sürdürmeye devam etti. 1952'de Litvanya Edebiyat Enstitüsü ile birleştirildi. Birleşik enstitünün daha önce 47 çalışanı ve 1980 senesinde ise 113 çalışanı vardı. 1952'den 2020 senesine dek enstitü doktora dersleri vermektedir. 1990 yılında enstitü bağımsız bir kurum olarak yeniden kuruldu. Aynı yılın sonunda, enstitüde 63 araştırmacı olmak üzere 95 çalışan mevcuttu. 1991 yılında bir devlet araştırma enstitüsü statüsü aldı. 2020 senesinde enstitünün 70 araştırmacı olmak üzere 100 çalışanı bulunmaktadır.[1]

Yapı

Litvanya Dil Enstitüsü'nün yedi bölümü vardır: Gramer Bölümü, Sözlükbilim Merkezi, Dil Tarihi ve Diyalektoloji Bölümü, Toplumdilbilim Bölümü, Standart Dil Bölümü, Terminoloji Bölümü ve Onomastik Bölümü.[3]

Aktivite

2006 yılında enstitü, Avrupa Terminoloji Derneği'nin sponsorluğunda Ulusal Diller ve Küreselleşme Terminolojisi adlı uluslararası bir konferans düzenledi.[4]

Kaynakça

  1. ^ a b "Institute of the Lithuanian language. History". 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020. 
  2. ^ "LITUANUS. LITHUANIAN QUARTERLY JOURNAL OF ARTS AND SCIENCES Volume 42, No.2 - Summer 1996. THE LITHUANIAN LANGUAGE — HOSTAGE OF FOREIGN POWERS : 1940-1991 by ARNOLDAS PIROČKINAS". 12 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020. 
  3. ^ "Institute of the Lithuanian language. Departments". 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2020. 
  4. ^ "Archived copy". 1 Mayıs 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2007. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Almanca</span> Batı Cermen dili

Almanca, Hint-Avrupa dil ailesine ait, ağırlıklı olarak Orta ve Batı Avrupa'da konuşulan bir Batı Cermen dili. Avrupa Birliği'nin resmî dillerinden biri ve en çok konuşulanıdır. Özellikle Almanya, Avusturya, Lihtenştayn, Lüksemburg, İsviçre'nin büyük bölümü, İtalya'nın Güney Tirol bölümü, Belçika'nın doğu kantonları, Polonya ve Romanya'nın kimi bölgeleri ve Fransa'nın Alsas-Loren bölgesinde konuşulmaktadır. Dünyanın yaygın lisanlarından biridir. Almanca içinde Fransız kelime kökenli sözcükler taşır.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya</span> Kuzeydoğu Avrupada yer alan Baltık ülkesi

Litvanya, resmî adıyla Litvanya Cumhuriyeti, Kuzey Avrupa'daki Baltık bölgesinde yer alan bir ülkedir. Baltık Devletlerinden biri olup Baltık Denizi'nin doğu kıyısında yer alır. Kuzeyde Letonya, doğu ve güneyde Belarus, güneyde Polonya ve güneybatıda Rusya ile sınırı vardır. Batıda ise İsveç ile deniz sınırı bulunur. Litvanya, 65.300 km²'lik bir alanı kaplar ve 2,86 milyon nüfusa sahiptir. Ülkenin başkenti, aynı zamanda en büyük şehri de olan Vilnius'tur. Diğer büyük şehirler sırasıyla Kaunas, Klaipėda, Šiauliai ve Panevėžys'dir. Litvanlar, etnolinguistik olarak Balt halklarının bir parçasıdır ve Hint-Avrupa dil ailesinin Baltik kolunda hayatta kalan birkaç dilden biri olan Litvanca dilini konuşurlar.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü, denizlerde araştırma yapmak ve lisansüstü eğitim vermek için kurulmuş bir enstitüdür. DBE, 1975'te Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin Mersin şehir merkezinin 45 km batısında Doğu Akdeniz kıyısında yer alan Erdemli ilçesinde yerleşik Erdemli kampüsünde kuruldu. ODTÜ'nün Ankara dışında, 1973 yılında kurulmuş olan Gaziantep Yerleşkesinin ardından ikinci dış yerleşke olma özelliğini taşıyan kampüste yaklaşık olarak 700 m² laboratuvar ve 660 bin m²den oluşan limon ağaçlarıyla çevrili alan vardır. Ayrıca 2 araştırma gemisi ve bir liman ile birlikte çalışanlar ve öğrenciler için konutlar da kampüs sınırları içerisindedir.

Salk Institute for Biological Studies, La Jolla, Kaliforniya'da bulunan önde gelen bağımsız, kâr amacı gütmeyen, bilimsel araştırma enstitüsü. Çocuk felci aşısı geliştiricisi Jonas Salk tarafından 1960 yılında kuruldu; kurucu danışmanları Jacob Bronowski ve Francis Crick idi. Enstitü, sürekli yaşam bilimlerineki araştırma çıktısı ve kalite bakımından ABD'nin en üst kurumlarının arasında yer almaktadır. 2004 yılında, Times Higher Education Supplement dünyanın en iyi biyomedikal araştırma enstitüsü olarak Salk'ı seçti, 2009 yılında ise nöroloji ve davranış alanlarında ScienceWatch tarafından dünya çapında bir numaraya yerleştirildi.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Futbol Federasyonu</span>

Litvanya Futbol Federasyonu (LFF) Litvanya'da futbolu düzenleyen kurumdur.Merkezi Vilnius'tadır.Litvanya Futbol Federasyonu FIFA'ya 1923 yılında üye oldu ancak Sovyetler Birliği'nin Litvanya'yı ilhakı nedeniyle dağıtıldı. 1992'de ülkenin bağımsız olmasıyla yeniden üye olmuştur. Ülkenin Profesyonel en üst ligi A lyga'dır.

<span class="mw-page-title-main">Üsküp Aziz Kiril ve Metodius Üniversitesi</span> Kuzey Makedonyada kurulu devlet üniversitesi

Üsküp Aziz Kiril ve Metodius Üniversitesi veya Üsküp Aziz Kiril ve Metodiy Üniversitesi Kuzey Makedonya'nın en büyük üniversitesidir. Üsküp'te bulunan üniversite ismini Slavların havarileri olarak kabul edilen ve Slav dilleri arasında yaygınca kullanılan kiril alfabesinin mucitleri olan büyük hristiyan teologları Kiril ve Metodius'dan almaktadır. Üniversite'nin 50,000 üzerinde öğrencisi bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Zigmas Zinkevičius</span> Litvan akademisyen ve siyasetçi (1925-2018)

Zigmas Zinkevičius, Litvan dilbilimci ve tarihçi. Vilnius Üniversitesi'nde profesör ve Litvanya Bilimler Akademisi üyesi olarak görev yaptı. Dillerin onomastik tarihi gelişimi üzerine ve diğer alanlardaki çalışmalara katkıda bulunmuştur. Zinkevičius, çalışmalarıyla 1994 yılında Herder Ödülü'nü kazandı ve çeşitli dilde 30 akademik kitap ve yüzlerce bilimsel yayının yazarıydı.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya-Sovyet Savaşı</span>

Litvanya-Sovyet Savaşı veya Litvanya-Bolşevik Savaşı Litvanca: Karas su bolševikais), I. Dünya Savaşı'nın ardından yeni bağımsızlığını ilan eden Litvanya ile Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti arasındaki savaştır. Bu savaş 1918-1919 arasındaki batıya doğru gerçekleşen geniş kapsamlı Sovyet saldırısının bir parçasıydı. Saldırı, Almanya birliklerinin bulunduğu Ukrayna, Belarus, Litvanya, Letonya, Estonya, Polonya topraklarında Sovyet cumhuriyetleri kurma ve Alman Devrimi'ni başarıya ulaştırmaktı. Aralık 1918'in sonunda Kızıl Ordu birlikleri Litvanya sınırlarına ulaştı ve büyük bir çatışma olmadan Ocak 1919'un sonuna kadar Litvanya topraklarında hakimiyet sürdü. Sovyet hakimiyeti altında Litvanya-Belarus Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Şubat ayında geçici başkenti Kaunas'ı ele geçirmek isteyen Sovyet güçlerinin ilerlemesi, Litvanya ve Almanya birlikleri tarafından durduruldu. Nisan 1919'dan itibaren, Litvanya savaşı Polonya-Sovyet Savaşı ile paralel bir şekilde gitti. Polonya'nın Litvanya, özellikle Vilnius Bölgesi üzerinde toprak iddiaları vardı ve bu gerilimler Polonya-Litvanya Savaşı'na sıçradı. Tarihçi Norman Davies durumu şu şekilnde anlatır; "Almanya ordusu Litvanya milliyetçilerini destekliyordu, Sovyetler Litvanya komünistlerini destekliyordu, Polonya Ordusu ise hepsiyle savaşıyordu." Mayıs ayının ortalarında, Silvestras Žukauskas tarafından yönetilen Litvanya ordusu, kuzeydoğu Litvanya'daki Sovyetlere karşı bir saldırı başlattı. Haziran ortasına kadar, Litvanyalılar Letonya sınırına ulaştı ve Sovyet güçlerini, Sovyetlerin Ağustos 1919'un sonuna kadar tuttuğu Zarasai yakınlarındaki göl ve tepeler arasında sıkıştırdı. Daugava Nehri ile ayrılan Sovyet ve Litvanyalı güçler, Ocak 1920'de Daugavpils Savaşı'na kadar cephelerini korudular. Eylül 1919 gibi erken bir tarihte Sovyetler bir barış anlaşması müzakere etmeyi teklif etti, ancak görüşmeler Mayıs 1920'de başlayabildi. Sovyet-Litvanya Barış Antlaşması 12 Temmuz 1920'de imzalandı. Sovyet Rusya bağımsız Litvanya'yı tamamen tanıdı.

<span class="mw-page-title-main">Jonas Basanavičius</span>

Jonas Basanavičius, Litvanyalı bağımsızlık aktivisti politikacı, doktor, yazar. Litvanya'nın bağımsızlığı için çok sayıda çalışma yürüttü. Litvanya Bağımsızlık Yasası imzacıları oturumunun başkanı idi.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya Bağımsızlık Yasası</span> Litvanyanın bağımsızlık belgesi

Litvanya Bağımsızlık Yasası, Litvanya Devleti Bağımsızlık Yasası veya 16 Şubat Yasası, 16 Şubat 1918'de Litvanya Konseyi'nin demokratik ilkelerle yönetilecek bağımsız bir Litvanya devletinin kuruşunu ilan ettiği belgedir. Yasa metni Jonas Basanavičius başkanlığındaki konseyin yirmi temsilcisi tarafından imzalandı. Belge Vilnius Konferansı, 11 Aralık, 8 Ocak ve 16 Şubat tarihli kararlar dahil olmak üzere bu konudaki bir dizi çalışmanın sonucuydu. Yasa ilan edilene kadar geçen zaman uzun ve inişli çıkışlıydı, Alman İmparatorluğu Konsey'e bağımsızlık değil bir Almanya-Litvanya ittifakı kurulmasına yönelik açıklama yapması için baskı yaptı. Konsey, askerî birlikleri Litvanya'da bulunan Almanya makamları ile Litvanya halkının talepleri arasında dikkatli davranmak zorunda kaldı.

Litvanya Milliyetçi ve Cumhuriyetçi Birliği, Milliyetçiler olarak da bilinen, Litvanya'da milliyetçi sağcı bir siyasi partidir. 1926-1940 yılları arasında ülkeyi yöneten Litvanya Milliyetçi Birliği'nin devamı olduğunu iddia etmektedir. Parti, Litvanya'nın 1990'da tekrar bağımsız olması sonrası yeniden kuruldu ve seçimlerde son derece başarısız bir performans gösterdi. Parti, 2008'de Anavatan Birliği ile birleşti ama 2011'de yeniden ayrıldılar. 2017'de Cumhuriyetçi Parti ile birleşti. Parti, geleneksel aile değerlerini desteklemekte, Litvanya'nın Avrupa Birliği'nden bağımsızlığını savunmakta ve göçmenliğe karşı çıkmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mykolas Biržiška</span> Litvan tarihçi ve siyasetçi (1882-1962)

Mykolas Biržiška

<span class="mw-page-title-main">Saliamonas Banaitis</span>

Saliamonas Banaitis (

<span class="mw-page-title-main">Steponas Kairys</span> Litvan siyasetçi (1879-1964)

Steponas Kairys (

<span class="mw-page-title-main">Petras Vileišis</span>

Petras Vileišis önde gelen Litvanyalı mühendis, siyasi aktivist ve hayırsever.

<span class="mw-page-title-main">Darius Mockus</span>

Darius Mockus, Litvanyalı girişimci, iş insanı ve kitle iletişim aracı sahibi.. Darius Mockus günümüzde MG Baltık başkanı ve "MG Baltık Ticareti" genel müdürüdür.

<span class="mw-page-title-main">Sarıkolca</span>

Sarıkolca ya da Sarikoli, Doğu İran dillerinin Pamir alt grubuna ait bir dildir. Çin Tacikleri tarafından konuşulan dillerden biridir. Çin'de "Tacik dili" olarak bilinse de aslında Tacikistan'da konuşulan ve Batı İran dili olan Tacikçeden farklı bir dildir.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya'da İslam</span>

Litvanya'daki İslam, diğer birçok kuzey ve batı Avrupa ülkesinin aksine, 14. yüzyıldan başlayan uzun bir tarihe sahiptir. Polonya-Litvanya Topluluğu'nun eski birleşim devleti Litvanya Büyük Dükalığı, Baltık'tan Karadeniz'e kadar uzanan, güneyde Kırım Tatarlarının yaşadığı birkaç Müslüman ülkeyi içeriyordu. Birkaç Müslüman Tatar, Büyük Dük Vytautas'ın yönetimi altında, şimdi Litvanya Cumhuriyeti olan Litvanya topraklarına göç etti. Artık Litvanya Tatarları olarak anılan Tatarlar, zamanla dillerini kaybetmişlerdir ve şimdi Litvanca konuşmaktadırlar; ancak dinleri olarak İslam'ı sürdürmüşlerdir. Litvanya Tatarlarının uygulamaları diğer Sünni Müslümanlardan biraz farklıdır; Litvanyalı Tatarların bir kısmı Halk İslamı olarak adlandırılabilecek bir dini uygulasa da, ayrı bir mezhep olarak görülmezler.

<span class="mw-page-title-main">Hindistan Bilim Enstitüsü</span>

Hindistan Bilim Enstitüsü (IISc); bilim, mühendislik, tasarım ve yönetim alanlarında yüksek öğrenim ve araştırma yapan devlet üniversitesidir. Hintdistan eyaleti Karnataka'da bulunan Bangalore şehrinde yer almaktadır. Enstitü, 1909 yılında Jamsetji Tata'nın aktif desteğiyle kurulmuştur ve bu nedenle yerel olarak "Tata Enstitüsü" olarak da bilinir. 1958'de üniversite statüsü ve 2018'de Yüksek Onur Enstitüsü statüsü verildi.

<span class="mw-page-title-main">Litvan mutfağı</span>

Litvan mutfağı, Litvanya'nın serin ve nemli kuzey iklimine uygun ürünleri içerken bir mutfak kültürü gösterir. Arpa, patates, çavdar, pancar, yeşil sebzeler, çilek ve mantar yerel olarak yetiştirilmektedir ve süt ürünleri ülkenin uzmanlık alanlarından biridir. Kışın yiyecekleri saklamak için çeşitli turşulama yöntemleri kullanılır. Çorbalar son derece popülerdir ve yaygın olarak sağlıklı beslenmenin anahtarı olarak kabul edilir. İklim ve tarım uygulamalarını Kuzey Avrupa ile paylaştığı için, Litvanya mutfağının Baltık komşuları ve genel olarak kuzey ülkeleri ile pek çok ortak noktası bulunur. Uzun süren tarım ve yiyecek arama gelenekleri, ülkenin tarihi boyunca çeşitli etkilerle birlikte Litvanya mutfağını oluşturmuştur.