İçeriğe atla

Lezbiyen, Gey ve Biseksüellere Eşit Haklar ve Özgürlük İçin Washington'a Yürüyüş

March on Washington for Lesbian, Gay and Bi Equal Rights and Liberation ("Lezbiyen, Gey ve Biseksüellere Eşit Haklar ve Özgürlük İçin Washington'a Yürüyüş"), 25 Nisan 1993 tarihinde Washington kentinde yer almış büyük siyasi gösteri idi. Düzenleyicilerin tahmin ettiklerine göre 1 milyon kişi yürüyüşe katıldı, ancak Millî Park Servisi katılımın 300.000 olduğunu tahmin etti.

Arka plan ve düzenleme

1987 March on Washington ile erken 1990'ların arasında lezbiyenler ve geyler, geçmişe göre Amerikan toplumu içinde daha çok görünürlük kazandılar. Mamâfih, "Don't ask, don't tell" ("Sorma, söyleme") ve Colorado'daki Amendment 2 gibi politikalar ve LGBT'lere yönelik nefret suçların yükselişi nedeniyle LGBT topluluğu hâlâ ayrımcılığa maruz kalıyor idi. Bu ortamın içerisinde National Gay and Lesbian Task Force üyesi Urvashi Vaid, bir üçüncü LGBT yürüyüşü için harekete öncülük etti.

Ocak 1991'de Vaid, ABD çapındaki LGBT örgütlerinin bir üçüncü yürüyüşe destek vermeleri ve 9 Mart 1991'de Washington, D.C.'de yer alan bir düzenleme toplantasına delegeler göndermelerine davet etmek için bunlara mektup gönderdi. Bu toplantıda yürüyüşün olası tarihine dair hiçbir fikirbirliğine varılmamıştı ve bu nedenle 11-12 Mayıs 1991 haftasonu Washington'da ikinci bir toplantı düzenlendi. Bu toplantı, yürüyüşün asıl mandasını kesinleştirdi: yerel ve ulusal aktivistleri yeniden kurmak ve tekrar canlandırmak. Sonraki örgütsel toplantılar Şikago (Ağustos 1991), Los Angeles (Ocak 1992), Dallas (Mayıs 1992), Denver (Ekim 1992) ve Washington, D.C. (Şubat 1993)'te yer aldı.

Platform ve talepler

Yürüyüş düzenleyicileri ikincil talepleri olan yedi ana talep ileri sürdü. Ana talepler şunlar idi:

  1. Bir lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender sivil hakları beyannamesinin onaylanmasını ve silahlı kuvvetler dahil olmak üzere tüm eyalet ve federal hükûmetlerince ayrımcılığına son verilmesini; tüm sodomi yasaların ve razı olan yetişkinlerin arasında özel cinsel ifadelerini yasaklayan tüm yasaların feshedilmelerini talep ediyoruz.
  2. AIDS eğitimi, araştırmaları ve hasta bakımı fonlamasında muazzam bir artış; alternatif terapi dahil olmak üzere sağlık bakımına evrensel erişim; ve tıbbi araştırma ve sağlık bakımında cinsiyetçiliğe son verilmesini talep ediyoruz.
  3. Aile çeşitliliği, çocuk sahipliliği, evlat edinme ve üvey bakımı dallarında lezbiyenler, geyler, biseksüeller ve transgender kişilere karşı ayrımcılığı önlemek için bir kanun ve aile tanımının tüm aile yapılarının tam çeşitliliğini dahil etmesini talep ediyoruz.
  4. Eğitim sistemine lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender kişilerin tamamen ve eşit biçimde dahil edilmeleri ve çokkültürlü eğitim müfredatlarına lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender çalışmalarının dahil edilmelerini talep ediyoruz.
  5. Üreme özgürlüğü ve seçimi ve kendi bedenlerimizi kontrol etme hakkını ve cinsiyetçi ayrımcılığına son verilmesini talep ediyoruz.
  6. Irkçı ve etnik ayrımcılığının tüm türlerine son verilmesini talep ediyoruz.
  7. Gerçek ya da sanılan cinsel yönelim, kimlik saptaması, ırk, din, kimlik, cins veya cinsiyet ifadesi, engellilik, yaş, sınıf ve HIV/AIDS enfeksiyonuna dayalı ayrımcılık ve şiddetli baskıya son verilmesini talep ediyoruz.[1]

Konuşmacılar ve etkinlikler

Yürüyüşü çevreleyen günler boyunca Washington, D.C. çapında LGBT topluluğunun alt kümelerine yönelik bir sürü çeşitli etkinlik sunuldu. Bunların arasında tarihsel sergiler, dini hizmetler, lobicilik etkinlikleri, sosyal toplantılar, sanat sergileri, siyasi seminerler, kamu hizmet etkinlikleri ve mum ışığı seremonileri var idi.[2]

Yürüyüşün ardındaki gösteriye katılan konuşmacılar ve sanatçıların arasında Judith Light,[3] Melissa Etheridge, RuPaul, Martina Navratilova, Ian McKellen, Eartha Kitt[4] Lani Ka'ahumanu[5] ile Urvashi Vaid[6] var idi.

Ayrıca bakınız

  • National March on Washington for Lesbian and Gay Rights (1979)
  • Second National March on Washington for Lesbian and Gay Rights (1987)
  • Millennium March on Washington (2000)
  • National Equality March (2009)

Kaynakça

  1. ^ "Platform of 1993 March on Washington" (İngilizce). Queer Resource Dictionary. 30 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011.  Özgün İngilizcesi: "1. We demand passage of a lesbian, gay, bisexual, and transgender civil rights bill and an end to discrimination by state and federal governments including the military; repeal of all sodomy laws and other laws that criminalise private sexual expression between consenting adults. 2. We demand massive increase in funding for AIDS education, research and patient care; universal access to health care including alternative therapies; and an end to sexism in medical research and health care. 3. We demand legislation to prevent discrimination against lesbians, gays, bisexuals and transgender people in the areas of family diversity, custody, adoption and foster care and that the definition of family includes the full diversity of all family structures. 4. We demand full and equal inclusion of lesbians, gays, bisexuals and transgender people in the educational system, and inclusion of lesbian, gay, bisexual and transgender studies in multicultural curricula. 5. We demand the right to reproductive freedom and choice, to control our own bodies, and an end to sexist discrimination. 6. We demand an end to racial and ethnic discrimination in all forms. 7. We demand an end to discrimination and violent oppression based on actual or perceived sexual orientation, identification, race, religion, identity, sex and gender expression, disability, age, class, AIDS/HIV infection."
  2. ^ "1993 March on Washington Event Listings" (İngilizce). Queer Resource Dictionary. 4 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011. 
  3. ^ "Biography of Judith Light" (İngilizce). All American Speakers. 28 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011. 
  4. ^ "Simple Matter of Justice, A: The 1993 March on Washington for Lesbian, Gay and Bi Equal Rights and Liberation" (İngilizce). Frameline. 24 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011. 
  5. ^ "How I Spent My Two Week Vacation Being A Token Bisexual" (İngilizce). Lani Ka'ahumanu. 18 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011. 
  6. ^ "Urvashi Vaid Speaks at the March on Washington" (İngilizce). Carnegie Mellon University. 20 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Temmuz 2011. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Biseksüellik, hem erkeklere hem de kadınlara veya birden fazla cinsiyete yönelik romantik veya cinsel çekim ya da cinsel davranıştır.

<span class="mw-page-title-main">Angola'da LGBT hakları</span>

21. yüzyılın ilk yarısında Angola'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireylerin hakları konusunda ilerlemeler kaydedilmiştir. Kasım 2020'de Ulusal Meclis, karşılıklı rıza kapsamında yer alan hemcins cinsel ilişkilerini suç olmaktan çıkaran yeni bir ceza kanununu kabul etti. Yeni ceza kanunu 11 Kasım 2020 tarihinde yayımlandı ve 90 gün sonra resmen yürürlüğe girdi. Ayrıca, cinsel yönelime dayalı istihdam ayrımcılığı 2015 yılından beri yasaktır; böylece Angola, LGBT bireylere bu tür korumaları tabi tutan tek Afrika ülkelerinden biridir.

LGBT kültürü, lezbiyen, gey, biseksüel, transgender ve queer (LGBT) kişilerin paylaştıkları ortak kültür. "Gey kültürü" terimi buna eşanlamlı olmadığı hâlde yine bu kavramı tanımlamak için kullanılır, ancak belirgin olarak eşcinsel erkeklerin kültürüne de atfedilebilir. LGBT kültürü yere ve katılımcının kimliğine göre değişir.

<span class="mw-page-title-main">LGBT sosyal hareketleri</span>

LGBT sosyal hareketleri, cinsel azınlık|cinsel ve cinsiyet azınlıklarının toplum tarafından kabul edilmelerine dair birbiri ile ilişkili amaçlar paylaşırlar. Lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) kişiler ve LGBT'lerin hak arayışını destekleyenler genelde LGBT hakları olarak kastedilen haklar için kampanya yapmışlardır. Çeşitli topluluklar gey kurtuluş, lezbiyen feminizm, queer hareketi ile transgender eylemciliği dahil olmak üzere bir sürü çeşitli biçimde hem birlikte hem de birbirinden bağımsız bir şekilde çalışmışlardır. Tüm LGBT kişileri ve menfaatlarını temsil eden herhangi bir örgüt yoktur, fakat dünya çapındaki LGBT Onur etkinliklerine eşgüdüm ve ağ iletişimi sağlayan InterPride ve LGBT ile HIV pozitif kişilere karşı işlenen insan hakları ihlâlleri ile ilgilenen ve Birleşmiş Milletler ile birlikte çalışan Uluslararası Gey ve Lezbiyen İnsan Hakları Komisyonu (IGLHRC) gibi LGBT topluluklarını ve menfaatlarını gevşek bir şekilde kapsayan uluslararası örgütler vardır.

Bu liste siyasi değişim, hukuki eylem ve yayın organlarını kullanarak gey hakları için çalışan önemli LGBT hakları aktivistlerinin listesidir. Ülkelerine göre alfabetik olarak sıralanmıştır.

Dünya çapında LGBT hakları örgütleri listesi. Bir bölümü genel LGBT haklarını savunurken bazıları çeşitli uzmanlık alanları dahilinde çalışmakta olan örgütlerin listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Afrika'da LGBT hakları</span>

Afrika'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları dünyanın diğer bölgeleriyle kıyaslandığında oldukça kısıtlıdır. BBC eşcinselliğin 38 Afrika ülkesinde yasa dışı olduğu tahmin etmektedir. 13 devlette ise eşcinsellik yasaldır ya da bu konuyla ilgili yasa yoktur.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa'da LGBT hakları</span>

Avrupa'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları ülkeden ülkeye değişiklik gösterir. Dünyada eşcinsel evlilikleri yasallaştıran 10 ülkeden 8'i Avrupa'da bulunurken 14 ülke de medeni birliktelik ya da diğer bir tür eşcinsel birliktelik tanımasını yasalaştırmıştır. LGBT toplumunun edindikleri haklar dolayısıyla dünyanın diğer bölgelerine kıyasla Avrupa'dan memnuniyetinin yüksek olduğu inancı oldukça yaygındır.

<span class="mw-page-title-main">Asya'da LGBT hakları</span>

Asya'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları dünyanın diğer bölgelerine göre daha sınırlıdır. Eşcinsellik bu kıtanın on bir ülkesinde yasa dışı kabul edilmektedir. Dokuz ülke eşcinsel kişilerin orduda bulunmalarına izin vermektedir. Yalnızca İsrail LGBT kişilere daha fazla hak sağlamaktadır.

LGBT topluluğu veya LGBT toplumu, lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireylerin ortak çıkarları, sorunları ve hedefleri doğrultusunda birleşmesi, bir bütün haline gelmesi. LGBT olup farklı sorunları olan gruplar, topluluklar, altkültürel hareketler, gey mahalleleri ve LGBT örgütlerinden oluşmaktadır. Bu amaçla oluşturulan LGBT topluluğu eşcinsel bireylerin insan hakları hareketinin temelini attı.

İsraildeki Gey Erkek, Lezbiyen ve Biseksüeller Derneği (İbranice:  אגודת ההומואים, הלסביות, הביסקסואלים והטראנסקסואלים בישראל, Agudat HaHomoseksualim, HaLesbiyot, HaBiseksualim, VeHaTranseksualim BeYisrael, genelde bilinen adıyla Aguda, gay, lezbiyen, biseksüel ve transgender kişilerin haklarını geliştirmeye yardım etmek için temel düzeyde çalışan ulusal bir kâr amacı gütmeyen İsrail örgütüdür.

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk'ta LGBT hakları</span>

Arnavutluk'ta lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan insanların uğramadığı yasal zorluklarla yüz yüzedir; hemcins çiftlerin yasal olarak tanınmaması ve LGBT insanlar hakkında olumsuz toplumsal görüşlerin yaygınlığı, bu durumun bazı nedenlerin arasındadır. Buna rağmen, Arnavutluk'ta LGBT bireyler, kapsamlı ayrımcılık karşıtı mevzuatın altında korunmaktadır. Arnavutluk'ta 1995 yılından beri hem erkekler hem de kadınlar arası hemcins cinsel aktiviteler yasaldır, ancak hemcins birlikteliklerin ülkede hiçbir şekilde tanınmaması nedeniyle, karşı cins çiftlere mevcut olan yasal korumalar, hemcins çiftler için mevcut değildir.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya'da LGBT hakları</span>

Avusturya'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireylerin hakları konusunda büyük ilerlemeler kaydemiştir. Avusturya'da hemcins cinsel ilişkiler, hem erkekler hem de kadınlar için yasaldır. 2010 yılında, evliliğin bazı haklarını içeren "kayıtlı birliktelik" hakkı hemcins çiftlere mevcut kılındı. 2003 yılında üvey evlat edinme hakkı, Ocak 2015'te de kapsamlı ortak evlat edinme hakkı, Avusturya Anayasa Mahkemesi tarafından yasallaştırıldı. 5 Aralık 2017 tarihinde Anayasa Mahkemesi, hemcins evliliklerini yasallaştırmaya karar verdi; bu karar, 1 Ocak 2019 tarihinde resmen yürürlüğe girdi.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan'da LGBT hakları</span>

Gürcistan'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan insanların karşılaşmadığı yasal zorluklara uğrayabilir. Gürcistan, kendi mevzuatında LGBT kişilere yönelik ayrımcılığı doğrudan yasaklayan tek eski Sovyet ülkelerinden biridir. Bir bireyin cinsel yönelimi ya da cinsiyet kimliğinden dolayı işlenmiş suçlar, 2012'den beri Gürcü hukukunda ağırlaştırıcı bir etken olarak sayılır. Buna rağmen, cinsellik hakkında kamu tartışmaların genel açıdan olumsuz karşılandığı bu ülkede eşcinsellik, toplumda hakim olan geleneksel Ortodoks Hristiyan değerlere aykırı olarak görülür. Sonuç itibarıyla eşcinseller sık sık istismar ve fiziksel şiddetin hedefleri olur; bu eylemler de sıkça dini liderler tarafından teşvik edilir.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan'da LGBT hakları</span>

Hırvatistan'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) hakları son yıllarda genişletilmiştir, ancak LGBT bireyler LGBT olmayan sakinlerin karşılaşmadığı yasal zorluklara yine uğrayabilir. Hemcins birliktelikler, 2003 yılında "kayıtsız birlikte yaşama" durumlarıyla ilgili bir yasa kapsamında ilk kez resmî tanınma kazandı. 2013 yılında yapılmış bir referandumun sonucu olarak, Hırvatistan Anayasası'nda evlilik tanımını sırf bir erkek ve bir kadın arasında yapılan bir birliktelik olarak sabitleştirildi, böylece hemcins evlilikleri yasak oldu. 2014 yılında "Yaşam Ortaklığı Yasası" 'nın yürürlüğe girmesinden beri, kapsamlı evlat edinme hakları haricinde bilfiil olarak her alanda evli heteroseksüel çiftlerle eşit haklar hemcins çiftlere mevcut kılındı; evlat edinme konusunda ise, üvey evlat edinmeye benzer bir mekanizmayı hemcins çiftlere sunan bir "partner-vasi" sistemi sunuldu. Hırvatistan'da cinsel yönelim, cinsiyet kimliği ve cinsiyet ifadesine dayalı ayrımcılık yasaktır. ILGA-Europe'a göre Hırvatistan, LGBT hakları konusunda tüm Slav dünyasındaki en ileri ülkedir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Makedonya'da LGBT hakları</span>

Kuzey Makedonya'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan sakinlerin karşılaşmadığı yasal zorluklara uğrayabilir. Kuzey Makedonya'da hemcins cinsel aktiviteler, 1996 yılından beri yasaldır ve ülkede cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık, 2019'dan beri yasaktır, ancak karşı cins evli çiftlerine mevcut olan yasal korunmalar, hemcins çiftlerinin başta olduğu hanehalklarına henüz mevcut değildir.

<span class="mw-page-title-main">Letonya'da LGBT hakları</span>

Letonya'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan sakinlerin karşılaşmadığı yasal ve toplumsal zorluklara uğrayabilir. Letonya'da hemcins cinsel ilişkiler hem erkekler hem de kadınlar için yasaldır, ancak karşı cins çiftlerin sahip olduğu yasal korunmalar, hemcins çiftlerinin başta olduğu hanehalklarına mevcut değildir. Hemcins çiftler evlenemez ve evlat edinemez. Letonya, hemcins evlilikleri ya da kayıtlı birliktelikler gibi diğer birliktelikleri tanımaz.

<span class="mw-page-title-main">Moldova'da LGBT hakları</span>

Moldova'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler, LGBT olmayan insanların karşılaşmadığı yasal ve toplumsal zorluklara uğrayabilir. Karşı cins çiftlerine mevcut olan haklar ve menfaatlar, hemcins çiftlerinin başta olduğu hanehalklarına mevcut değildir. Ülkede hemcins birliktelikleri tanınmamaktadır, bu nedenle hemcins çiftlerine çok az yasal korunma mevcuttur. Buna rağmen, işyerinde cinsel yönelime dayalı ayrımcılık yasaktır ve hemcins cinsel ilişkileri 1995 yılından beri yasaldır.

Aynı cinsiyet aşkı, Afroamerikan aktivist Cleo Manago tarafında 1990'larda Afroamerikan toplumundaki eşcinsel ve biseksüelleri tanımlamak için kullanılmış terimdir.

<span class="mw-page-title-main">Kate Clinton</span> Amerikalı komedyen

Kate Clinton, gey/lezbiyen bakış açısına göre siyasi yorumlarda uzmanlaşmış Amerikalı komedyendir.