İçeriğe atla

Lazbastı vergisi

Lazbastı vergisi, Lazistan Sancağı'ndan gelen ve Canik Sancağı'nın Samsun, Bafra ve Çarşamba kazalarındaki tütün tarlalarında çalışan işçilerden alınan vergidir.[1]

Tanzimattan önce Lazistan Sancağı'ndan gelenlerden alınan Lazbastı vergisi, kişi başı 5 kuruştu. Vergi, 1847'de ihaleyle mültezime verilmeye başlanmıştır. 1862-63 yılı verilerine göre Samsun'da 3.600, Bafra'da 1.800 ve Çarşamba'da 830 kuruş Lazbastı vergisi verilmiştir.[2] Bu verginin Tanzimat'ın vergi adaleti ve eşitlik ilkeleriyle uyuşmadığını söyleyen Lazlar, Canik'in diğer kazalarında bu verginin alınmadığını ve sadece Lazistan Sancağı'ndan gelenlerden alındığını belirterek uygulamaya tepki göstermiştir. Müfettiş Ali Rıza Efendi konuyu inceledikten sonra şikayetlere hak vermiş ve verginin kaldırılması gerektiğini Meclis-i Vâlâ'ya bildirmiştir. Bildirisinde Lazbastı vergisi alınmamasının neden olacağı zararın hapishane tahsisatından yapılacak tasarrufla kapatılabileceğini belirtmiştir. Bildirinin kabul edilip verginin kaldırılmasından sonra zarar eden Canikliler, 10.000 civarı Lazın bölgeye gelmesini engellemeye çalışmıştır.[3] Canikliler tarım işçilerinin yerli halkı rahatsız ettiğini ve gönderilmeleri gerektiğini belirtmiş, Samsun Gümrük Emini ise tüm işçilerin geri gönderilmesi durumunda tütün tarımının zarar edeceğini söyleyerek bu talebe karşı çıkmıştır. Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye sadece uygunsuz davrananların ve sabıkalıların Lazistan Sancağı'na geri gönderilmesinin uygun olduğuna karar vermiştir.

Kaynakça

  1. ^ İbrahim Serbestoğlu. "Tanzimat Döneminde Canik Sancağı'nda Vergi Tartışmaları" (PDF). ktu.edu.tr. 18 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Eylül 2020. 
  2. ^ İbrahim Serbestoğlu (13 Aralık 2013). "Abdülaziz ve Teftiş: Ali Rıza Efendi'nin Canik Sancağını Teftişi". academia.edu. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2020. 
  3. ^ İbrahim Serbestoğlu (2016). "Tanzimat Döneminde Çarşamba (Canik) Kazası". academia.edu. 8 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Eylül 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Çarşamba, Samsun</span> Samsunun ilçesi

Çarşamba, Karadeniz Bölgesi'nin Orta Karadeniz bölümünde bulunan Samsun iline bağlıdır. Nüfus açısından Samsun'un 4. büyük ilçesidir. Samsun ilinin doğusunda yer alır. Batıda Tekkeköy, doğuda Terme, güneyde Salıpazarı ve Ayvacık ilçeleriyle çevrilidir. İlçe merkezi Samsun'a 36 km uzaklıktadır. Yeşilırmak'ın Çarşamba Ovası'na çıktığı yer yakınında, ırmağın iki yakasında kurulmuş olan ilçe merkezinin adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Vezirköprü</span> Samsunun ilçesi

Vezirköprü ya da eski adıyla Kedegara, Samsun ilinin bir ilçesi.

<span class="mw-page-title-main">Trabzon İmparatorluğu</span> Orta Çağda Karadenizde kurulmuş Bizans Yunan devleti

Trabzon İmparatorluğu ya da Tzaniti (Lazistan) Krallığı, Orta Çağ'da Doğu Karadeniz'de kurulmuş yerel krallık. Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Bizans İmparatorluğu'nun yıkılmasından kısa bir süre önce bağımsızlığını ilan etmiş ve 257 yıl boyunca "Roma İmparatoru" olarak Karadeniz kıyılarına hükmetmişlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Bafra</span> Samsunun ilçesi

Bafra, Samsun ilinin bir ilçesidir. Karadeniz'e 20 kilometre uzaklıkta, denizden yüksekliği yaklaşık 20 metre olan ve Kızılırmak'ın biriktirdiği birikinti ovası üzerinde kurulmuş bir yerleşim yeridir. Bafra Ovası tanınmış yerlerinden biridir. Bafra'nın nüfusu 144.465'tir. Bafra nüfusunun %49,46'sı erkek, %50,54'ü ise kadınlardan oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">19 Mayıs, Samsun</span> Samsunun ilçesi

19 Mayıs veya Ondokuzmayıs veya ilçe merkezinin adlarıyla Engiz veya eski resmî adıyla Ballıca, Samsun ilinin bir ilçesidir. İlçe, Samsun – Sinop karayolu üzerinde yer alıp Samsun'un 37 km batısında, Bafra’nın ise 17 km doğusunda bulunmaktadır. İlçenin batısında Bafra, doğusunda Atakum ve Karadeniz, kuzeyinde Karadeniz, güneyinde ise Atakum ve Bafra yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Samsun</span> Samsun ilinin merkezi olan şehir

Samsun, Samsun ilinin merkezi olan şehirdir. Karadeniz Bölgesi'ndeki Orta Karadeniz Bölümü'nde, Türkiye coğrafyasının en kuzeyinde merkezî bir noktada yer alır. Karadeniz Bölgesi'nin eğitim, sağlık, sanayi, ticaret, ulaşım ve ekonomi açılarından en gelişmiş şehri olan Samsun kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Lazlar</span> Etnik grup

Lazlar (Lazca: Lazepe, Lazi Güney Kafkas dillerinden Lazca konuşan ve Türkiye ve Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Akbucak, Pazar</span> Pazarın köyü

Akbucak, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Balıkçı, Pazar</span>

Balıkçı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Derebaşı, Pazar</span>

Derebaşı, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Sivrikale, Pazar</span>

Sivrikale, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Yücehisar</span> Pazarda bir köy

Yücehisar, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Çiftlikköy, Almus</span>

Çiftlikköy, Tokat ilinin Almus ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Trabzon Vilayeti</span> Osmanlıda bir vilayet

Trabzon Vilayeti, Osmanlı Devleti'nde, 19. yüzyılın ikinci yarısında girişilen idari reformlar sonucunda kurulan vilayetlerden biridir. 1867 yılında Trabzon Eyaleti'nin kaldırılmasıyla kurulmuştur. İdari merkezi Trabzon olan vilayet, Alaçam'dan Çürüksu'ya kadar Karadeniz kıyı şeridi boyunca uzanıyordu. Dört sancaktan oluşuyordu ve Gümüşhane sancağı dışındaki üç sancağın Karadeniz'e kıyısı bulunuyordu.

<span class="mw-page-title-main">Eyalet (Osmanlı İmparatorluğu)</span>

Eyalet ya da beylerbeylik, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki idari yapılanmada var olmuş en üst düzey birimdir. Eyalet yöneticileri de beylerbeyi olarak anılmıştır. Osmanlı devlet teşkilatında Anadolu Eyaleti; Rumeli, Mısır, Bağdat ve Budin Eyaletleri'nin aşağısında kaldı. Sonraları vezirlerin adedi artınca bunun gibi eyaletlere vezirler de tayin edilir oldular.

<span class="mw-page-title-main">Samsun Üniversitesi</span> Samsunda kurulu devlet üniversitesi

Samsun Üniversitesi ya da kısaltmasıyla SAMÜ, 18 Mayıs 2018 tarihinde Samsun'da kurulan devlet üniversitesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesinin bazı fakülte ile yüksekokullarının devriyle kurulan ve Samsun'daki ikinci devlet üniversitesi olan Samsun Üniversitesinin merkez yerleşkesi Canik ilçesinde bulunmaktadır.

Samsun tarihi, tarih öncesi dönemde Eski Taş Çağı'na kadar uzanır ve buradaki ilk yerleşik topluluğun izlerine günümüzden yaklaşık 7 bin yıl önce rastlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Samsun'da din</span>

Samsun'da din, Türkiye'nin bir ili olan Samsun'da ilk yerleşim döneminden itibaren uygulanan dinî pratik ve inanışların bütünü. Yerleşim geçmişi Taş Çağı'na dek uzanan Samsun'un yerleşik kültürü ile Grek kolonicilerin getirdiği inançların birleşimi kenti dinî açıdan Karadeniz'in en önemli yerleşimlerinden biri hâline getirmiştir. Amisos yerleşim alanı ve nekropolünü içerisinde barındıran Çakalca-Karadoğan Höyüğü'nde yapılan kazılarda Milet kolonisi dönemine tarihlenen ve farklı betimlemelere sahip Kibele heykelcikleri bulunmuştur. Kibele'nin yanı sıra aynı döneme tarihlenen Kore heykelcikleri de kurtarılmıştır. Heykelcikler hâricinde Kibele ile Kore adına hazırlanan ve üzerinde adak adamaya dair Grekçe işlemelerin bulunduğu çanak-çömlekler keşfedilmiştir. MÖ 6. yüzyılın ortalarına tarihlenen buluntular şehirde güçlü bir tanrıça kültünün bulunduğunu göstermekle birlikte törensel amaçlarla kullanılan dinî alanların bulunduğunu da kanıtlamaktadır. Heykelciklerin bulunduğu muntazam pozisyonları ve kırılarak çömleklere koyuldukları dikkate alındığında bir ritüelin parçası olarak toprağa gömüldükleri anlaşılmakta olup sonraki yüzyıllara ait buluntu sayısının oldukça az olması şehirlilerin zaman içerisinde dinî adetlerini değiştirdiklerini göstermektedir.

Samsun'da ulaşım, Türkiye'nin bir ili olan Samsun'un ilk yerleşim aldığından bu yana deniz, hava ve kara üzerinden ulaşım tarihi ve altyapısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hazinedârzâde Süleyman Paşa</span>

Hazinedârzâde Süleyman Paşa (?-1818) bir Osmanlı paşası ve Trabzon valisi idi. Ünye'de bulunan Süleyman Paşa Sarayı veya Hazinedarzade Konağı adıyla bilinen yapının banisi olarak bilinmektedir.