İçeriğe atla

Lawrence Klein

Lawrence Klein
Doğum14 Eylül 1920(1920-09-14)
Omaha, Nebraska, ABD
Ölüm20 Ekim 2013 (93 yaşında)
Gladwyne, ABD
MilliyetABD
Mezun olduğu okul(lar)Diploma:Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley
Doktora: MIT
ÖdüllerJohn Bates Clark Madalyası (1959)
Nobel Ekonomi Ödülü (1980)
Kariyeri
DalıMakroiktisat
Ekonometri
Çalıştığı kurumlarPensilvaniya Üniversitesi
Oxford Üniversitesi
Michigan Üniversitesi
NBER
Cowles Commission
EtkilendikleriPaul Samuelson
EtkiledikleriE. Roy Weintraub

Lawrence Robert Klein (d. 14 Eylül 1920 - ö. 20 Ekim 2013[1]), Amerikalı iktisatçı ve ekonometricidir. Klein ABD Nebraska eyaletinde Omaha şehrinde doğmuştur. 1980'de Nobel Ekonomi Ödülünü kazanmıştır.

Lawrence Klein önce Los Angeles Şehir Koleji'nde yüksek matematik öğrenimi yapmış; sonra iktisat bilimi üzerine Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'den 1942'de B.A. İktisat diploması almış; ve 1944'te Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT)'den ekonomi üzerine Ph.D. doktora derecesi kazanmıştır.

Klein önce Chicago Üniversitesi'ne bağlı İktisadi Araştırmalar için Cowles Komisyonu (şimdi Cowles Vakfı) için çalışmıştır. Burada Jan Tinbergen'in geliştirdiği ilk ekonometri modelini değiştirerek ABD ekonomisine uygulayan Klein-modelini geliştirmiş ve bu modelle (bir buhran bekleyen tahmincilerin aksine) ABD ekonomisinde II. Dünya Savaşı'ndan sonra bir genişleme olacağını doğru olarak tahmin etmiştir. Sonra ABD Michigan Üniversitesi'nde Arthur Goldberger birlikte ile çalışarak ABD için yeni bir ekonometrik tahmin modeli olan Klein-Goldberger modelini geliştirmişlerdir. Klein eski bir Amerikan Komünist Parti üyesi ve Yahudi asıllı olduğu nedenleriyle 1950'lerde Senator McCarthy'in dikkatini çekmiş ve kendisine Michigan Üniversitesi'nde kadrolu profesörlük verilmemiştir.

Bunun üzerine 1954'te Klein, İngiltere'ye Oxford Üniversitesi'ne geçmiştir. Burada Briutanya ekonomisi için ilk ekonometrik model olan Oxford Modeli'ni İngiliz yardımcısı Sir James Ball ile birlikte geliştirmiştir. Ayrıca ABD'de Mişigan Anketleri benzeri olarak Britanya Tasarruf Anketleri verilerini toplama metodoloji çalışmalarına başkanlık etmiştir.

1958'de Klein tekrar ABD'ye dönmüş ve Pennsylvania Üniversitesi İktisat Departmanına katılmıştır. 1959'da ABD'de en yüksek prestijli iktisat bilim ödülü olan John Bates Clark Madalyası Klein'a verilmiştir. Klein, 1960'li yıllar başında ABD'de büyük bir iktisat araştırma projesi olan ve ABD ekonomisinin kısa donem tahmini için çok ayrıntılı bir ekonometrik modelini kurmak ve işletmeK için Brookings-SSRC Projesi lideri olmuştur. 1960'li yılların sonlarında ise Brookings modelinden daha küçük ama ABD makroekonomisini tahminde çok başarılı olan Wharton Econometrik Tahmin Modeli'ni geliştirmiştir. 1968'de Pensilvanya Üniversitesi'nin Wharton Okulu'na Benjamin Franklin Profesörü olarak atanmıştır. Sonra Wharton modelini geliştirmek ve yeni modeller kurmak için ilk özel sektör ekonometrik tahmin hazırlama ve satım şirketi olan Wharton Econometrik Tahmin Ortaklığı (WEFA), (şimdiki adı Global Insight) şirketini kurmuştur. Bu şirketin tüm gelişmiş ülkeler için birbirine ilişkili bir global ekonometrik model kurma projesi olan LINK-modeli projesini geliştirmiştir.

Klein 1977'de ABD Cumhurbaşkanı Carter'e cumhurbaşkanlığı seçiminden önce ekonomik danışmanlık yapmış, ama seçimden sonra resmî iktisat danışmanı olmaktan kaçınmıştır.

Lawrence Klein'e 1980'de Nobel Ekonomi Ödülü özellikle ekonomik modellerin kurulması ve bunların iktisadi dalgalanmalara ve ikisat politikalarına uygunlanması alanında orijinal ve seçkin araştırma ve çalışmaları nedeniyle verilmiştir.

Klein emekli olup ve emertius profesör unvanı almasına rağmen makroekonometri model kurma ve geliştirme ile hala yakından ilgili bulunmaktadır. Yüksek frekanslı (üç aylık ve aylık) makro ekonomik tahminler yapma modelleri projesi ile kurulan geliştirilen ABD, Çin, Rusya, Hindistan, Brezilya, Meksiko, Kore ve Hong Kong ekonomileri için yüksek frekanslı tahminler modellerine ait yayını 2008 yılı sonunda beklenmektedir.

Bibliografya

Lawrence Klein'in önemli yayınları şunlardır:

  • Klein, L. ve Marquez, J. An essay on the theory of economic prediction, ISBN 0-8410-2005-1;
  • Klein, L. (1950) Economic Fluctuations in the United States, 1921-41;
  • Goldberger, A.S. ve Klein, L. (1955), An Econometric Model of the United States, 1929-52;
  • Klein, L. (1946) The Keynesian Revolution, ISBN 0-333-08131-5;
  • Evans, M.K. ve Klein, L. (1967) The Wharton Econometric Forecasting Model;
  • Klein, L. (1973) A Textbook of Econometrics, ISBN 0-13-912832-8;
  • Fromm, G. ve Klein, L. (1975) The Brookings Model;
  • Klein, L. (1976) Econometric Model Performance;
  • Klein, L. (1980) An Introduction to Econometric Forecasting and Forecasting Models, ISBN 0-669-02896-7;
  • Klein, L. (1982) Econometric Models As Guides for Decision Making, ISBN 0-02-917430-9;
  • Klein, L. (1983) The Economics of Supply and Demand;
  • Dutta, M. ve Klein, L. (1995) Economics, Econometrics and The LINK, ISBN 0-444-81787-5.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Lawrence R. Klein, Economic Theorist, Dies at 93" (İngilizce). The New York Times. 21 Ekim 2013. 15 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Ekonomi (bilim dalı)</span> İktisat bilimi

Ekonomi veya İktisat, mal ve hizmetlerin üretim, dağıtım ve tüketimini inceleyen sosyal bilimdir. Ekonomi, ekonomik aktörlerin davranış ve etkileşimlerine ve ekonomilerin nasıl işlediğine odaklanır. Mikroekonomi, bireysel ajanlar ve piyasalar, bunların etkileşimleri ve etkileşimlerin sonuçları da dahil olmak üzere ekonomideki temel unsurlar olarak görülen şeyleri analiz eden bir alandır. Bireysel aracılar arasında örneğin hane halkı, firmalar, alıcılar ve satıcılar yer alabilir. Makroekonomi, üretim, tüketim, tasarruf ve yatırımın etkileşim içinde olduğu bir sistem olarak ekonomi ve emek, sermaye ve toprak kaynaklarının istihdamı, para birimi enflasyonu, ekonomik büyüme ve bu unsurlara etkisi olan kamu politikaları gibi ekonomiyi etkileyen faktörleri analiz eder.

<span class="mw-page-title-main">Ekonometri</span>

Ekonometri İki veya daha fazla verinin, birbirleri arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkiden yola çıkarak, matematik, istatistik ve bilgisayar bilimi aracılığıyla ekonomik ilişkilerin ampirik bir biçimde değerlendirilerek, bu veriler arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim dalıdır. Daha açık olmak gerekirse, "sonucu uygun metodlarla ilişkilendirilmiş, teori ve gözlemin eşzamanlı gelişimi tabanlı mevcut ekonomik olgunun nicel çözümlemesidir." Bir ekonomiye giriş ders kitabı ekonometriyi: "dağlarca verinin arasından basit ilişkileri çıkarmak için titizlikle araştırmak" olarak açıklamıştır. "Ekonometri" terimi ilk olarak Polonyalı ekonomist Pawel Ciompa tarafından 1910 yılında kullanılmıştır. Bugünkü kullanım şekline getiren ise Ragnar Frisch'dir. Günümüzde daha güçlü bilgisayar yazılımların varlığıyla ekonometrik analizlerin gücü artmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Jan Tinbergen</span> Hollandalı iktisatçı

Jan Tinbergen, Hollandalı iktisatçı.

<span class="mw-page-title-main">Paul Samuelson</span> Amerikalı ekonomist (1915 – 2009)

Paul Anthony Samuelson,, Amerikalı iktisatçı.

<span class="mw-page-title-main">Robert F. Engle</span> Amerikalı ekonomist

Robert Fry Engle III. Amerikalı ekonomisttir.

<span class="mw-page-title-main">James Tobin</span> Amerikalı ekonomist (1918 – 2002)

James Tobin, Amerikalı iktisatçı.

<span class="mw-page-title-main">Clive Granger</span> Galli ekonomist

Sir Clive William John Granger Galli ekonomist ve Nottingham Üniversitesi ve Kaliforniya Üniversitesi'nde emekli profesör. 2003 Nobel Ekonomi Ödülü'nü Robert F. Engle ile paylaştı.

<span class="mw-page-title-main">Ragnar Anton Kittil Frisch</span> Norveçli ekonomist

Ragnar Anton Kittil Frisch,, Norveçli iktisatçı.

<span class="mw-page-title-main">Tjalling Koopmans</span> Hollandalı-Amerikalı ekonomist (1910 – 1985)

Tjalling Charles Koopmans, 1975'te Nobel İktisat Ödülü'nü Leonid Kantoroviç ile ortaklaşa kazandı.

<span class="mw-page-title-main">Gérard Debreu</span> Amerikalı matematikçi (1921-2004)

Gérard Debreu, Fransız asıllı fakat 1975'te ABD vatandaşlığına geçmiş olan bir matematikçi ve iktisatçı. 1962'de Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'ye iktisat profesörü olarak atanıp ün yapmıştır. 1983'te Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Trygve Haavelmo</span>

Trygve Magnus Haavelmo. Norveçli istatistikci, iktisatçı ve ekonometrici. 1989'da Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Roger Myerson</span> Amerikalı ekonomist

Roger Bruce Myerson Amerikalı ekonomist. 2007 yılında, Leonid Hurwicz ve Eric Maskin ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Ödülü kazanma nedenleri "Mekanizma tasarım teorisinin temellerini atmaları" olarak açıklanmıştır."

Tobit modeli negatif olmayan bağımlı bir değişken ile bağımsız bir değişken veya vektör arasındaki ilişkiyi tanımlamak için James Tobin tarafından öne sürülen bir ekonometrik yöntemdir.

Genel denge teorisi teorik ekonominin bir dalı. Birkaç veya birçok piyasalar ile ekonomideki arz, talep ve fiyat davranışlarını bir bütün içinde açıklamaya çalışır.

Ayrık seçim veya kesikli seçim, ekonomide, işgücü piyasasına girme veya girmeme veya ulaşım yöntemleri arasında seçim gibi, iki veya daha fazla ayrık alternatifler arasındaki seçimleri içeren problemler. Tüketilen her ürünün sürekli bir değişen olduğu varsayılan standart tüketim modellerinden farklı olarak, ayrık seçimlerde alternatiflerin sürekliliği yoktur. Sürekli durumlarda, optimum değerler matematiksel yöntemler kullanılarak hesaplanabilir ve talep miktarı regresyon analizi ile modellenebilir. Diğer taraftan potansiyel sonuçları birbirinden bağımsız olan durumlar için ayrık seçim analizleri kullanılır. Regresyon analizi "ne kadar" sorusuna cevap verirken, ayrık seçim analizleri "hangisi" sorusuna cevap verir. Bununla beraber, ayrık seçim analizleri bazı durumlarda "ne kadar" sorusuna cevap ararken de kullanılabilir; örneğin bir ev sahibinin sahip olmayı seçtiği araba sayısı ve telekomünikasyon servislerini kaç dakika kullanacağı gibi durumları incelerken ayrık seçim modelleri kullanılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Christopher A. Sims</span> Amerikalı ekonomist

Christopher Albert "Chris" Sims, Amerikalı iktisatçı. Uğraştığı alanlar arasında ekonometri, zaman serileri ve yeni neoklasik makroekonomi yer almaktadır. Hâlen, Princeton Universitynde "Harold B. Helms Ekonomi ve Bankacılık Profesörü"'dür.

<span class="mw-page-title-main">Thomas J. Sargent</span> Amerikalı ekonomist

Thomas John "Tom" Sargent Amerikalı iktisatçı. Çalışmalarını yeni neoklasik ekolu makroekonomi, parasal ekonomi ve zaman serileri ekonometrisi konuları üzerinde yoğunlaştırmıştır. 2004'ten günümüze kadar New York Üniversitesi'nde "Ekonomi ve Bankacılık Berkeley Profesörü"'dür.

<span class="mw-page-title-main">Angus Deaton</span> İngiliz ekonomist

Angus Stewart Deaton, Britanyalı ve Amerikalı iktisat profesörü. Mikroiktisat konusunda araştırmalar ve eğitimcilik yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Richard Thaler</span> Amerikalı ekonomist

Richard H. Thaler, Amerikalı ekonomisttir. Chicago Üniversitesi Booth İşletme Okulu'nda ekonomi profesörüdür. 2015 yılında Amerikan Ekonomi Derneği'nin başkanlığını yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Hukuk ve ekonomi</span>

Hukuk ve ekonomi veya hukukun ekonomik analizi, ekonomik teorilerin, çoğunlukla Chicago Ekonomi Okulundan akademisyenlerle başlayan, hukuk analizine uygulanmasıdır. Ekonomik kavramlar, yasaların etkilerini açıklamak, hangi hukuk kurallarının ekonomik açıdan verimli olduğunu değerlendirmek ve hangi hukuk kurallarının yürürlüğe gireceğini tahmin etmek için kullanılmaktadır. Hukuk ve ekonominin iki ana dalı vardır: Bunlardan birincisi, neoklasik ekonominin yöntem ve teorilerinin hukukun pozitif ve normatif analizine uygulanmasına dayanır. İkincisi ise ekonomik, politik ve sosyal sonuçlara daha geniş bir odaklanma ile hukuk ve yasal kurumların kurumsal analizine odaklanır. Hukuk ve ekonominin bu ikinci dalı, daha genel olarak siyasi kurumlar ve yönetişim kurumları üzerindeki çalışmalarla daha çok örtüşmektedir.