İçeriğe atla

Kırgızistan Müziği

Kırgız müziği, göçebe ve kırsaldır. Türkmen ve Kazak halk formlarıyla yakından ilişkilidir.

Geleneksel müzik

Manaschi adı verilen gezgin müzisyenler ve şamanlar şarkıları ve komuz çalmalarıyla popülerdir. Müzikleri tipik olarak kahramanlık destanlarıdır, örneğin en ünlü hikâye olan Manas destanı (Homeros'un Odysseia'sından 20 kat daha uzun), Manas adında bir savaşçının ve Çinlilerle savaşan torunlarının vatanseverlik hikâyesidir.[1] Rysbek Jumabaev ve Sayaqbay Karalaev gibi popüler olan modern Manas okuyucuları vardır.[2]

Kopuzun yanı sıra, Kırgız halk çalgıları arasında iki telli dik yaylı bir çalgı olan kyl kiak (qyl-qyiyak) (bkz. keman), sybyzgy, yandan üflemeli bir flüt, chopo-choor ve bazı ülkelerde çene arpı olarak da bilinen temir ooz komuz (ağız komuzu) bulunmaktadır. Komuz, Kırgızistan'ın ulusal çalgısıdır. Koparılmış telli bir çalgıdır. Ancak kyl kiak da Kırgız kimliğinin önemli bir sembolüdür. Moğol morin khuur ile ilgili bir yaylı çalgıdır ve atlarla ve Kırgız kültüründe oynadıkları hayati rolle ilişkilidir.[3] Dobulba (bir çerçeve davul), asa-tayak (çanlar ve diğer nesnelerle süslenmiş ahşap bir cihaz) ve daha önce bahsedilen kyl kiak dahil olmak üzere Kırgız halk kültürünün Şamanist unsurları devam etmektedir.

Kui (veya küü) adı verilen yaygın bir enstrümantal müzik türü, müzikal bir yolculuk etrafında dönen anlatılar anlatır.[1] Tamamen sözsüz olarak ifade edilen anlatı, bazen hikâyenin önemli kısımlarını işaretlemek için abartılı hareketlerle noktalanıyor.[3]

Sanatçılar

Karakol'da bir yurt kampında performans sergileyen bir grup Kırgız müzisyen

Kırgız geleneksel müziğinin modern yorumcuları arasında Kambarkan ulusal halk topluluğu da bulunmaktadır.[3]

Salamat Sadikova, notaları oldukça uzun bir süre boyunca tutabilen güçlü bir sese sahip popüler bir geleneksel Kırgız şarkıcıdır. Repertuarında halk şarkılarının yanı sıra çağdaş halk tarzı besteler de yer almaktadır.[3]

Diğer önemli sanatçılar arasında Tengir-Too, Djunushov Brothers, Jusup Aisaev, Gulnur Satylganova ve Zere Asylbek sayılabilir. Kırgız yazar ve müzisyen Elmirbek İmanaliyev Nisan 2020'de öldü.[4]

Çağdaş müzik

Kırgızistan'da rock ve metal müzik popülerdir. Darkestrah, şu anda Almanya'da bulunan Bişkekli tanınmış bir metal grubudur. Müzikleri geleneksel Kırgız halk müziğini black metal ile birleştirmektedir. Z-Pop adı verilen ve esas olarak K-Pop ve batı pop müziğinden etkilenen yeni bir pop türü de vardır.

Galeri

Kaynakça

  1. ^ a b Broughton, Simon and Sultanova, Razia. "Bards of the Golden Road". 2000. In Broughton, Simon and Ellingham, Mark with McConnachie, James and Duane, Orla (Ed.), World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific, pp 24-31. Rough Guides Ltd, Penguin Books. 1-85828-636-0
  2. ^ "Almaty or Bust". Central Asia in Words and Pictures. 6 Kasım 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2005. 
  3. ^ a b c d "Welcome to Kyrgyzmusic.com". Kyrgyzmusic.com. 19 Ekim 2001 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2005. 
  4. ^ "Condolences for passing of famous author and state artist of Kyrgyzstan Elmirbek Imanaliyev". Turksoy. 30 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2023. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kırgızistan</span> Orta Asyada yer alan bir ülke

Kırgızistan, resmî adıyla Kırgız Cumhuriyeti, Orta Asya'daki bir ülkedir. Kırgızistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletlerinden biri olup Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY'un üyesidir. Denize kıyısı olmayan ülkenin komşuları kuzeyde Kazakistan; batıda Özbekistan, güneybatıda Tacikistan ve güneydoğuda Çin'dir.

<span class="mw-page-title-main">Kabak kemane</span>

Kabak kemane, Türk halk müziği'ndeki telli, yaylı ve deri kapaklı sazların tek örneğidir. Kökeni Orta Asya'ya dayanmaktadır. Kabak kemane, Türkiye’de özellikle Batı Anadolu’da Ege Bölgesi’nde) yaygın olarak kullanılan bir sazdır. Kabak, kabak kemane, rebap ve ıklığ gibi adlar ile bilinmektedir. Orta Asya Türkmenlerinin Gijek adını verdiği ve Azerbaycan halk müziğinde Kemança adıyla kullanılan çalgı da aynı köktendir. Gövdesi kabak veya hindistan cevizi, göğsü deri, iki veya üç telli olan bir halk çalgısıdır. Yörelere göre farklılık gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Kopuz</span> telli çalgı aleti

Kopuz, Türk ve Altay halk kültüründe bir çalgı. Komus da denir. Bağlamanın atası olan müzik aletidir. Türkler’de önemi büyüktür. Bağlama ve kopuz kutsal sayılır. Bu kelimeyle ilişkili olan kobzamak, kopzatmak gibi fiiller çalgı çalmayı ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Bas gitar</span> enstrüman

Bas gitar, çoğunlukla dört teli olan ve kalın ses veren telli bir çalgıdır. Günümüz müziğinin vazgeçilmez enstrümanlarından biridir. Bas gitar yoğun olarak Rock, Metal, Caz, Blues, Funk, Punk ve R&B gibi müzik türlerinde kullanılır. İlk olarak Fender tarafından 1950'li yılların başlarında Fender Precision Bass modeliyle üretilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Klasik Türk müziği</span> müzik türü

Klasik Türk müziği, klasik Türk mûsıkîsi, Osmanlı'daki adıyla mûsıkî veya günümüzde kullanılan adıyla Türk sanat müziği; Türk kültürüne has makamlı bir müzik türü. Klasik batı müziği ve Hint müziği ile beraber dünya üzerinde süreklilik ve gelenek oluşturma bakımından mevcut birkaç klasik müzikten birisi olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Kontrbas</span>

Kontrbas, keman ailesinden, yaylılar grubunun en kalın sesli çalgısıdır. 4 telli ve 5 telli olmak üzere iki türü bulunur. 5 telli olan kontrbasa senfonik orkestra eserlerinin icrasında sık olarak ihtiyaç duyulmaktadır. Kontrbasın, özel bir tür çelikten yapılmış dört teli vardır. Bunun yanında yalnız bağırsak ya da bağırsak üzerine çelik sargı veya başka yapay malzemeler kullanılarak hazırlanmış teller de bulunabilmektedir. Yay kullanılarak ya da parmaklar yardımıyla çalınır. Diğer yaylı çalgılardan farklı olarak iki çeşit yay modeli bulunmaktadır. Bunlar Alman ve Fransız olarak adlandırılmaktadır. Alman modelde yay yan taraftan kavranarak tutulurken, Fransız modelde yay yukarıdan tutulur. Ayrıca senfonik orkestraların, caz, pop ve rock müzik topluluklarının ana çalgılarından biridir. Kontrbas, özellikle caz müziğin vazgeçilmez çalgısı olmuştur. Kontrbas Violone adı verilen bir Rönesans çalgısından türemiştir. 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar bir değişim süreci geçirmiştir. 18. yüzyılın ikinci yarısında bugünkü biçimini almıştır. Çok büyütülmüş bir keman görünümündedir. Boyu 1,80 metre, eni 60 cm olan kontrbas bu boyutları nedeniyle ayakta ya da yüksek bir tabureye oturularak çalınır. Bu enstruman için eser yazmış olan bestecilerin başında; K.D.von Dittesdorf, G.B.Vanhal, J.M.Sperger, V.Pichl, A.F.Hoffmeister, G.Bottesini, D.Dragonetti, A.Misek, S.Koussevitzky gelmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Rock müzik</span> 1950lerde Amerika Birleşik Devletlerinde "rock and roll" olarak ortaya çıkan popüler müzik türü

Rock, 1950'lerde ABD'de "rock and roll" olarak doğan, 1960'larda ve sonrasında farklı tarzlara ayrılarak özellikle İngiltere ve ABD'de gelişen bir müzik türüdür. Kökleri 1940'ların ve 1950'lerin rock and roll'una dayanır. Rock and roll ise blues, rhythm and blues ve country müzikten yoğun biçimde esinlenmiştir. Rock müzik; electric blues ve folk, caz, klasik müzik gibi diğer müzik kaynaklarından da esinlenir.

Klasik Batı Müziği, kökeni Antik Yunan müzik kültürüne dayandırılan, daha sonra Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşüyle başlayan Orta Çağ ve Gotik dönemde çok sesliliğin gelişimiyle beraber daha da biçimlenmiş, kilise ve saray baskısı altında Rönesans'ın erken yüzyılında vokal polifoni çerçevesi içinde gelişmiş, Yüksek Rönesans ile beraber çalgı müziğinin de yükselişiyle içeriği bugünün klasik müzik olarak adlandırılan biçimleri ve teknikleriyle gelişimini sürdürmüş bir kurumsal müziğin, kilise baskısına direnen halk müziğinin dans ve şarkı biçimleriyle karşılıklı etkileşimi sonucu gelişimini sürdürmüş olan, uluslararası olarak kabul görmüş müzik türüdür. En önemli özelliği, çok sesli ya da çok ezgili (polifonik) ve çok ritmli (poliritmik) olmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Rebap</span>

Rebap, çoğunlukla Orta Asya'da kullanılan, çeşitli biçimleri olan telli bir çalgı türüdür.

<i>Şamisen</i>

Şamisen ya da sangen, baçi adı verilen bir mızrap ile çalınan üç telli bir Japon çalgısıdır. 16. yüzyılda güney Japonya'da doğmuştur. Şamisenler çeşitli biçimlerde üretilirler ve genelde teatral çalışmalarda kullanılırlar.

<span class="mw-page-title-main">Türk halk müziği</span> Türkçe yöresel etnik müziklerin tümü

Türk halk müziği ya da kısaca Türkü, Türkiye'nin çeşitli yörelerinde farklı ağızlar ve formlarda söylenen Türkçe yöresel etnik müziklerin tümü. Yapısal olarak folklorun bir parçası olan Türk halk müziği, sözlü halk müziği ve sözsüz halk müziği olmak üzere ikiye ayrılır. Sözlü halk müziğine genel olarak türkü adı verilir. Sözsüz halk müziğine ise ezgi adı verilir. Klasik Türk halk müziği, çeşitli yörelerden derlenmiş birçoğu anonim olan türkülerden ve sözsüz halk müziklerinden oluşur, anonim eserlerin sözü ve bestesinin kime ait olduğu bilinmez ve yöreye mâl olmuştur. Modern Türk halk müziği ise, 1970'li yıllardan sonraki dönemde eski yöresel müzik kalıpları örnek alınarak oluşturulmuş, sözü ve bestesi belli olan halk müzikleridir. Türk halk müziği, halk oyunları ve halkbilim ile de yakından ilgilidir. Bunun dışında genel karakteristiğine göre; bektaşi, halay, teke, zeybek gibi türlere ayrılır. Ayrıca il bazında türküler kategorilendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kore müziği</span>

Geleneksel Kore müziği Kore halkı'nın müzik tarzları olan folk ve saray müziğinin ikisini de içerir. Çağdaş Kore müziği için Güney Kore Müziği ve Kuzey Kore Müziği'ne bakınız.

<span class="mw-page-title-main">Darkestrah</span>

Darkestrah, 1999 yılında Kırgızistan'ın Bişkek şehrinde kurulan Kırgız pagan metal grubudur. Grup, kariyerleri boyunca folklor müziğini metal unsurlarla harmanladı. Grup, şarkı sözlerinde ve müzik kompozisyonunda komuz ve kyl-kyak gibi ulusal folk müziği enstrümanlarını kullanıyor ve şamanizm ve Tengrizm'e gönderme yapıyor. Grup ayrıca progresif rock ve post-rock gibi türlerden de etkilenir ve genellikle birkaç ayrı hareket içeren uzun, ritmik olarak karmaşık şarkılar oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan müziği</span>

Çağdaş Kazakistan devleti, Kazak Devlet Kurmangazi Orkestrası Halk Çalgıları, Kazak Devlet Filarmoni Orkestrası, Kazak Ulusal Operası ve Kazak Devlet Oda Orkestrası'na ev sahipliği yapmaktadır. Halk enstrümanları orkestrası 19. yüzyıldan kalma ünlü bir besteci ve dombra yorumcusu Kurmangazi Sağırbayoğlu adını temsil eder.

Maksat Medevbek - Kazakistan Cumhuriyetinin kültürüne ait alanında en iyilerden biri. Uluslararası ve ulusal yarışmaların ödüllü Sanat Doktoru; "Turan" etnofolk topluluğu üyesi; Elektronik ders kitabı "Kobyzbook" yazarı.

Bulgar müziği, klasik, halk müziği, popüler müzik ve diğer biçimler dahil olmak üzere Bulgaristan ülkesiyle ilişkili tüm müzik türlerini ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Türk Dünyası Kültür Mahallesi</span>

Türk Dünyası Kültür Mahallesi veya Topkapı Türk Dünyası, 2009 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından açılmış bir açık hava müzesidir. Müzedeki her bir ev Türkî ülkelerin kendi kültürlerine göre dekore edilmiştir. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Tataristan, Başkurdistan ve Ebu Nasr El Farabi kültür evleri müzede yer almaktadır. Kültür evlerinin yanı sıra, Kazak ve Kırgız yurtları, aslına uygun olarak hazırlanan Orhun Yazıtları, Bakü Kız Kulesi ve Kırgızistan'daki Burana Kulesi maketleri de müze bahçesinde yer almaktadır.

Türkmen halkının müziği konargöçer yaşayan Orta Asya Türk toplulukları Kırgızlar ve Kazakların halk müzikleri ile yakından ilişkilidir. Türkmen müziğinde önemli geleneksel müzisyenler arasında gezgin şarkıcılar ile şifacı ve sihirbaz gibi davranan baksı adı verilen şamanlar ve dutar (lavta) gibi enstrümanlarla şarkı söyleyen şamanlar yer alır. Bakşı, eskiden Türkmen toplumunun tuydukçular ile birlikte en önemli müzisyenleriydi.

Toy müzik (Той), Orta Asya kökenli bir popüler halk müziği türüdür. Bu müzik türü Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan gibi ülkelerde popülerdir.

<span class="mw-page-title-main">Temir komuz</span>

Temir komuz bir Kırgız çene arpıdır, komuz ise üç telli perdesiz bir lavtadır. Bir çalgı olarak temir komuzun üslup ve yapı bakımından komuzla hiçbir ilgisi yoktur; ancak adını diğer popüler Türk sazından alır.