İçeriğe atla

Küçük Bayram Sokak

Küçük Bayram Sokak, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde yer alan ve seks işçiliği ile trans birey nüfusu vasıtasıyla tanınan bir sokaktır. Sokak, İstiklal Caddesi ve Tarlabaşı Bulvarı arasında, Demirören İstiklal Alışveriş Merkezi'nin arkasında yer alır.

Tarihçe

2019'da sokaktaki Matild Manukyan'a ait 5 katlı metruk bir bina çöktü.[1] 2021'de İsmailağa Cemaati'ne mensup oldukları belirtilmiş kişilerin sokağa gelerek "tebliğ" yaptığı kaydedildi.[2] 2022'de büyük bir grup yabancı uyruklu erkeğin sokağa girerek kargaşa yaratmaları Türkiye'deki sosyal medya kullanıcıları tarafından tepki topladı.[3] Olay sonucunda yapılan operasyonda 120 yabancı uyruklu kişi hakkında geri göndermeye yönelik işlem başlatıldı.[4]

Mühürlemeler

Sokakta pek çok kez kenstel dönüşüm neden gösterilerek mühürleme ve polis baskınları meydana gelmiştir. Bu baskın ve mühürlemeler zamanında trans bireylerin yoğun yaşadığı Ülker Sokak'tan ve Meis Sitesi'nden kovulmaları ile karşılaştırılmıştır.[5][6] 2020'de Türkiye'de COVID-19 pandemisi sırasında 18 trans kadın gözaltına alındı ve bu durum HDP İstanbul Milletvekili Züleyha Gülüm tarafından eleştirdi.[7]

Beyoğlu İlçesi Zührevi Hastalıklar ve Fuhuşla Mücadele Komisyonu'nun oy birliği ile aldığı kararla Ağustos 2023'te sokaktaki binaların mühürlenmesine karar verildi. Komisyonun raporunda binada kalan kadınların pencerelerden sarkarak vücutlarını teşhir edip sokaktan geçmekte olan erkeklere seslenerek para karşılığında cinsel ilişkiye davet ettiği öne sürüldü. Mühürleme kapsamında seks işçiliği gerçekleştirilen 4 eve 90 günlüğüne erişim yasaklandı.[8] Mart 2024'te Beyoğlu Kaymakamlığı tarafından sokaktaki 12 numaralı apartman mühürlendi ve apartman sakinlerinin binaya girişlerine izin verilmedi. Bu durum bina sakinleri, çeşitli aktivistler ve İnsan Hakları Derneği tarafından eleştiriye tabi tutuldu.[9]

Kaynakça

  1. ^ "Beyoğlu'nda korku dolu anlar! 7 saniyeyle kurtuldular". DHA | Demirören Haber Ajansı. 13 Şubat 2019. 27 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 
  2. ^ "Cübbeli ve sarıklı grup Bayram Sokak'ta 'tebliğ' yaptı". Cumhuriyet. 29 Ocak 2021. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 
  3. ^ "Beyoğlu Küçük Bayram Sokak'taki görüntüler gündem oldu". Cumhuriyet. 5 Mart 2022. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024. 
  4. ^ Gündem, Gerçek (5 Mayıs 2022). "Tepki çeken anların ardından Beyoğlu'nda düzensiz göçmen operasyonu". https://www.gercekgundem.com/guncel/339373/tepki-ceken-anlarin-ardindan-beyoglunda-duzensiz-gocmen-operasyonu. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024.  |çalışma= dış bağlantı (yardım)
  5. ^ "Beyoğlu'ndaki dönüşüm trans kadınları vurdu | soL haber". 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024. 
  6. ^ Portalı, Kaos GL-LGBTİ+ Haber. "Zaman çizelgesi: Bayram Sokak'a polis baskısının bir yıllık özeti". Kaos GL - LGBTİ+ Haber Portalı. 23 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 
  7. ^ "HDP'li Gülüm'nden 18 trans kadının gözaltına alınmasına tepki". bianet.org. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2024. 
  8. ^ Tanış, Edanur (11 Ağustos 2023). "İstanbul-Taksim'de trans seks işçilerinin çalıştığı evler mühürlendi". Medyascope. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 
  9. ^ "Bayram Sokak'taki evler mühürlendi: "Terk etmiyoruz"". bianet.org. 22 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Lambdaistanbul</span>

Lambdaistanbul LGBTİ+ Dayanışma Derneği ya da kısaca Lambdaistanbul, 1993 yılında İstanbul'da kurulan ve 2006 mayısında resmîleşen LGBTİ dayanışma derneğidir. Dernek kurulduğu 1993 yılından beri ILGA üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Kaos GL</span> Türkiyede bir LGBT derneği

Kaos GL Derneği, 1994'ün Eylül ayında Türkiye'deki LGBTQ+ bireylerin bir araya gelerek, maruz bırakıldıkları ayrımcılığa karşı mücadele ederek özgürleşmek amacıyla Ankara'da kurduğu, eşcinsellerin kurtuluşunun heteroseksüelleri de özgürleştireceği fikrini şiar edinen bir LGBTQ+ derneğidir. 1994'ün yazında İnsan Hakları Derneği (İHD), Ankara Şubesi'nde oluşturulan Gey ve Lezbiyen Hakları Komisyonu'nda çalışmalar yürüten aktivistler Kaos GL’nin oluşmasına katkıda bulundular.

<span class="mw-page-title-main">Onur Yürüyüşü</span> Haziran ayında gerçekleştirilen LGBTQ+ ve LGBTQ+ destekçileri tarafından yapılan yürüyüş

Onur Yürüyüşü, her yıl Haziran ayının sonlarında Dünya genelinde kutlanan ve Stonewall ayaklanmasının yıl dönümünde gerçekleştirilen, LGBT bireyler ve LGBT bireylere destek veren kişilerin katılımıyla gerçekleşen bir dizi etkinlikler ve törenler bütünüdür. LGBT topluluğunda onur yürüyüşü veya gey onur yürüyüşü gibi isimlerle de bilinir. Bir dizi etkinliklerin ve geçiş törenlerinin gerçekleştirildiği etkinlikler Stonewall ayaklanmaları anısına gerçekleştirilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de LGBT hakları</span> Türkiyede lezbiyen, gey, biseksüel ve trans bireylerin hakları

Türkiye'de lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyler diğer vatandaşlara göre dezavantajlı durumdadırlar. Türkiye eşcinsel ilişkileri tanısa da medeni kanununda cinsel yönelim ya da cinsiyet kimliği gibi bir ifadeye yer vermez ve eşcinsel çiftlerin birlikteliklerini yasal zeminde tanımaz. 2013 yılında ILGA-Europe, Türkiye'yi LGBT haklarının korunması konusunda 49 ülke arasında 39. sıraya yerleştirmişti ancak 2024 yılında 46. sıraya geriledi. Türkiye'yi sıralamada sadece Azerbaycan ve Rusya takip etti.

Hormonlu Domates LGBTİ+fobi Ödülleri, Türkiye'de LGBTİ+ topluluğunca LGBTİ+ bireylere yönelik ayrımcı, dışlayıcı söylem ve eylemlerde bulunan kişi ve kurumlara verilen ödüldür. Homofobi ve transfobiye dikkat çekmek amacıyla her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen ödül töreni, Lambdaistanbul Dayanışma Derneği'nin girişimiyle 2005 yılında başlamış, güncel olarak İstanbul Onur Yürüyüşü Komitesi tarafından düzenlenmektedir. Ödüllerin isim kaynağı, "Hormonlu domates yemeyin homoseksüel olursunuz" sözleriyle 2005 yılında ilk "Hormonlu Domates ödülü" verilen Erman Toroğlu olmuştur. Medya, sağlık, eğitim, sivil toplum gibi çeşitli kategorilerde verilen ödüller, 2005 yılından beri internet üzerinden gerçekleşen halk oylamasıyla sahiplerini bulmaktadır. 2011 yılında 7. kez verilen "Hormonlu Domates ödülü" Türkiye tarihinde ilk kez LGBTİ+ topluluğunca Türk Silahlı Kuvvetleri'ne verilmiş ödüldür. 2020 yılında COVID-19 pandemisi dolayısıyla ödül töreni ilk kez olarak çevrimiçi gerçekleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Pembe Hayat</span>

Pembe Hayat LGBTİ+ Dayanışma Derneği ya da kısaca Pembe Hayat Derneği, Türkiye'de 30 Haziran 2006 tarihinde kurulmuş ve transların ilk öz örgütlenmesi olan dernektir.

<span class="mw-page-title-main">Lubunca</span>

Lubunca, labunca ya da labunyaca, Türkiye'de LGBT bireyler tarafından kullanılan bir çeşit jargon. Lubuncaya göre lgbti+'lara "lubunya" onların konuştuğu dile de Lubunca denir ancak bugün Lubunca sadece trans kadınlar değil birçok lgbti+ 'nın konuşabildiği bir jargon haline gelmiştir. Romanca argosundan türese de Çingenece, Yunanca, Arapça, Ermenice ve Fransızca gibi pek çok dilden harmanlanan terimler bulundurmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de LGBT tarihi</span>

Türkiye'de LGBT tarihi, lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender bireylerin ve Türkiye'de LGBT topluluğunun tarihçesi.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Onur Yürüyüşü</span>

İstanbul Onur Yürüyüşü, Türkiye'nin en kalabalık kenti İstanbul'da düzenlenen geleneksel LGBT Onur Yürüyüşü. İlk kez 2003'te yaklaşık otuz kişi tarafından düzenlenen yürüyüş, Haziran ayının son pazarı yapıldı. 2010'da katılımcısı beş bin kişiye ulaşan yürüyüş, 2011'de on bin kişiye ulaşmıştır: Balkanlar'da ve Türkiye'de düzenlenen en büyük onur yürüyüşüdür. Yürüyüş 2013'te, Gezi Parkı olaylarının da etkisiyle 100.000 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. 2014'teki yürüyüşte katılımcı sayısı on binlerle ifade edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Demet Demir</span> Türkiyede yaşayan LGBTQ+ aktivisti

Demet Demir, Türkiye'de LGBT hareketinin en önemli temsilcilerinden transseksüel lider. Türkiye'de ilk kez LGBT bireylerine tüzüğünde yer veren Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nden 1999 yılında yerel seçimlere katılan ilk LGBT bireyidir. 2007 genel seçimlerinde ise Isparta milletvekili adayı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ayı Sözlük</span>

Ayı Sözlük, 14 Ağustos 2011'de İlker Bozkurt tarafından kurulan LGBTİ içerikli katılımcı sözlüktür. Yazarlarının çoğunluğu LGBTİ bireylerden oluşmaktadır. Sözlüğün kuruluş amacı LGBTİ bireyler ve toplum içinde öteki olarak değerlendirilen tüm bireylerin sesini duyurmak, LGBTİ haklarını savunmak, özgürce yazabilmelerini sağlamak, genç LGBTİ bireylerin kendilerini kabul etme süreçlerinde destek olmak, yalnız ve yanlış olmadıklarını hissettirmek, ötekileştirmeye, önyargıya, transfobiye, homofobiye, nefret suçlarına karşı bir duruş sergilemektir. Sözlük yazar kadrosu içinde gönüllü avukatlar hukuk danışmanlığı yaparken sözlük yazarları arasında gönüllü psikologlar da bulunmaktadır. Zaman içinde etkinlikler düzenleyen ve sosyal sorumluluk projeleri yürüten bir topluluk haline gelmiştir. 2014 Temmuz ayından itibaren ILGA tarafından LGBTİ topluluğu olarak kabul görmüşlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Hendek operasyonları</span> TSK ve Türk Emniyetinin bölücü terör örgütü PKKya karşı Güneydoğu Anadoluda düzenlediği operasyonlar

Hendek operasyonları; Türk Güvenlik Güçlerince, PKK militanlarına karşı ortak olarak gerçekleştirilen Sur, Cizre ve Nusaybin merkezli askerî operasyonlardır. Bu operasyonların gerçekleştirildiği bölgelerin bazılarında sokağa çıkma yasakları uygulanmış ve bazıları geçici süreyle askerî güvenlik bölgesi ilan edilmiş; PKK militanlarının etkisiz hâle getirildiği, hendeklerin kapatıldığı, barikatların kaldırıldığı ve güvenliğin sağlandığı bölgelerde sokağa çıkma yasakları kaldırılmıştır.

Esmeray Zeynep Özatik, tiyatrocu, köşe yazarı, LGBT aktivisti.

İstanbul Onur Haftası, her yıl haziran ayının sonlarında Stonewall ayaklanmalarının anısına gerçekleştirilen etkinliklerdir.

<span class="mw-page-title-main">Hande Kader cinayeti</span> Hande Kader cinayeti

Hande Kader, nefret cinayeti sonucu ölen transseksüel kadın ve LGBT hakları savunucusu. Haziran 2015'te polis tarafından engellenen İstanbul Onur Yürüyüşü'nde polise karşı direnirken çekilen fotoğraflarıyla basında yer alarak Türkiye'de LGBT topluluğu için bir simge hâline gelmişti.

<span class="mw-page-title-main">Pembe Hayat KuirFest</span>

Pembe Hayat KuirFest veya KuirFest, Türkiye'de farklı kentlerde düzenlenen LGBT temalı uluslararası film festivalidir. İlki, 2011 yılında düzenlenen festival, Türkiye'nin ilk LGBT temalı film festivalidir. 2013'e kadar sadece Ankara'da düzenlenen festival, 2014 yılından itibaren İstanbul, Denizli ve Mersin'de de düzenlenmeye başlandı.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de anarşizm</span>

Türkiye’de anarşizm, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından, özellikle de 1986 yılında Kara dergisinin yayınlanmaya başlamasıyla görünürlük kazanan, radikal bir sol harekettir. Öncesinde Türkiye siyaset sahnesinde anarşist hareketin bir gelenek ihtiva ettiği söylenemese de, Türkiye’de bir anarşist geleneğin oluşumuna dair “yüzyıllık gecikme”ye rağmen, Anadolu topraklarında anarşizmin tarihsel köklerine dair izlere rastlamak da mümkündür.

Kuir teori, ya da Queer Teorisi, 1990'lı yılların başında toplumsal cinsiyet çalışmaları alanında çıkmış olan, kuir çalışmaları kapsayan eleştirel kuramlar literatürüdür. Cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet temelli LGBTI+ hareketinin politik, toplumsal, kentsel, ekonomik bağlamlarını inceler. Batı merkezli, heteronormatif, patriyarkal toplumsal normlara ve tarihyazımına karşı farklı cinsellik tarihlerini yazmayı, toplumsal cinsiyetin farklı yollarını ifade etmeyi amaçlar. Sabit kimlikler ve özcü tanımlar yerine sürekli kendini sorgulayan, akışkan, dönüşen kavramları ve bakış açılarını gözetir.

Yasemin Öz avukat ve LGBT hakları aktivistidir. 2013 yılında KAOS GL yönetim kurulu başkan yardımcılığını yapmıştır ve halihazırda Türkiye'deki insan hakları sorunlarını takip eden raporlar yazmaktadır. Birleşmiş Milletler Kadın gruplarına katılmaktadır. 2013 yılında OutRight Action International tarafından Felipa de Souza ödülüne layık görülmüştür.

Didem Akay'ın intiharı, insan hakları aktivisti Türk trans kadın Didem Akay'ın 22 Temmuz 2019 günü İstanbul'da gerçekleşen intiharıdır.