İçeriğe atla

Kuzey Kıbrıs ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Logosu

Kuzey Kıbrıs ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Ekonomik İşbirliği Teşkilatı arasında uluslararası süregelen ilişkileri içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC daha önceden farklı statü ve isimlerde temsil edildiği örgütte, Ekim 2012'den bu yana Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci üye olarak yer almaktadır.

EİT ve Kıbrıslı Türkler

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı; Türkiye, İran ve Pakistan arasında kültürel, ekonomik ve ticari iş birliğini geliştirmek amacıyla 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği'nin bir devamı mahiyetinde 1985 yılında kurulmuştur. Sovyetler Birliği'nin dağılması ile birlikte 1992'nin Kasım ayında gerçekleşen EİT Bakanlar Konseyi Olağanüstü Toplantısı'nda Afganistan ve eski Sovyet ülkerleri olan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan da teşkilata üye olmuştur ve üye sayısı 10'u bulmuştur.

Kıbrıs'lı Türkler ile örgütün arasındaki ilk resmî ilişki, Kasım 1992'de Ekonomik İşbirliği Örgütü 11. Bakanlar Konseyi tarafından tarihinde kabul edilen maddeler içerisinde yer alan bir hüküm ile Kıbrıs Türk Müslüman Toplumu (Turkish Muslim Community of Cyprus) adıyla oy verme hakkı olmadan ekonomik, teknik ve kültürel içerikli tüm teknik komite toplantıları, uzmanlar grubu toplantıları ve seminerlere KKTC'nin katılım imkânı ile başlamıştır.[1] KKTC bu anlaşma ile en üst seviyede örgütün Bölgesel Planlama Konseyi toplantılarına iştirak edebilecekti. Fakat Devlet/Hükûmet Başkanları'nın bir araya geldiği zirve, Bakanlar Konseyi ve Sürekli Temsilciler Konseyi'ne katılım hakkı bulunmamaktaydı.

1993'te yapılan EİÖ 3. Bölgesel Planlama Konseyi toplantısından itibaren tüm Bölgesel Planlama Konseyi toplantılara KKTC Devlet Planlama Örgütü yetkilileri düzenli olarak katılmaktadır.[2] Bölgesel Planlama Konseyi, Ulusal Planlama Teşkilatları Başkanları ile refakatlerinde teşkilatın tüm iş birliği sahalarıyla ilgili yüksek düzeyli uzmanlardan oluşan ve EİÖ'nün ekonomik gündemini, iş birliği proje ve programlarının esaslarını hazırlayıp, alınan kararların ulusal düzeydeki eşgüdümünü sağlayarak, gelişmeleri izleyip Bakanlara rapor eden bir yapılanma pozisyonundadır.

Bunun dışında yapılan bazı alt düzeyli toplantılarda da KKTC temsil edilmektedir.

Kıbrıs Türk Devleti Adı ile Katılım

24 Nisan 2004 tarihinde adanın her iki tarafında eş zamanlı olarak referanduma sunulan Dönemin Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan'ın hazırladığı Annan Planı; Türkler tarafından kabul edilmesine rağmen, Rumlar tarafından ret edildi. Bu durum üzerine KKTC'ye yönelik siyasi ve ekonomik baskıların hafifletilmesine dair oluşan kamuoyu KKTC'nin örgütle olan ilişkilerine de yansıdı. 12 Eylül 2004 tarihinde Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'de gerçekleştirilen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Bakanlar Konseyi'nde alınan bir karara göre, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ekonomik İşbirliği Teşkilatı nezdinde, Annan Planı'nda adının kabul edildiği şekli ile yani Kıbrıs Türk Devleti (Turkish Cypriot State) ismi altında teşkilatın toplantılarına katılmaya başladı.

Gözlemci Üyelik

2012 yılının Ağustos ayında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterliği'ne Ekonomik İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci üye statüsü için resmî başvuruda bulundu. Bunun üzerine, 13-15 Ekim 2012 tarihleri arasında Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 20. Bakanlar Konseyi Toplantısı'nda gözlemci üyelik başvurusu gündeme alındı ve 16 Ekim 2012'de düzenlenen ve üye ülkelerin Devlet veya Hükûmet başkanlarının katılımlarıyla gerçekleştirilen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı 12. Zirve Toplantısı'nda KKTC gözlemci üye olarak örgüte kabul edilmiştir.[3]

Yaşanan Gelişmeler

Daha önceden Türkiye'nin Lefkoşa Büyükelçiliği görevini yapan Halil İbrahim Akça, 14 Ağustos 2015 tarihinde Ekonomik İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreterliği'ne getirildi.[4]

Kuzey Kıbrıs, teşkilatla ilişkili olduğu bu dönem içerisinde üç adet EİT etkinliğine evsahipliği yapmıştır. Bunlar:

  • Ağustos 1998'de düzenlenen Hava ve Su Kirliliğinin Kontrolü Çalıştayı
  • Mayıs 2004'te düzenlenen Atık Su İdaresi ve Arıtma Teknolojisi Çalıştayı'
  • Nisan 2013'te düzenlenen Ekonomik İşbirliği Teşkilatı I. Üniversite Spor Oyunları[5]
  • Nisan 2015'te düzenlenen Turizm Çalıştayı[6]

Kaynakça

  1. ^ "1st Summit Communiqué". 12 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 
  2. ^ "Star Kıbrıs Gazetesi - KKTC, Ekonomik iş birliği toplantısında". 17 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 
  3. ^ "ECO News Magazine" (PDF). 12 Eylül 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 
  4. ^ "Yeni Düzen Gazetesi Akça, Ekonomik İşbirliği Teşkilatı'nda görevlendirildi". 3 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 
  5. ^ "BİRİNCİ EİT ÜNİVERSİTE OYUNLARI'NIN AÇILIŞI YAPILDI". 17 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 
  6. ^ "Turkish Cypriot State Hosted Workshop on Tourism". 12 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2016. 

Dış bağlantılar

KKTC Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ile İlişkiler 31 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İslam İşbirliği Teşkilatı</span> 57 üye devleti bulunan uluslararası kuruluş

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Eylül 1969 tarihinde Fas'ın başkenti Rabat'ta toplanıp İslam ülkelerini çatısı altında toplamak üzere İslam Konferansı Teşkilatı adıyla kurulan 57 üyeye sahip, uluslararası hukuk tüzel kişiliğini haiz bir uluslararası teşkilattır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti</span> Kıbrıs adasında fiili devlet

Kuzey Kıbrıs, resmî adıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Akdeniz'deki Kıbrıs adasının kuzey kısmında yer alan, fiilî devlet. Varlığı Türkiye ve Türk Devletler Teşkilatı dışında hiçbir ülke/oluşum tarafından tanınmamaktadır. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği gibi kuruluşlar ve uluslararası toplum tarafından 1974'te Türkiye'nin gerçekleştirdiği Kıbrıs Harekâtı'ndan beri Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Türkiye işgali altındaki toprağı olarak nitelenir.

<span class="mw-page-title-main">D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı</span> sekiz üye ülkeden oluşan bir uluslararası kuruluş

D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ya da D-8, sekiz üye ülkeden oluşan bir uluslararası kuruluştur. Bu ülkeler Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye olup 54. Türkiye Hükûmeti Başbakanı Necmettin Erbakan önderliğinde bir araya gelerek oluşturmuş oldukları bir organizasyondur. D-8 içinde yer alan ülkeler, aynı zamanda İslam İşbirliği Örgütü'nün de üyeleridir. D-8 üyeleri tabii kaynakları, kalabalık nüfusları ve potansiyel pazarlarından ötürü kendi bölgelerinde önemli konum arz etmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Karadeniz Ekonomik İşbirliği</span> uluslararası bir kuruluş

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİÖ), 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da düzenlenen zirvede imzalanan anlaşma ile kurulan ve Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik iş birliğini amaçlayan uluslararası kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">Şanghay İşbirliği Örgütü</span> uluslararası işbirliği örgütü

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) veya bilinen adlarıyla Şanghay Beşlisi ve Şanghay Paktı, Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'ın 1996 yılında oluşturdukları uluslararası bir örgüt. 2001 yılında Özbekistan'ın katılımıyla üye sayısını altıya çıkarttı. 9 Haziran 2017'de Astana'da gerçekleştiren zirvede Hindistan ve Pakistan'ın örgüte katılması ile üye sayısı sekize çıktı. Gözlemci statüsünde olan İran'ın 17 Eylül 2021'de Şanghay İşbirliği Örgütüne tam üye olarak kabul edilmesi ile üye sayısı dokuza çıktı.

<span class="mw-page-title-main">Ekonomik İşbirliği Teşkilatı</span> Uluslararası Ekonomik Organizasyon

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) Türkiye, İran, Pakistan tarafından kurulan ve Sovyetler Birliği'nin yıkılmasıyla diğer Türk Devletleri'nin de dahil olduğu ekonomik örgüttür. EİT'nin on üyesi ve bir gözlemci üyesi bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Cumhuriyet Meclisi (KKTC)</span> Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin parlamentosu

Cumhuriyet Meclisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin yasama organı olan parlamentosudur. Halkın seçtiği 50 milletvekilinden oluşan meclise partilerin milletvekili sokabilmeleri için %5'lik barajı geçmeleri gerekmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin dış ilişkileri</span>

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), sadece Türkiye tarafından tanınmakta, diğer ülkeler ve Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınmamaktadır. Ülke, hukuken Kıbrıs Cumhuriyeti'ne bağlıdır. Birçok devlet ve uluslararası kuruluş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni de facto (fiili) devlet olarak tanımlamaktadır. Buna karşılık, uluslararası camianın Kıbrıslı Türklere karşı tutumu 2004'teki Annan Planı oylaması sonucu sempatiye dönüşmüştür. Bu sayede, KKTC devleti/kurumları bazı uluslararası politik, sportif, bilimsel, turistik ve kültürel örgütlere üye olmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği</span> Asya-Pasifik ülkeleri ekonomik forumu

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği ya da APEC Büyük Okyanus kıyısındaki 21 ülkenin katıldığı, dünya ekonomisinin %60'ını temsil eden ve bölgesel ekonomik, iş birliği, ticaret ve yatırım konularının paylaşıldığı uluslararası bir örgüttür. Üye ülkelerin bakanlarının yıllık toplantıları da dahil olmak üzere örgütün tüm eylemleri APEC Sekreterliği tarafından yürütülür.

<span class="mw-page-title-main">Akdeniz için Birlik</span> Akdeniz havzası ülkelerini kapsayan kuruluş

Akdeniz için Birlik (AiB) Avrupa ve Akdeniz Havzası'ndan 43 ülkenin yer aldığı hükûmetler arası bir kuruluştur: Avrupa Birliği'nden 28 üye devlet ve Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güneydoğu Avrupa'dan 15 ortak Akdeniz ülkesini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Türk Devletleri Teşkilatı</span> uluslararası Türk birliği

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) veya eski adıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye'nin üye; Macaristan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkmenistan'ın gözlemci statüsünde yer aldığı Türk devletlerinden oluşan bir uluslararası kuruluştur. Genel amacı, Türk dilleri konuşan devletler arasında kapsamlı iş birliğini teşvik etmek olan bir hükûmetlerarası kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">GUAM Demokrasi ve Ekonomik Kalkınma Örgütü</span> 1997de kurulan demokrasi ve ekonomik kalkınma örgütü

GUAM Demokrasi ve Ekonomik Kalkınma Örgütü; Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova gibi ülkelerin bulunduğu örgüttür. 10 Ekim 1997 yılında kurulmuştur. 1999-2005 yıllarında Özbekistan da örgüte katılmıştır. Örgütün adı, üye ülkelerin İngilizce isimlerinin baş harflerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. Özbekistan'ın üye olduğu dönemde örgüt GUUAM adını taşıyordu. Örgüte üye ülkeler Gürcistan, Azerbaycan, Ukrayna, Moldovadır, örgüte sonradan Özbekistan'da katılmıştır. Türkiye ve Letonya ise gözlemci ülkeler arasında yer alır.

Gambiya-Kuzey Kıbrıs ilişkileri, Gambiya ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin süregelen uluslararası politikalarını içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC'yi Gambiya resmen tanımamaktadır. 2005 yılında dönemin KKTC Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Serdar Denktaş'ın Gambiya'ya yaptığı resmî ziyarette Gambiya Devlet Başkanı Yahya Jammeh, Sizi tanımamız için hiçbir sakınca yok. Bize güvenebilirsiniz. Denktaş'ın Afrika kıtasındaki ilk resmî ziyaretini Gambiya'ya yapmasından dolayı büyük onur duyuyorum, bize sadece ne istediğinizi söyleyin, biz gereğini yapmaya hazırız dedi. Fakat şu ana dek Gambiya KKTC'yi tanımamıştır. Ayrıca Gambiya Dışişleri Bakanı Mamadau Tangara, 2010 yılında Ankara'da KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu tarafından kabul edilmiştir. Bunun yanında 2011 yılının Kasım ayında Lefkoşa'da düzenlenen, KKTC'nin Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci olarak üye olduğu İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde faaliyet gösteren, Yükseköğrenim Forumu'na Gambiya Yükseköğrenim Bakanı Mariama Sarr Ceesay da katılmış ve dönemin KKTC Milli Eğitim, Gençlik, Kültür ve Spor Bakanı Kemal Dürüst ile görüşmüştür.

Somali-Kuzey Kıbrıs ilişkileri, Somali ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin süregelen uluslararası politikalarını içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC'yi Somali resmen tanımamaktadır fakat aralarında gayri resmi ilişkiler bulunmaktadır. Somali'nin tam üye olduğu İslam İşbirliği Teşkilatı'na KKTC'de Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci statüsünde üyedir. Karşılıklı ilişkiler İİT'nin 2004 yılında Kıbrıs Türklerine yönelik izolasyonların kaldırılmasına yönelik aldığı karar sonucu gelişme göstermiştir. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011 yılında gerçekleştirdiği Somali ziyareti tarihlerinde Türkiye'de başlatılan Somali'ye yardım kampanyası ile eş zamanlı Kuzey Kıbrıs Türk Kızılayı ile KKTC Din İşleri Başkanlığı iş birliğinde bir yardım kampanyası başlatmış ve bu kampanyaya KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu BRTK'ya yaptığı açıklamada destek çağrısı yapmıştır.

Kuveyt-Kuzey Kıbrıs ilişkileri, Kuveyt ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin süregelen uluslararası politikalarını içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC'yi ile Kuveyt arasında resmi diplomatik ilişkiler bulunmamaktadır. Kuveyt'nin tam üye olduğu İslam İşbirliği Teşkilatı'na KKTC'de Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci statüsünde üyedir. Karşılıklı ilişkiler İİT'nin 2004 yılında Kıbrıs Türklerine yönelik izolasyonların kaldırılmasına yönelik aldığı karar sonucu gelişme göstermiş ve Kuzey Kıbrıs'ın başka ülkelerde de bulunan ve resmi tanıma emaresi olmayan temsilciliklerinden Kuveyt'te de açılmıştır. Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın dönemin Kuveyt Başbakanı Nâsır El-Muhammed El-Ahmed El-Sabah 2011 Yılının ocak ayındaki görüşmesinde alınan kararlar doğrultusunda açılan temsilcilik, KKTC Kuveyt Ofisi adı ile de anılır. Hâlen Oktay Öztürk'ün başında bulunduğu temsilciliğin açılması ile iki ülke arasındaki ilişkiler hızlanmıştır. Her yıl 15 Kasım'da düzenlenen KKTC Cumhuriyet Bayramı etkinlikleri kapsamında Kuveyt'te de resepsiyonlar düzenlenmektedir. 2013 yılında Kuveyt'te KKTC'nin tanıtım faaliyetleri kapsamında fotoğraf sergisi düzenlenmiştir. Benzeri bir sanatsal faaliyet Kuveyt Sanat Derneği ve KKTC Dışişleri Bakanlığı tarafından 2014 Nisan'ında Lefkoşa'da gerçekleştirilmiştir. İki ülke arasında ticari ilişkiler noktasında önemli bir adım, 2007 yılında KKTC'den aralarında işadamları, kamu kuruluşları yetkilileri ve dışişleri bakanlığı temsilcilerinin bulunduğu bir heyetin Kuveyt ziyareti ile gerçekleştir. İki ülke arasındaki en üst düzey diplomatik temas ise 2012 Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çalışmaları çerçevesinde çeşitli temaslarda bulunmak amacıyla New York'ta bulunan KKTC Cumhurbaşkanı Derviş Eroğlu ile Kuveyt Başbakanı Cabir El Mübarek El Sabah'ın görüşmesi ile gerçekleşmiştir. New York'taki Kuveyt Misyonu'nda gerçekleşen görüşmede KKTC ile Kuveyt arasındaki ticari ilişkiler ve turizm alanında iş birliğinin geliştirilmesi için çalışmalar yapılması hususları öne çıkmıştır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti-Libya ilişkileri, iki ülkenin süregelen uluslararası politikalarını içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni Libya resmen tanımamaktadır fakat aralarında gayriresmî ilişkiler bulunmaktadır. Libya'nın tam üye olduğu İslam İşbirliği Teşkilatı'na KKTC'de Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci statüsünde üyedir. Karşılıklı ilişkiler İİT'nin 2004 yılında Kıbrıs Türklerine yönelik izolasyonların kaldırılmasına yönelik aldığı karar sonucu gelişme göstermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kıbrıs ve Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi</span>

Kuzey Kıbrıs ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi ya da Kıbrıslı Türklerin Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisinde Temsili, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi arasında süregelen ilişkileri içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC milletvekilleri Kıbrıs Türk Toplumu'nun Seçilmiş Temsilcileri sıfatı ile 2004 yılından bu yana asamble toplantılarına 2 temsilci ile gözlemci statüsünde dahil olmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti başbakanı</span> Kuzey Kıbrısın hükûmet başkanı

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti başbakanı, Kuzey Kıbrıs'ta cumhurbaşkanlığından ve meclis başkanlığından sonraki en yüksek siyasi makamdır. 15 Kasım 1983 tarihinden itibaren 16 farklı isim başbakanlık yapmıştır. Nejat Konuk, Kuzey Kıbrıs'ın kurucu başbakanıdır. Tarihsel olarak Kıbrıs Türk Federe Devleti Başbakanlığının devamıdır.

Kuzey Kıbrıs ve İslam İşbirliği Teşkilatı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile İslam İşbirliği Teşkilatı arasında uluslararası süregelen ilişkileri içerir. Sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC daha önceden farklı statü ve isimlerde temsil edildiği örgütte, Haziran 2005'ten bu yana Kıbrıs Türk Devleti adıyla gözlemci üye olarak yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">9. Türk Devletleri Teşkilatı Semerkant Zirvesi</span>

Dokuzuncu Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi, Türk Devletleri Teşkilatı Semerkant Zirvesi ya da resmî adıyla Türk Devletleri Örgütü Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı zirvesi, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 11 Kasım 2022 tarihinde Özbekistan'ın Semerkant şehrinde düzenlediği zirvedir.