İçeriğe atla

Kutsal şehit

Kutsal şehit Hermogenes Dolganyov
Kutsal şehit Alexandre Hotovitsky

Kutsal şehit veya hiyeromarti (YunancaὉ Ἱερομάρτυρας, Latincesanctus martyr), Doğu Ortodoks geleneğinde, bir, piskopos veya papaz olan bir şehittir (inançları uğruna ölen kişi). Benzer şekilde, rahip olan bir keşişe hiyeromonk denir.

Bir kutsal şehit (hiyeromarti) ile bir şehit arasındaki fark, ilkinin aynı zamanda din adamı olmasıdır. Kutsal şehitler, özel bir aziz rütbesi teşkil etmezler ve İlahi Ayin'de diğer şehitlerle birlikte anılırlar. Doğu Ortodoks Kilisesi'nde, hazırlık ayini sırasında (proskomedia), diğer şehitler için olduğu gibi, dokuz parçadan oluşan prosfora beşinci parçacık çıkarılır.

Örnekler

İlk yüzyılların bazı azizleri, Hristiyan Doğu'da hiyeromarti olarak saygı görür:

Ayrıca bakınız

  • Yeni Şehit
  • Doğu Ortodoks azizlerinin listesi

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">I. Alexander (papa)</span>

Papa I. Alexander, Petrus'tan sonra papa seçilen beşinci kişi. Hem Katolik hem de Ortodoks Kiliseleri tarafından hürmet edilen bir azizdir. Yortu günü 3 Mayıs'tır.

Aziz, Aya veya kadın ise Azize, Arapça kökenli azîz sözcüğü ermiş anlamına gelir. Günlük kullanımda sevilen ve sayılan kimseleri tanımlamakta kullanılır. Sözcüğün dişi formlarından muazzez, Türkçede yaygın bir kadın ismidir.

<span class="mw-page-title-main">İkona</span>

İkona Doğu Ortodoks Kilisesi, Oryantal Ortodoksluk, Katolik ve Doğu Katolik Kiliselerinin kültürlerinde en yaygın şekli illüstrasyon olan dinî bir sanat eseridir. Türkçeye Fransızca icône sözcüğünden geçmiş olan kavramın kökeni Yunanca eikon "benzerlik, resim, portre" sözcüğüdür. Bu sözcük ise yine Yunanca eikenai kökünden gelir. En yaygın konular Mesih, Meryem, azizler ve meleklerdir. Özellikle bir veya iki ana figür üzerinde yoğunlaşan portre tarzı görüntülerle ilişkili olsa da, terim aynı zamanda Doğu Hristiyanlığı tarafından üretilen ve anlatım sahneleri de dahil olmak üzere çeşitli sanatsal basındaki dini imgelerin çoğunu kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Evaristus</span>

Papa Aziz Evaritus, Aristus olarak da tanınır. Evaristus MS 99-107 döneminde papalık yapmıştır. Aziz Evaristus, hakkında çok az şey bilinmektedir. Liber Pontificalis'e göre, Beytüllahim'li Yahudi kökenli bir aileden gelmekteydi. Papalık döneminde Roma İmparatoru Trajan'un saltanat döneminde geçmiştir. Bu imparatorun saltanat dönemi, Roma'nın en zulümlü dönemiydi.

<span class="mw-page-title-main">I. Clemens</span>

Papa Aziz I. Clemens (D. ??, - Ö. 99 Chersonesos Taurica, Roma İmparatorluğu eyaleti, MS 92-99 döneminde papalık yapmıştır. Clemens Romanus olarak da bilinir. Aziz Papaların 4. sırasında yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Edessa</span> Helenistik dönemde kurulan antik bir şehir

Edessa, Yukarı Mezopotamya'da, Seleukos İmparatorluğu'nun kurucusu Kral Selevkos I Nicator tarafından Helenistik dönemde kurulan antik bir şehir (polis) idi. Daha sonra Osroene Krallığı'nın başkenti oldu ve Roma eyaleti Osroene'nin başkenti olarak devam etti. Geç Antik Çağ'da, Hristiyan öğreniminin önde gelen merkezi ve Edessa Katekistik Okulu'nun merkezi oldu. Haçlı Seferleri sırasında, Edessa Kontluğu'nun başkentiydi.

<span class="mw-page-title-main">Antakya (antik kent)</span> Türkiyede bir antik kent

Antakya, Asi Nehri kıyısına kurulmuş bir antik kent. Kalıntıları günümüz Antakya şehrinde bulunur ve modern şehre ismini verir.

Aziz Klemens Kilisesi; Ankara'nın Altındağ ilçesinde bulunan tarihi bir kilisedir. 4. yüzyılda, Ancyra şehrinin o zamanki episkoposu olan Aziz Klemens adına inşa edilmiştir. Doğu Roma dönemi boyunca farklı yıllarda başkaca kilise, manastır ve katedral yapılarının inşa edildiği bilinse de günümüze ulaşan tek emsal olması sebebiyle Ankara'daki yegane Bizans kilisesi olarak kabul edilir. Osmanlı döneminde camiye çevrilen fakat 1916 Ankara Yangını esnasında tamamen yanması sonucu terk edilen yapıdan geriye yalnızca bir duvar ve iç cephesinde yatay kolları kazınarak silinmiş bir Latin haçının bulunduğu mermer blok kalmıştır. Kurtarılan birkaç sütun başlığı ve pencere sövesi ise Roma Hamamı Açıkhava Müzesi'nde sergilenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">İskenderiyeli Katerina</span>

İskenderiyeli Azize Katerina, bir rivayete göre 3. yüzyılın sonlarında yaşamış ve 305 yılında Roma İmparatoru Maxentius tarafından şehit edilen Hristiyan azize ve bakiredir. 18 yaşında şehit olmuş. 1,100 yıl sonra Jeanne d'Arc Azize Katerina'nın vizyonunu görmüş.

<span class="mw-page-title-main">Kutsal Litürji</span> Doğu Kiliselerine özgü dinî ayin

Kutsal Litürji İsa'nın Büyük Kilisesi'nin riti olan Bizans Riti'nde Efkaristiya ayini. Hristiyan litürjisinin Antakya Riti'nden doğan Kutsal Litürji Doğu Ortodoks ve Doğu Katolik Kiliseleri'nde uygulanır. Ermeni Hristiyanlığında Ermeni Apostolikler ve Ermeni Katolikler de aynı kavramı kullanır. Kimi Oryantal Ortodokslar bunun yerine "kutsal sunu" terimi kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Theodor Tiron</span> Anadolulu aziz

Aziz Theodor Tiron Katolik Kilisesi, Anglikan ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nde anılan Amasyalı Theodor olarak da bilinen savaşçı yüce şehittir. İsminin sonundaki farklı şekillerde de yazılan, Latince'den Yunancaya aktarılmış unvanı onun acemi bir piyade askeri olduğunu söylemektedir. Amasyalı Theodor sık sık kendisinden yüksek rütbeli komutan yüce şehit Theodor Stratelates ile karıştırılmaktadır.

Ortodoks Hristiyanlık, Doğu Ortodoks Kilisesi ve Oryantal Ortodoksluk için kullanılan ortak adlandırma. Hristiyanlığın bu iki mezhebi de antik Hristiyan Kilisesi'nin inancı, doktrini ve uygulamalarına olan bozulmaz bağı vurgulamak için ortodoks kavramını kullanır. Bu iki mezhebin üyeleri kendilerine sadece "Ortodoks Hristiyan" dese de "Doğu" ve "Oryantal" sıfatları bu grupların dışındakiler tarafından bu iki grubu ayırmak için kullanılır. Bu iki grup 451 yılındaki Kalkedon Konsili'nin ortodoksisi hakkında görüş ayrılığı yaşamışlardır ve hala aralarında bir komünyon yoktur; ancak hala birçok aynı doktrine, benzer kilise yapılanmasına ve benzer ibadetlere sahiptirler. İki inancın birleşmesi için yakın zamanda birçok görüşme yapılmış, birçok konuda uzlaşı sağlanmışsa da resmi bir birlik için henüz somut adımlar atılmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandra (Amisoslu azize)</span>

Aleksandra, erken Hristiyanlık dönemi şehitlerinden kabul edilen azize. 20 Mart günü Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından anma günü olarak belirlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Antakyalı İgnatius</span>

Antakyalı İgnatius, Antakya piskoposu. Trajan'ın yönetimi sırasında Roma'da şehit düşmüştür. İkinci yüzyıl Hristiyanları arasında önemli bir yere sahip olup, saygın ve itibarlı bir kişiliğe sahipti.

Kizikoslu Trifena, Kizikoslu dördüncü yüzyılda yaşamış Hristiyan bir kadın ve şehittir. Ortodoks ve Katolik Kiliselerince aziz kabul edilir. Yortusu Ortodoks ve Katolik Kiliselerinde 31 Ocak'tır.

<span class="mw-page-title-main">Marsilyalı Victor</span>

Marsilyalı Aziz Victor, Mısırlı bir Hristiyan şehit. Katolik Kilisesi ve Doğu Ortodoks Kilisesi'nde bir aziz olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">I. Felix</span>

Papa I. Felix, 5 Ocak 269'dan 30 Aralık 274'teki ölümüne kadar Roma piskoposu ve papaydı.

<span class="mw-page-title-main">Marcellinus</span>

Papa Marcellinus, 30 Haziran 296'dan 304'teki ölümüne kadar Roma piskoposudur. Bazı kaynaklar tarafından kendisine, İmparator Diocletianus'un Hristiyanlara yönelik zulmü sırasında Hristiyanlıktan vazgeçmiş olabileceği ve daha sonra tövbe etmiş olabileceği yönünde tarihsel bir suçlama yöneltilmiştir, bu da şehit listelerinden neden çıkarıldığını açıklamaktadır. Bu suçlama diğerlerinin yanı sıra Hippolu Augustinus tarafından da reddedilmiştir. Bugün Katolik Kilisesi'nde ve Sırp Ortodoks Kilisesi'nde bir aziz olarak saygı görmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ancyralı Platon</span> Ankaralı Platon

Ancyralı Platon, Maximianus dönemi Ancyra'sında şehit edilmiş genç hristiyan. Kendisi, Katolik Kilise'nin Şehitler Menkıbesine göre 22 Temmuz'da, Doğu Ortodoks Kilisesi'nde ise 18 Kasım'da olarak anılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Romalı Agnes</span>

Romalı Agnes, bakire bir Hristiyan şehidi, bir aziz olarak Katolik Kilisesi, Oryantal ve Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından tanınmaktadır. Bunlarla beraber Anglikan Cemaati ve Lütherci Kiliseler tarafından da tanınmaktadır. Ayinlerde anılan birkaç bakire şehitten biridir.