İçeriğe atla

Kurda

Kurda, Kuzey Mezopotamya'da hüküm sürmüş eski bir krallık veya şehir devletiydi.[1] Akkad kralı Naram-Sin MÖ 23. yüzyılda Dicle Nehri'nin ötesinde bulunan Subartu topraklarına yaptığı askeri seferlerde bu şehirden bahsetmiştir.[2][3] MÖ 18. yüzyıl civarında çeşitli Mari tabletleri, Kurda'dan bağımsız bir krallık olarak bahseder, bazen Babilliler ile ittifak halinde iken bazen de Mariler ile ittifak halinde olmuşlardır.[4][5] Ayrıca Tell Fekheriye tabletleri Asur kralları I. Şalmaneser ve I. Tukulti-Ninurta'nın bu şehri Mitannilerden aldığını yazmaktadır.[6]

Coğrafi konum

Suriye'nin kuzeydoğusundaki Habur çayından Irak'ın kuzeybatısında bulunan Sincar dağlarına kadar uzanan bir krallık olduğunu tahmin ediliyor.[7][8][9][10][11][12] Başkentinin neresi olduğuna dair tartışmalar mevcuttur.[8]

Tarihçe

MÖ 1764'te şehri gösteren harita

Şehir, Numha aşiretinin merkezi konumundaydı[13][14] ama küçük bir alanı kontrol ediyorlardı.[15] Baş tanrıları Semitiklerin tanrısı Nergal idi.[16][17]

Kaynakça

  1. ^ Liverani, Mario (4 Aralık 2013). The Ancient Near East: History, Society and Economy (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-134-75091-7. 
  2. ^ Potts, D. T. (2020). The Oxford History of the Ancient Near East: Volume I: from the Beginnings to Old Kingdom Egypt and the Dynasty of Akkad (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-068785-4. 3 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2021. 
  3. ^ Hennerbichler, Ferdinand (2010). Die Herkunft der Kurden: interdisziplinäre Studie (Almanca). Peter Lang. ISBN 978-3-631-59327-1. 
  4. ^ Heimpel, Wolfgang (2003). Letters to the King of Mari: A New Translation, with Historical Introduction, Notes, and Commentary (İngilizce). Eisenbrauns. ISBN 978-1-57506-080-4. 
  5. ^ "Diplomacy in Western Asia in the Early Second Millennium B.C." Munn-Rankin. 1956. s. 68–110. ISSN 0021-0889. 
  6. ^ Bonatz, Dominik (1 Nisan 2014). The Archaeology of Political Spaces: The Upper Mesopotamian Piedmont in the Second Millennium BCE (İngilizce). Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-026640-5. 3 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2021. 
  7. ^ The Ancient Near East: History, Society and Economy. Mario Liverani (İngilizce). Routledge. 2013. s. 226. 
  8. ^ a b Hennerbichler, Ferdinand (2010). Die Herkunft der Kurden: interdisziplinäre Studie (Almanca). Peter Lang. ISBN 978-3-631-59327-1. 
  9. ^ "32". Urban Autonomy in a Nomadic Environment. In: Journal of Near Eastern Studies. M. B. Rowton (İngilizce). 1973. ss. 201-215. 
  10. ^ The Archives of Urad-Serua and His Family: A Middle Assyrian Household in Government Service. Publicazioni del Progetto “Analisi electronic del cuneiforme” Corpus Medio-Assiro. John Nicholas Postgate (İngilizce). 1988. 
  11. ^ "97". La “toponymie en miroir” dans le Proche-Orient amorrite. Revue d’assyriologie et d’archéologie orientale. Dominique Charpin (Fransızca). 2003. ss. 3-34. 
  12. ^ Les nomads en Mésopotamie au temps des roi de Mari. Jean Robert Kupper (Fransızca). Société d’Èdition ’Les Belles Letters’. 1957. 
  13. ^ Bryce, Trevor (10 Eylül 2009). The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the fall of the Persian Empire (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-134-15907-9. 
  14. ^ Fleming, Daniel (30 Temmuz 2012). The Legacy of Israel in Judah's Bible: History, Politics, and the Reinscribing of Tradition (İngilizce). Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-02431-1. 12 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2021. 
  15. ^ Bryce, Trevor (10 Eylül 2009). The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia: The Near East from the Early Bronze Age to the fall of the Persian Empire (İngilizce). Routledge. ISBN 978-1-134-15907-9. 
  16. ^ Lacheman, Ernest René (1981). In Honor of Ernest R. Lacheman on His Seventy-fifth Birthday, April 29, 1981 (İngilizce). Eisenbrauns. ISBN 978-0-931464-08-9. 
  17. ^ Cornelius, Izak (1994). The Iconography of the Canaanite Gods Reshef and Baʻal: Late Bronze and Iron Age I Periods (C 1500-1000 BCE) (İngilizce). Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978-3-7278-0983-5. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Enlil</span> Antik Mezopotamya tanrısı

Enlil, daha sonra bilinen adıyla Elil veya Ellil, rüzgâr, hava, yeryüzü ve fırtınalarla ilgili Antik Mezopotamya tanrısıdır. İlk olarak Sümer panteonunun baş tanrısı olarak kaydedilen Enlil, daha sonra Akadlar, Babilliler, Asurlular ve Hurriler tarafından da tapınılan bir tanrı hâline gelmiştir. Enlil'in ana tapınma yeri, bizzat Enlil tarafından inşa edildiğine inanılan ve gökyüzü ile yeryüzünün "bağlantı noktası" olarak kabul edilen Nippur kentindeki Ekur tapınağıdır. Enlil, bazen Nunamnir olarak da anılmaktadır. Bir Sümer ilahisine göre, diğer tanrılar ona bakmaya cesaret edemez. MÖ 24. yüzyılda Nippur'un yükselişiyle birlikte önem kazanan Enlil kültü, MÖ 1230'da Elamlıların Nippur'u yağmalamasıyla zayıflamış ve sonuç olarak Mezopotamya panteonunun baş tanrısı ve Babil'in ulusal tanrısı Marduk tarafından konumu ele geçirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Enki</span>

Enki, su, bilgi (gestú), zanaatlar (gašam) ve yaratılışla (nudimmud) ilgili Sümer tanrısıdır. Anunnaki grubunun bir üyesidir. Daha sonra Akad (Asur-Babil) dininde Ea veya Ae olarak anılmıştır. Bazı bilim insanları tarafından Kenan dinindeki Ia ile özdeşleştirilir. İsmi Yunan kaynaklarında Aos olarak geçer.

<span class="mw-page-title-main">Hurriler</span> Güneybatı Asyanın tarihi etnik grubu

Hurriler veya Hurri Devleti, MÖ 3. binyıldan itibaren, Sümer, Akkad, Hitit, Ugarit ve Mısır kaynaklarında hakkında bilgiler bulunan, Mezopotamya ve Yukarı Dicle bölgelerinde hüküm süren, konuştukları dil itibarıyla (Hurrice) Asya kökenli olduğunu kabul edilen ve MÖ 7. yüzyıla kadar varlığını sürdüren devlet.

<span class="mw-page-title-main">Akad İmparatorluğu</span> Mezopotamyada tarihi bir devlet

Akad İmparatorluğu veya Akkad İmparatorluğu, uzun ömürlü Sümer uygarlığından sonra Mezopotamya'nın ilk antik imparatorluğuydu. Merkezi, Akad şehri ve çevresindeydi. İmparatorluk, Mezopotamya, Levant ve Anadolu'da nüfuz sahibi oldu ve Arap Yarımadası'nda Dilmun ve Magan'a kadar güneye askerî seferler düzenledi.

Hilakku, Demir Çağı'nda, MÖ 1. binyılda, güney Anadolu'da var olmuş bir Geç Hitit Devleti'dir.

Ura; güney Anadolu'da, Akdeniz kıyısında, Geç Bronz Çağı'nda ve Demir Çağında var olmuş, o dönemlerin çok önemli bir limanıdır. Muhtemelen modern Mersin ilinde, Silifke'nin yakınlarında ya da Gilindere'nin (Aydıncık) batısında bulunuyordu.

Yatar-Ami, MÖ 1766 ile MÖ 1764 yılları arasında hüküm sürdüğü sanılan Karkamış kralı.

Daimi ordu, bir devletin hem barış zamanı, hem de savaş zamanında bulunan ordusudur. Bu ordudaki askerler, mesleklerini askerlik olarak yapan insanlardır. Tarihteki ilk daimi orduyu Akad İmparatorluğu'nun kurucusu Akadlı Sargon kurmuştur. Asur'da III. Tiglath-Pileser Asur'un ilk daimi ordusunu kurmuştur. Modern anlamdaki ilk daimi ordu, Osmanlıların Yeniçeri ordusudur. Günümüzdeki daimi ordulara örnek olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin ordusu gösterilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Lullubiler</span>

Lullubiler veya Lulular MÖ 3 bin yıllarında yazılı kaynaklara geçmiş, günümüz Irak'ın kuzeyindeki Irak Kürdistanı'ndaki Zağros Dağları'nın Şehrizor Ovası ile İran'ın Kirmanşah Eyaleti bölgesinde yaşayan kabileler topluluğudur. Lullubiler, Halepçe merkezli bir Krallık kurmuştur, ayrıca Simurrum şehir devletinin komşusu ve bazen de müttefikiydiler.

<span class="mw-page-title-main">Arrapha</span>

Arrapha, Irak'ın kuzeydoğusunda Kerkük yakınlarında bulunan bir antik kenttir. İlk önce Gutiler, sonra Hurriler ve daha sonra da Asurluların hakimiyeti altında olmuştur.

Yeşil Birliği, Finlandiya'da yeşil siyasi bir siyasi partidir. Parti, 28 Şubat 1987 tarihinde kurulmuş olup Ulusal Koalisyon Partisi, Sosyal Demokrat Partisi ve Merkez Parti ile birlikte Finlandiya'nın dört büyük partisinden biridir.

Wiman Joseon eski Kore tarihinin Gojoseon döneminin bir parçasıydı. Wiman'ın Gojoseon Kralı Jun'dan tahtı ele geçirmesiyle başladı ve Wiman'ın torunu olan Kral Ugeo'nun ölümüyle sona erdi. Arkeolojik veriler dışında, Kore tarihinin bu dönemindeki ana kaynak Sima Qian'ın Shiji'sinin 115. bölümünden geliyor. Wiman aslen Han Hanedanlığı altında Yan Krallığından bir Çin askeri lideriydi.

<span class="mw-page-title-main">Yaz kültürü</span>

Yaz kültürü, Margiyana, Baktriya ve Soğdiana'da yaklaşık MÖ 1500-500 yılları arasında var olmuş Erken Demir Çağı kültürüdür.. Kültür adını Baýramaly, Türkmenistan'da bulunan Yaz Tepe arkeolojik alanından almıştır.

Bu liste arkeologlar tarafından ortaya çıkarılan Çin'in Neolitik kültürlerinin bir listesidir. En erken dönemden en yeniye doğru kronolojik olarak sıralanırlar ve bunu bu kültürlerin şematik bir görselleştirmesi izler.

Meluhha ya da Melukhkha, Orta Tunç Çağı sırasında Sümerler'in önde gelen ticaret ortağının Sümerce adıdır. Kimliği hala bir sır olarak devam etmektedir ancak çoğu bilim insanı Meluhha'yı İndus Vadisi Medeniyeti ile ilişkilendirmektedir.

Yamhad; Halep, Suriye merkezli eski bir Sami krallığıdır. Krallık, MÖ 19. yüzyılın sonunda ortaya çıkmış ve sınırlarını genişletmek için hem askeri hem de diplomasi gücüne güvenen Yamhad Hanedanı kralları tarafından yönetilmiştir. Krallık, kuruluşundan itibaren sınır komşuları Mari, Qatna ile Asur'un saldırılarına direnmiş ve I. Yarim-Lim'in eylemleriyle döneminin en güçlü Suriye krallığına dönüşmüştür. MÖ 18. yüzyılın ortalarında, güneyi hariç Suriye'nin çoğu, ya doğrudan mülk olarak ya da vassallık yoluyla Yamhad'ın yetkisi altına girmiştir. Yaklaşık bir buçuk yüzyıl boyunca Yamhad; Kuzey, Kuzeybatı ve Doğu Suriye'ye egemen ve Mezopotamya'da Elam sınırındaki küçük krallıklar üzerinde nüfuz sahibi olmuştur. Krallık, Hititler tarafından yok edilmiş ve ardından MÖ 16. yüzyılda Mitanni tarafından ilhak edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Sammuramat</span>

Sammuramat, Shammuramat veya Shamiram olarak da bilinen, Neo-Asur İmparatorluğu'nun güçlü bir kraliçesiydi. Kariyerine kral V. Şamşi-Adad'ın kraliçesi olarak başladı, oğlu III. Adad-nirari'nin saltanatı sırasında alışılmadık derecede önemli bir konuma ulaştı. Kocasının ölümünden sonra kraliçe statüsünü koruyan bilinen tek Asur kraliçesidir ve bir askeri sefere katılan ve hatta belki de öncülük eden bilinen tek antik Asur kadınıdır.

<span class="mw-page-title-main">Amélie Kuhrt</span>

Amélie Kuhrt FBA İngiliz tarihçi ve antik Antik Yakın Doğu tarihi uzmanı.

<span class="mw-page-title-main">II. Niqmaddu</span>

II. Niqmaddu, MÖ 1350-1315 yılları arasında hüküm süren ve daha az bilinen babası Ammittamru I'in yerine geçen, kuzeybatı Suriye'deki eski bir Suriye şehir devleti olan Ugarit'in ikinci hükümdarı ve kralıdır. Adını, Ugarit hanedanının sözde Amorit kökenlerini güçlendirmek için "Addu haklı çıkardı" anlamına gelen önceki Amorit hükümdarı Niqmaddu'dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tura-Dagan</span>

Tura-Dagan, Akkad İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra Kuzey Mezopotamya'daki Mari şehrinin hükümdarıydı. Apil-Kin'in oğlu ve Ili-Işar'ın kardeşiydi. "Şakkanakku" unvanını taşıyordu. Bu unvan, geç üçüncü binyıl ve erken ikinci binyıl boyunca Mari'de hüküm süren bir hanedanın tüm prensleri tarafından taşınmıştır. Bu krallar, Akkad kralları tarafından atanmış askeri valilerin soyundan geliyorlardı. Ur'un Üçüncü Hanedanı ile çağdaştı ve muhtemelen onların vasalıydı.