İçeriğe atla

Koporye

Eski Koporye Kalesi'nin kapısı

Koporye, 13. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Leningrad Oblastı'ndaki bugünkü Sankt-Peterburg'un yaklaşık 100 km güneybatısında, Izhora Yaylası'nın kenarında, Koporye köyünde yer alan bir kaleydi. Kale, Finlandiya Körfezi'nin 12 km güneyinde yer alır ve yüksek kayalık bir burnun küçük bir alanını kaplar.[1]

Kaleden ilk olarak 1240 yılında Novgorod yıllıklarında Finlandiya Körfezi'nin güney tarafında Töton Şövalyeleri'nin bir ileri karakolu olarak bahsedildi. O zamanlar kale tahtadan yapılmıştı. 1241 yılında Aleksandr Nevski önderliğindeki Ruslar tarafından yıkılmıştır.[1]

1280'de Aleksandr Nevski'nin oğlu Dmitry, Koporka Nehri üzerinde aynı noktaya taştan bir kale inşa ettirdi. Ancak iki yıl sonra, Rus iç anlaşmazlıkları nedeniyle tekrar yıkıldı. İsveç ile Narova Nehri üzerinde başlayan anlaşmazlıklar nedeniyle Koporye 1297'den itibaren tekrar askeri amaçlarla kullanılmış ve genişletilmiştir. O zamanlar İngriya olan bölgenin en güçlü ve en önemli kalelerinden biriydi.[2]

Livonya Savaşı sırasında, Koporye 1581'de Pontus de la Gardie komutasında İsveç tarafından fethedildi, ancak 1595'te Teusina Barışı'yla tekrar Rus egemenliğine girdi. 1612'de tekrar İsveçliler tarafından işgal edildi. 1617'de, Stolbovo Antlaşması hükümleri uyarınca, Rusya kaleyi ve bölgeyi İsveç'e bırakmak zorunda kaldı. Kuzey Savaşı sırasında Boris Sheremetev komutasındaki Rus birlikleri Koporye'yi yeniden kuşattı. Üç günlük kuşatmanın ardından İsveçli askerler teslim oldu.[3]

1708'de I. Petro, kaleyi Prens Menshikov'a teslim etti ancak kale, Nystad Antlaşması (1721) nedeniyle askeri amacını kaybetti. Nitekim Menshikov'un saray darbesiyle görevden uzaklaştırılması nedeniyle bütün mülkleri (kalede dahil) hazineye devredildi. 1763'te Koporye kalesi savunma yapıları listesinden çıkarıldı.[4]

1919'da, Rus İç Savaşı sırasında, Kızıl Ordu askerleri, kaleyi kullanarak, Kızıl Ordu hatlarının arkasına inen Beyaz Muhafızların saldırısını başarıyla püskürttüler. 1 Eylül 1941'de Koporye Kızıl Ordu tarafından terk edildi. Ocak 1944'te Kızıl Ordu tarafından Koporye kurtarıldı. 1962'de, kale kilisesi kazara çıkan bir yangından dolayı yandı. 1979'da kısmen restore edildi.[5]

2001 yılında kale müze statüsü aldı. 7 Nisan 2013 tarihinde, acil bir durum nedeniyle kale resmi olarak ziyarete kapatılmıştır. 2015 yılında, Federal Mülk Yönetim Ajansı ile Leningrad Bölgesi Kültür Komitesi arasında, kalenin ücretsiz ve sürekli kullanımına açık olması konusunda bir anlaşma imzalandı.[6]

2018-2019'da ön bilimsel araştırma ve arkeolojik kazılar yapıldı, ardından giriş alanı, bitişik kuleler ve duvar tasarımı için bir yarışma açıklandı. Mart 2020 itibarıyla, kalenin ana girişinin kemerinin yakın zamanda çökmesi nedeniyle acil çalışma yapılması gerekmektedir. Şuanda kale sınırlı ziyaretlerle açıktır.[7]

Galeri

Kaynakça

  1. ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2022. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 7 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2022. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2022. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 12 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2022. 
  5. ^ https://web.archive.org/web/20200312172804/ []
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Eylül 2022. 
  7. ^ https://web.archive.org/web/20131002201822/ []

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kız Kulesi</span> İstanbulda bulunan tarihî kule

Kız Kulesi, İstanbul Boğazı'nın Marmara Denizi'ne yakın kısmında, Salacak açıklarında yer alan küçük adacık üzerinde inşa edilmiş yapıdır.

<span class="mw-page-title-main">Galata Kulesi</span> İstanbulun Galata semtinde bulunan tarihî kule

Galata Kulesi ya da müze olarak kullanılmaya başlaması sonrasındaki adıyla Galata Kulesi Müzesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan bir kuledir. Adını, bulunduğu Galata semtinden alır. Galata Surları dahilinde bir gözetleme kulesi olarak inşa edilen kule, farklı dönemlerde farklı amaçlarla kullanılmasının ardından 2020'den itibaren, bir sergi mekânı ve müze olarak hizmet verir. Hem Beyoğlu'nun hem de İstanbul'un sembol yapılarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Bodrum Kalesi</span> Bodrum ilçesinde tarihi bir yapı

Bodrum Kalesi, Türkiye'nin liman kenti Bodrum'da yer alan ve 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından Aziz Peter Kalesi adıyla inşa edilmiş kale. Bodrum'un simgesi haline gelmiş kale, 1960 yılından beri "Sualtı Arkeoloji Müzesi" olarak kullanılanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">XII. Karl</span> İsveç kralı

XII. Karl ya da Türkçe kaynaklarda kullanılan lakabıyla Demirbaş Şarl, 5 Nisan 1697 – 30 Kasım 1718 tarihleri arasında İsveç kralı. Bağlı bulunduğu hanedan Wittelsbach Hanedanı'nın bir kolu olan "Palatina-Zweibrücken" Hanedanı idi. XII. Karl'ın babası XI. Karl ve annesi Ulrika Elanoara Danimarkalı idi. Bunların hayatta kalan tek erkek çocuğu olarak 5 Nisan 1697'de babasının ölümü üzerine XII. Karl adıyla daha 14 yaşında İsveç Krallığı kralı ve babasının hanedanının hükümdarı olduğu modern Almanya'da bulunan "Palatina-Zweibrücken Dükü" oldu ve iki hükümdarlığı 30 Kasım 1718'de daha 36 yaşında iken Fredrikshald kuşatması sırasında öldürülmesine kadar yönetti.

<span class="mw-page-title-main">İzmir Saat Kulesi</span> İzmir, Türkiyede bir saat kulesi

İzmir Saat Kulesi, İzmir'de Osmanlı padişahı II. Abdülhamid'in tahta çıkışının 25. yıldönümünü kutlamak için 1901'de inşa edilmiş tarihî saat kulesidir. İzmir'in simgesi hâline gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kremlin</span>

Kremlin, "kale", "hisar", "şato" anlamlarına gelen ve çoğu tarihi Rus kentinin merkezinde bulunan muhkem yapılar bütünü. En tanınmışları Moskova Kremlini'dir.

<span class="mw-page-title-main">Rus İç Savaşı</span> 1917den 1922ye kadar süren bir iç savaş

Rus İç Savaşı, 1917 Ekim Devrimi'nden sonra 1918-1922 yılları arasında Bolşeviklerle muhalifleri arasında yaşanan savaştır. Savaş Beyaz Ordu birliklerinin 1918 baharında Beyaz Terör saldırılarıyla başladı. Ana muharebe Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Bolşevik Kızıl Ordusuyla komünizm karşıtlarının Beyaz Ordusu arasında geçti. Ancak savaşa Beyaz Ordu'ya finansal destek ile silah ve asker yardımında bulunan ABD, İngiltere, Fransa, Polonya ve Japonya da müdahil oldu. 1921 yılında Bolşevikler Beyaz Terör'ü ve destekçilerini yenerek tüm ülkeye hâkim oldular. 1922 yılında da Sovyetler Birliği kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandr Vasilevski</span>

Aleksandr Mihayloviç Vasilevski, Rus asker. Sovyetler Birliği Mareşali.

<span class="mw-page-title-main">Leningrad Kuşatması</span> 8 Eylül 1941 - 27 Ocak 1944 arası Leningrad’ın Mihver Devletleri tarafından kuşatılması

Leningrad Kuşatması, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Cephesi'nde yer alan bir şehir muhasarasıdır. Leningrad kenti, Mihver Devletler'e bağlı kuvvetlerce 8 Eylül 1941 tarihinde son kara bağlantısı da kesilerek kuşatılmıştır. Her ne kadar Sovyet kuvvetleri kente 18 Ocak 1943 tarihinde dar bir kara koridoru açmayı başardıysa da Alman kuşatması, 27 Ocak 1944 tarihine kadar 872 gün sürmüştür. Leningrad kuşatması, modern tarihin en uzun süreli ve en yıkıcı kent kuşatmalarından biridir ve en ağır kayıplarla sonuçlanmış üçüncü kuşatmasıdır. II. Dünya Savaşı'nın diğer en kanlı kuşatmaları, Stalingrad Muharebesi ve Berlin Muharebesi'dir.

<span class="mw-page-title-main">Boris Şapoşnikov</span> Sovyetler birliğinin mareşali

Boris Şapoşnikov, Rus İmparatorluğu'nun subayı (Polkovnik), Kızıl Ordu'nun komutanlarından biri, Sovyetler Birliği Mareşali.

<span class="mw-page-title-main">Nikolay Krılov</span>

Nikolay İvanoviç Krilov, Kızıl Ordu'nun komutanlarından biri, Sovyetler Birliği Mareşali.

<span class="mw-page-title-main">Dmitri Yazov</span>

Dmitri Timofeyeviç Yazov, Sovyetler Birliği Mareşali. Büyük Vatanseverlik Savaşı gazisi olan Yazov, 1987'den Sovyetler Birliği'nin dağılmasından dört ay önceki 1991 Ağustos Darbesi'nde rol alması nedeniyle tutuklanana kadar Savunma Bakanı olarak görev yaptı. Yazov, 28 Nisan 1990'da Sovyetler Birliği Mareşali rütbesine atanan son kişi, Sibirya'da doğan tek mareşal ve 25 Şubat 2020'de öldüğü zamana dek, yaşayan son Sovyetler Birliği Mareşali'ydi.

<span class="mw-page-title-main">Kız Kulesi (Bakü)</span>

Kız Kulesi,(Azerice: Qız qalası) Bakü'de bulunan antik mimari bir eserdir. Kale, eski kale duvarlarının güneydoğu kısmında, sahil parkının (bulvar) yakınında yer alan savunma amaçlı tarihi bir yapıdır. Yüksek kule şeklindeki bu nadir yapının yüksekliği 28 metre, çapı ise birinci katta 16,5 metredir. Birinci katta duvar kalınlığı 5 metreye kadar ulaşmaktadır. Kalenin iç kısmı 8 kata bölünmüştür. Her kat, yontma taşlarla inşa edilmiş ve kubbe şeklinde bir tavanla kaplanmıştır. Kale 1964 yılından itibaren müze olarak hizmet vermeye başlamış ve 2000 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nikolay Çerkasov</span>

Nikolay Konstantinoviç Çerkasov, SSCB Halk Sanatçısı unvanına sahip Rus oyuncu.

<span class="mw-page-title-main">Finlandiya Savaşı</span> 1808-1809a kadar süren Rus İsveç Savaşı

Finlandiya Savaşı, 1808-1809 yılları arasında İsveç ve Rus İmparatorluğu arasında gerçekleşen bir savaştır. Savaşın sonucu olarak Finlandiya İsveç'ten ayrılarak Rus İmparatorluğu'na bağlı özerk bir grandüklük haline geldi. Diğer önemli etkiler ise 1809 İsveç Devrimi'nin patlak vermesi ve buna bağlı olarak İsveç parlamentosunun yeni bir anayasayı kabul etmesi ile 1818'de yeni İsveç kraliyet ailesi olan Bernadotte Hanedanı'nın kurulmasıydı.

<span class="mw-page-title-main">Piskaryovskiy Mezarlığı</span>

Piskaryovskiy Mezarlığı Leningrad Kuşatması sırasında hayatını kaybeden Sovyet vatandaşlarının toplu şekilde toprağa verildiği mezarın adıdır. Günümüzde Sankt-Peterburg'un önemli tarihsel mekanlarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Arabat Kalesi</span>

Arabat Kalesi, Arabat Dili'nin en güneyinde yer almaktadır. Adı, "askeri görev" anlamına gelen Arapça "rabat" veya "banliyö" anlamına gelen Türk "arabat" dan kaynaklanmaktadır" ve Arabat Dili'nin adının kökenidir. Amacı Dili ve Kırım'ı istilalardan korumaktı. Kale, Türk ordusu tarafından 17. yüzyılda inşa edilmiş ve ilk olarak Fransız Mühendis ve haritacı Guillaume Le Vasseur de Beauplan tarafından 1660 yılında "Description d'Ukranie" adlı kitabında bahsedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Yam Kalesi</span>

Yam Kingisepp, Leningrad Oblastı, Rusya'da Luga Nehri'nin doğu kıyısında bulunan bir kale ve miras alanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Peipus Gölü Savaşı</span>

Peipus Gölü Savaşı veya Buz Savaşı, Peipus Gölünün buzunda Jülyen takvimine göre 1242 yılının 5 Nisan Cumartesi gününde Aleksandr Nevski önderliğindeki Novgorod Cumhuriyeti ve Vladimir-Suzdal Knezliği ile Livonya Tarikatı liderliğindeki Danimarka, Dorpat piskoposluğu ve Chud birlikleri arasında gerçekleşen bir savaştır. Savaşın onuruna, 18 Nisan günü Rusya'nın askeri zafer günü olarak kutlanmaya başlandı.

Burandai 1176 - 1262 yılları arasında Kiyat klanından bir Moğol Tümen Başıdır. Subutay ile birlikte 1236-1242 yıllarında Moğolların batı seferinin liderlerinden biriydi, daha sonra Altın Orda'nın en batısındaki vali oldu.