İçeriğe atla

Konca Kuriş

Konca Kuriş
DoğumKonca Genç
16 Ekim 1961
Mersin, Türkiye
Kaybolma16 Temmuz 1998
Ölüm1999 (38 yaşında)
Konya, Türkiye
Ölüm sebebiİşkence sonucu mekanik asfiksi
Bedeninin bulunuşu23 Ocak 2000
Defin yeriŞehir Mezarlığı, Mersin
MeslekYazar, aktivist
EvlilikOrhan Kuriş
Çocuk(lar)5

Konca Kuriş (16 Ekim 1961 - (?)1999[1][2]), Türk Müslüman feminist araştırmacı yazardır. 16 Temmuz 1998'de evinin önünden gece yarısı eşi Orhan Kuriş etkisiz hâle getirilerek kaçırılmıştır. 555 gün sonra 23 Ocak 2000'de Konya'nın Meram ilçesinde Türkiye Hizbullahı'na ait ölüm evinin bodrumunda ölü bulunmuştur.

Hayatı

Konca Kuriş 1961 yılında Mersin'de dünyaya geldi. Henüz 16 yaşındayken Orhan Kuriş ile evlendi. Bu evlilikten 5 çocuğu dünyaya geldi. Kuriş, İslamiyet ile 1987 yılında kayınpederinin mensup olduğu Nakşibendi tarikatıyla tanıştı. Daha sonraları Allah'a ulaşmanın yolunun tarikat ile olmayacağını savunarak Kur'ancılık akımını benimsemiştir. Nakşibendi Tarikatı, Nur Cemaati, Süleyman Efendi Cemaati, Hizbullah ve Yehova'nın Şahitleri gibi birçok cemaat ve örgüt ile tebliğ amacı güderek temas hâlinde olmuştur. Hiçbir dönem Hizbullah üyesi olmamıştır.[3] İslamı çağın aklıyla yeniden yorumlamak gerektiğine inanıyordu. Örtülüydü ama Kuran'da başörtüsü zorunluluğu olmadığını savunuyordu. Çok kadınla evlilikleri eleştiriyordu. Kadınla erkeğin yan yana namaz kılabileceğini söylüyordu. Bu söylemleri sebebiyle tehditler almaya başladı. Teyzesi Necla Genç ile beraber Mersin'de Bağımsız Kadın Derneği'nde çalıştılar. Kur'an'ın dogmatik bir şekilde yorumlanmasını eleştirdiği için Hizbullah'ın hedefi hâline gelmiştir.[4] 16 Temmuz 1998'de kaçırılarak kaybolan Kuriş, 35 gün boyunca Hizbullah üyeleri tarafından işkence görmüş ve sonra da öldürülüp, sorgulandığı evin bodrumuna gömülmüştür. İşkence seansları katilleri tarafından kaydedilmiştir.[5] Cesedi, 23 Ocak 2000 tarihinde Hizbullah evlerine düzenlenen operasyonlarda bulunmuştur.[5] Ön otopsi raporuna göre Kuriş'in 8-10 ay önce öldürüldüğü tespit edilmiştir.[2] Türkiye Hizbullahı, Konca Kuriş'in kaçırılmasının, işkence görmesinin ve ölümünün sorumluluğunu üstlenmiştir.[6]

Konca Kuriş, evli ve beş çocuk annesiydi.[3] Mezarı, Mersin Şehir Mezarlığı'nda bulunmaktadır.

Fotoğraflar

Kaynakça

  1. ^ "Biografien, Frauenporträts: Konca Kuris". 7 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2007.  (Almanca)
  2. ^ a b "Kuriş 35 gün direndi". 6 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mayıs 2015. 
  3. ^ a b Mater, Nadire (6 Mart 2000). "Slain Muslim Feminist Writer Honoured". HWP. 26 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2012. 
  4. ^ "Konca Kuriş kimdir? Konca Kuriş nasıl öldürüldü?". Cumhuriyet. 28 Mart 2023. 22 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2023. 
  5. ^ a b Huggler, Justin (2 Eylül 2000). "Did Turkish army kill the feminist Konca Kuris?". The Independent. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2012. 
  6. ^ Ayşe Düzkan (17 Temmuz 2019). "Koncamız ya da Hizbullah'tan Yusuf Kaplan'a". 

İlgili Araştırma Makaleleri

Orhan Gencebay ya da gerçek adıyla Orhan Kencebay Türk besteci, ses sanatçısı, şair, enstrümanist, aranjör, müzik yapımcısı, müzik direktörü ve oyuncu.

<span class="mw-page-title-main">Atıf Yılmaz</span> Türk yönetmen, yapımcı ve senarist (1926–2006)

Atıf Yılmaz Batıbeki Türk film yönetmeni, yapımcı ve senarist ve akademisyendir.

<span class="mw-page-title-main">Feminizm</span> İdeoloji

Feminizm, kadınların haklarını tanıyarak bu hakların korunması amacıyla eşitsizliklerin ortadan kaldırılmasına yönelik çeşitli ideolojiler, toplumsal hareketler ve kitle örgütlerinden oluşan hareket. Sözcüğün köken olarak Latince "femina" ve onun Fransızca türevi olan "féminisme" sözcüğünden geldiği ve Türkçe eş anlamlısının hatunculuk olduğu belirtilmektedir. Kadın hareketi doğrudan kadınları ilgilendiren ve dolaylı olarak kültürü ilgilendiren konularda bilinç uyandırır. Feminizmin temel amaçları; eğitim, iş, çocuk bakımı, yönetim gibi konularda eşit haklara sahip olmaktan, yasal kürtaj hakkından, kadın sağlığı konusunda ilerlemelere, tacizin ve tecavüzün engellenmesinden lezbiyen haklarına kadar uzanır.

<span class="mw-page-title-main">Şeriat</span> İslamî hukuk

Şeriat, Kur'an âyetleri ile Muhammed'in söz ve fiillerinden oluşan naslardan alimler sınıfının (Fukaha) çıkarımları (istinbat) ile oluşturulan dinî kanunlar toplamıdır. İslam'da ibadetler, muameleler ve cezalarla ilgili tüm kavram ve kuralları kapsar. Tarihsel seyir içerisinde kanun ve kuralların teorik (usul) ve pratik uygulama (füru/fetva) çalışmaları ile ilgilenen ve isimleri öne çıkan kişiler adına belirli toplum ve devlet yönetimlerinin de tercihlerini yansıtan fıkıh mezhepleri ortaya çıkmış, ancak şeriat hiçbir zaman tek başına geçerli bir hukuk sistemi olmamış, Ömer veya Emevilerden itibaren "örfi hukuk" ile birlikte kullanılmıştır. Şeriat’ın "insanlar arası ilişkiler bölümü” 1850’lerden itibaren “İslam hukuku” olarak yeni bir isimle sunulmaya başlanır. İslam hukukunda yer yer modern hukukla benzer argümanlar kullanılmasına rağmen aralarında bir takım temel farklar vardır. İslam'da hukuki argümantasyon olarak -insanların birbirlerinin maddi ve manevi alanlarına girmelerini yasaklayan- hak ve -üst makamın alt grup insanlara dengeli davranmasını içeren- adalet kavramları ön plana çıkarılır. Buna göre amirler emirleri altında bulunan insanların gözetimi ve onlara karşı adaletli olmakla, yönetilenler ise onlara itaatle yükümlüdürler. Adaletten sapan amire itaat edilip edilmeyeceği tartışmalıdır. Ayrıca bu anlayışta insanlar Allah'ın kulları (İbadullah) olmakta, şeriat onlara karşı adaletli davranmayı gerektirse bile eşit davranmayı gerektirmemektedir. Şeriat ile modern hukuk arasındaki farklardan belki de en önemlisi, insanların eşit ve özgür bireyler oldukları temelinde geliştirilen modern hukuktaki insan hakları kavramına karşılık, şeriat anlayışında bireysel özgürlük kavramı bulunmamasıdır. Dinî edebiyat ve söylemlerde sıkça kullanılan özgür irade kavramı günlük yaşam tarzını seçebilmesinde değil, kader karşısında insanın uhrevi sorumluluğu bağlamındaki felsefi tartışmalarda görülür. Kur'an'da 30 ayette tekrarlanan ve İslamcılığın temel motivasyonlarından birisi olan “şeriatta kötü olarak tanımlanan durumlar için güç kullanımı kişilerin ev, elbise, beden ve ibadet–inanç gibi özel alanlarına girmeyi gerektirse bile bu kişilerin (kul) hakkına tecavüz olarak değerlendirilmez.

Süleymancılar ya da kendi söylemleriyle Süleymanlılar, Türkiye merkezli Nakşi eğilimli bir cemaattir. Cemaat; ismini "üstad" olarak tanımladıkları Süleyman Hilmi Tunahan'dan alır. 1990'ların başında Türkiye'de tahminî iki milyon civarı üyesi vardı Türkiye'deki en kalabalık ve en etkili cemaatlerden biri olmaya devam etmektedir. Cemaat dünyada her kıtada birçok ülkede kuran kursları, yurtlar, vakıflar ve şirketler açmıştır. Cemaat Türkiye siyasetinde ve bürokrasisinde etkili olmuştur. Kemal Kacar, Arif Ahmet Denizolgun, Mehmet Beyazıt Denizolgun, Fatih Süleyman Denizolgun cemaatle ilişkili Türk siyasetçilerdir.

Hizbullah, diğer adlarıyla Türkiye Hizbullahı veya Kürt Hizbullahı, Kürt, Sünni İslamcı ve çoğu faaliyetini Türkiye'de gerçekleştiren militan örgüttür. Geçmişte şiddet eylemleri gerçekleştiren örgüt, 2000'ler ve sonrasında şiddet içerikli olmayan faaliyetlere odaklanmıştır. İsim benzerliğinin aksine Türkiye'deki Hizbullah ile Lübnan'daki Hizbullah arasında hiçbir ilişki bulunamamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hasan Nasrallah</span> Hizbullahın genel sekreteri

Hasan Nasrallah, Lübnanlı din adamı ve Şii İslamcı bir siyasi parti ve militan grup olan Hizbullah'ın genel sekreteriydi.

İsmailağa Cemaati, Mahmut Ustaosmanoğlu'nun İstanbul Fatih'te Çarşamba semtindeki İsmailağa Camii merkez olmak üzere oluşturduğu, Nakşibendiliğin Halidî koluna bağlı bir cemaattir. Ehl-i Sünnet İslam anlayışını benimsediğini iddia eden cemaatte tasavvufî söylemler ağırlıklıdır. Cemaat, Türkiye'deki en kalabalık ve en etkili cemaatlerden biri olmaya devam etmektedir.

Şeyh Haydar,, Safeviye Tarikatından Şeyh Cüneyd'in oğludur. Babası savaşta öldüğünde henüz doğmamış olan Haydar, babası ölünce annesi Hatice Begüm Akkoyunlu Devleti'ne gittiği için Akkoyunlu sarayında doğdu. Dokuz yaşına kadar burada büyüyen Haydar, dayısı Uzun Hasan'la birlikte tarikatın merkezi Erdebil'e geldi ve tarikatın başına geçti. Küçüklüğünde Türkçe'den başka Arapça ve Farsçayı da öğrenen Haydar, dönemin ünlü bilgini Ali Kuşçu'dan da dersler almıştır.

Maddeci feminizm toplumsal cinsiyetle emek süreçleri ve üretim ilişkileri arasındaki bağlantıları açıklamayı amaçlayan, kadının toplumdaki ikincil konumunu yalnızca kapitalist ilişkilerin bir sonucu olarak değil; fakat kapitalizmden önce de var olmayı sürdüren patriyarkal ilişkilerin bir sonucu olarak gören feminist akımdır.

<span class="mw-page-title-main">Orhan Günşiray</span> Türk oyuncu ve film yapımcısı

Orhan Mahir Günşiray, Türk sinema, dizi oyuncusu ve film yapımcısı.

Suna Selen, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu. İstanbul Devlet Tiyatroları oyuncusudur. Birçok sinema filmi ve dizide rol almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Diana (Galler prensesi)</span> III. Charlesın ilk eşi (1981–1996)

Galler Prensesi Diana, Britanya kraliyet ailesinin bir üyesi, Kral III. Charles'ın ilk eşi ve Birleşik Krallık tahtının veliahtı Galler Prensi Prens William ile Sussex dükü Prens Harry'nin annesidir. Diana'nın aktivistliği onu daha bir tanınır kılmış ve ona kalıcı bir popülerlik kazandırmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Erol Keskin (oyuncu)</span> Türk oyuncu ve senarist

Erol Keskin, Türk oyuncu, yönetmen ve senaristtir.

Nilüfer Aydan, gerçek adıyla Aydan Canbula, Türk sinema ve televizyon dizi oyuncusu.

<span class="mw-page-title-main">Mahmud Esad Coşan</span> Türk din adamı, vaiz, yazar, akademisyen

Mahmud Esad Coşan, Türk akademisyen, yazar, din adamı, vaiz, Nakşibendi şeyhi.

Orhan Elmas, Türk yönetmen, senarist ve oyuncu.

Derinlemesine Araştırma Laboratuvarı ya da Derin Araştırma Laboratuvarı, 12 Eylül Darbesi sonrası dönemde Ankara Emniyet Müdürlüğü içinde "D Grubu" olarak anılan siyasi şubeye verilen ad. D Grubu daha sonra, 'D'nin Arapça okunuşuyla 'DAL' olarak anılmaya başlanmıştır. Şube, 12 Eylül Darbesi'nde gözaltına alınan kişilere yönelik sistematik işkence ve kötü muamele suçlarıyla gündeme gelmişti.

<span class="mw-page-title-main">Hüda Şaravi</span> Mısırlı kadın hakları savunucusu ve gazeteci

Hüda Şaravi, Mısırlı milliyetçi-feminist lider ve Mısır Feminist Birliği'nin kurucusudur.

Kadın cinayeti, tanımı kültürel bağlama bağlı olarak değişen, genelde "kadınların, kadın veya kız oldukları için kasıtlı olarak öldürülmeleri" olarak tanımlanan, cinsiyete dayalı bir nefret suçu terimidir.