İçeriğe atla

Kolot peyniri

Trabzon Kolot peyniri
Kolot, sepet ve dil peynirleri

Kolot peyniri, Türkiye kökenli, muhlama yapımında kullanılan ve yağsız sütten üretilen bir peynir çeşidi. Peynir, genellikle Trabzon, Rize ve Bayburt illerinde üretilir.[1]

Etimoloji ve isimlendirme

Kolot ve türevleri, Anadolu ağızlarında "kısa" anlamında kullanılmaktadır. Sevan Nişanyan, Ağır Kitap adlı eserinde sözcüğün "kısa boylu, bodur, cüce" anlamındaki golod olarak 17. yüzyıl Ermenice kullanımına atıfta bulunmuştur, ancak türemiş olduğu iddia edilen Arapça qlt köküne ait yeterli kanıt olmadığını belirtmiştir. Nişanyan, ismin Süryanice'de yer alan ve "kısmak, daraltmak" anlamındaki qlt kökünden türemiş olabileceğini, ancak bu durumun da kesin olmadığını öne sürmüştür.[2]

Karadeniz Bölgesi'nde yer alan çeşitli yerlerde peynir Kolete, Koleti ve Golot gibi isimlerle de bilinmektedir.[1]

Üretim

Kolot üretimi, inek veya koyun sütünün sağıldıktan sonra filtre edilmesi ile başlar. Daha sonra süt krema ayırma makinesine alınır ve içerisindeki yağ uzaklaştırılır. Elde edilen yağı alınmış süt bir gün boyunca metal kaplarda bekletilir. Sonraki gün bekletilmiş süt, aynı işlemlerden geçmiş ancak bekletilmemiş yeni süt ile karıştırılır ve peynir mayası eklenerek 30 C'de 1-1.5 saat pıhtılaşmaya bırakılır. Oluşan süt pıhtısı daha sonra bir içinde toplanarak 10-12 saat boyunca peynir altı suyunu bırakarak süzülür.[1]

Bu işlemle 14 kg kreması alınmış sütten 1 kg çiğ peynir üretilebilir. Oluşan bu çiğ peynir kolotun ana maddesini oluşturur. Bu peynirler kolot üreticileri tarafından köylülerden satın alınır ve işlenirler. İşleme işlemi çiğ peynirlerin küçük par.alara bölünmesi ve 3 gün boyunca hava sıcaklığında fermente edilmesi ile başlar. Daha sonra bu parçalar Kaşar üretimine benzer şekilde 80-90 C'lik bir tuzlu su çözeltisi içerisinde 2-4 dakika kadar kaynatılırlar. Kaynamış peynir istenilen kıvama gelinceye kadar yoğrulur ve 1-1.5 kilogramlık parçalara bölünür.[1]

Daha sonra düz bir yüzeye konan kolot, kendiliğinden yüzeye yayılarak dairesel şeklini alır. 1-2 gün süren olgunlaştırma sürecinden sonra ürün satışa hazır hale gelir. Eğer peynir saklanacak ise "kurun" adı verilen tahta fıçılar içerisinde, üzerine tuz eklenerek bekletilir.[1]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ a b c d e Oluk, Celile Aylin; Karaca, Oya Berkay (30 Ocak 2020). Traditional Cheeses from Selected Regions in Asia, Europe, and South America (İngilizce). Bentham Science Publishers. ISBN 978-981-14-3235-4. 
  2. ^ Nişanyan, Sevan (17 Mart 2014). Ağır Kitap (İngilizce). Propaganda Yayınları. ISBN 978-1-927893-34-0. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kahve</span> kahve çekirdeklerinden elde edilen içecek

Kahve, kökboyasıgiller (Rubiaceae) familyasının Coffea cinsinde yer alan bir ağaç ve bu ağacın meyve çekirdeklerinin kavrulup öğütülmesi ile elde edilen tozun su ya da süt ile karıştırılmasıyla yapılan içecektir.

<span class="mw-page-title-main">Peynir</span> Bir süt ürünü

Peynir, süt proteini kazeinin pıhtılaştırılmasıyla çeşitli tat, doku ve formlarda üretilen bir süt ürünüdür. Genellikle inek, manda, keçi veya koyun sütünden elde edilen proteinler ve yağdan oluşur. Üretim sırasında süt genellikle asitlendirilir ve kazeinin pıhtılaşmasını sağlamak için peynir mayası enzimleri veya benzer aktiviteye sahip bakteriyel enzimler eklenir. Katı lorlar, daha sonra sıvı peynir altı suyundan ayrılır ve preslenerek bitmiş peynir haline getirilir. Bazı peynirlerin kabuğunda, dış katmanında veya tamamında aromatik küfler bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Pekmez</span> Şurup

Pekmez üzüm, kuşburnu, incir, keçiboynuzu (harnup) veya dut gibi tatlı meyvelerin ya da şeker pancarı, ardıç meyvesi gibi şekere dönüşebilecek tarım ürünlerinin ezilerek kaynatılması ile üretilen, yoğun ve tatlı bir şuruptur.

<span class="mw-page-title-main">Mırra</span> Arap kahvesi

Mırra, Arap coğrafyasına özgü, birkaç kez demlenerek hazırlanan acı kahvedir. İsmi, Arapça acı anlamına gelen مر murdan türemiştir. Çok acı ve koyu olması nedeniyle ufak fincanda içilir. Türkiye'de de Adana, Gaziantep, Mardin, Mersin, Şanlıurfa gibi Arap kültüründen etkilenen güney ve sınır bölgelerinde tüketilen bir içecektir.

<span class="mw-page-title-main">Koşer</span>

Koşer veya kaşer, Yahudiliğe göre; yenilmesi ve kullanılmasında dinen bir sakınca bulunmayan ürünlerdir. Bunları belirleyen kurallara ise kaşerut ya da kaşrut kuralları adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Parmesan peyniri</span> İtalyan peyniri türü

Parmesan peyniri, sert ve soluk sarı renkli, inek sütünden üretilen ve 12-36 ay boyunca olgunlaştırılan bir İtalyan peyniri. Peynir, Parma ili (Parmigiano) ile Reggio Emilia ilinden ismini almıştır ve bu bölgelere ek olarak, Modena ili ile Bologna'nın Reno Nehri batısında kalan tarafları ve Mantova'nın Po güneyindeki kısımlarında üretilmektedir. Yüksek oranlarda glutamat içeren parmesan peyniri, başka bir İtalyan sert peynir çeşidi olan Grana Padano ile benzerlik gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Van otlu peyniri</span>

Van otlu peyniri Van yöresine ait, Anadolu'nun otlu küp peynirlerindendir. Van otlu peyniri Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tereyağı</span>

Tereyağı, ana maddesi süt yağı olan bir mandıra ürünüdür. Tereyağının bileşiminde yaklaşık %80 oranında süt yağı, su, süt şekeri, mineraller, kolesterin, suda çözülmüş vitaminler, protein, asitler ve aroma veren maddeler yer alır. Tereyağı, gıda ve kozmetik sanayisinde kullanılan bir hammaddedir.

<span class="mw-page-title-main">Künefe</span> bir çeşit tatlı

Künefe, kıyılmış filo hamuru, veya alternatif olarak ince irmik hamuruyla yapılan, şeker bazlı şurupla beslenen ve tipik olarak peynir veya pıhtılaşmış krema, fıstık veya fındık gibi diğer malzemelerin dahil edilmesiyle yapılan, geleneksel bir Ortadoğu tatlısı. Arap Ligi'nde, özellikle Levant ve Mısır'da, Filistinliler arasında popülerdir. Buna ek olarak Türkiye, Yunanistan, Balkanlar ve Güney Kafkasya'da varyantları ve popülerliği bulunmaktadır.

Balıkesir mutfağı, Balıkesir ve çevresine ait yemek kültürü.

<span class="mw-page-title-main">Beyaz peynir</span> genellikle az yağlı, beyaz renkli peynir

Beyaz peynir koyun, inek veya keçi sütünden yapılan, salamurada bekletilerek hazırlanan beyaz renkli bir Türk peynirdir.

<span class="mw-page-title-main">Tulum peyniri</span> Türk peyniri

Tulum peyniri, tulum içinde saklanarak olgunlaştırılan, Türkiye'nin çeşitli yörelerine özgü peynirlere verilen ad.

Maraş peyniri , Kahramanmaraş ve çevresinde üretilen, telemesi baskılamadan sonra haşlanan ve elle biçimlendirilen, bağdaşık yapıda, gözeneksiz, pürüzsüz, sıkı yapıda bir peynir çeşididir.

<span class="mw-page-title-main">Çiğ süt</span>

Çiğ süt veya pastörize edilmemiş süt, pastörize edilmemiş süttür. Çiğ sütün savunucuları, daha iyi lezzet, daha iyi beslenme ve sağlıklı bir bağışıklık sisteminin oluşturulması dahil olmak üzere tüketiminin faydaları olduğunu belirtmişlerdir. Birçok ülkelerde çiğ beslenme'de önemli yer tutar.

Gorcolo peyniri, Gorcola olarak da bilinir, Türkiye ve Gürcistan'ın bazı bölgelerinde yağı alınmış sütten yapılan bir peynir çeşididir. Gorcolo (გორჯოლო), Gürcü dilinin Cavaheti diyalektinde düzgün almayan, eğri-büğrü taşa denir.

Külek Peyniri; Trabzon, Araklı, Tonya, Çaykara, Of, Artvin, Rize, Posof'ta üretilen peynirdir. İnek sütünden yapılır. Külek denilen ahşap fıçılarda hazırlanır.

Wiyana wanda peyniri ,Wiyanawanda/Winuwanda adıyla Hitit çivi yazıtlarında rastlanmıştır. Peynir adını Oinoanda antik şehrinden alır. Zonguldak ili Çaycuma ilçesinde yapılan peynirdir. Kaşar peynirine benzer şekilde üretilir. Bu peyniri kaşardan ayıran en önemli özellik üzerinin cevizle kaplı olmasıdır. Standart kaşar peynirlerden farklı olarak 1 kilosu için 9 kilo yerine 15 kg. süt kullanılarak üretilir. Normal kaşar peynirinin 10 saat kurutulduktan sonra satışa sunulmasına rağmen geleneksel cevizli kaşar peyniri, daha lezzetli olması için 2 gün kurutularak tüketime hazır hale getirilir.

<span class="mw-page-title-main">Iasos</span> Antik Karya şehri

Iasos Antik Kenti, Muğla ili, Milas ilçesi, Kıyıkışlacık Mahallesi sınırları içinde, Milas ilçesinin yaklaşık 26 km batısında Ege Denizi'ne kıyısı olan Güllük Körfezi'ndeki küçük bir koyun bitiminde yer almaktadır. Antik yerleşim Iasos birçok Yunan şehri gibi kökenleriyle övünmüştür. Şehrin sakinleri iasos’un Peloponnesos’taki Argos’tan deniz yoluyla gelenler tarafından kurulduğuna inanıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Comté peyniri</span>

Comté, Fransa'nın Jura bölgesinde üretilen pastörize edilmemiş çiğ inek sütünden yapılan Fransız peyniridir. Fransa'da besinleri denetlemek için uygulanan PDO sertifikasına sahip olduğu için üretiminden yapılışına kadar sıkı bir denetim tabi tutulur. Peynir sadece Montbéliarde ve Simmental türlerindeki ineklerin sütlerinden yapılır. Peynirin yapıldığı bölgedeki bitki örtüsünün peynirin tadına katkısı vardır bu nedenle kış ve yaz aylarında üretilmiş olan peynirlerin tatları ve görünüşleri birbirinden farklıdır. Kışın ineklerin sadece samanla beslenmesi nedeniyle, peynirde tereyağı ve süt tadı daha baskın olur ve peynirin rengi daha soluk bir beyazdır. Yazın ise hayvanların otlaklarda otlanması sonucunda peynirde çiçek, fındık ve meyve gibi aromalar ön plana çıkar ve peynir altın sarısına yakın bir renkte olur.

<span class="mw-page-title-main">Beaufort peyniri</span>

Beaufort, gravyer peynir grubuna ait sert, pastörize edilmemiş (çiğ) inek sütünden yapılan bir Fransız peyniridir. Fransız Alpleri'nin Savoie bölgesinde yer alan Beaufortain, Tarentaise vadisi ve Maurienne'de üretilmektedir. Süt, Tarine ve Abondance türlerindeki ineklerin sütünden elde edilir ve yaklaşık 2 litre sütten sadece bir kilogram peynir elde edilir. Bir tekerlek peynir üretilmesi için yaklaşık 45 hayvanlık bir sürünün bir gün içerisinde üretebildiği bütün süt kullanılır. 1968 yılında PDO tarafından sertifikalanmıştır bu nedenle yapımı ve üretiminde ciddi bir denetime tabi tutulur.