İçeriğe atla

Kita Çhenkeli

Kita "Petre" Çhenkeli (Gürcüce: კიტა "პეტრე" ჩხენკელი; Batı edebiyatında bilinen adıyla Tschenkéli (8 Kasım 1895 - 22 Ekim 1963), Almanya ve İsviçre'de yaşamış Gürcü dilbilimci ve sözlükbilimcidir. Herhangi bir batı diline çevrilmiş en kapsamlı Gürcüce sözlük kabul edilen Georgisch-Deutsches Wörterbuch'un yazarı olarak tanınmaktadır.[1]

Hayatı

Tschenkéli, o dönemde Rus İmparatorluğu'na bağlı olan Kutaisi'de doğdu. Tanınmış sosyal-demokrat politikacı Akaki Çhenkeli'nin küçük erkek kardeşiydi. 1913'ten 1917'ye kadar Moskova Devlet Üniversitesi'nde hukuk ve dünya edebiyatı eğitimi aldı. 1917 Rus Devrimi'nden sonra Gürcistan'a dönen Tschenkéli, 1920'de eğitimine Almanya'da devam etmek için devlet bursu alarak Halle ve Hamburg üniversitelerinde eğitim gördü. Gürcistan 1921'de Bolşevik işgaline uğradığı için anavatanına dönemedi. Sonraki yıllarda Hamburg Üniversitesi'nde ders verdi ve II. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte Zürih'e taşındı. Zürih'te Gürcüce ve Rusça dersleri verdi. 1961'de Zürih Üniversitesi'nden fahri doktora derecesi aldı. Zürih'te zatürreden öldü. Mezarı kayboldu.[2]

Çalışmaları

Tschenkéli'nin Gürcü araştırmalarına başlıca katkısı, gramer kitabı (1958), krestomati (1958) ve ölümünden sonra 1965-1974 yılları arasında yayımlanan Gürcüce-Almanca sözlükten oluşur. Ayrıca Ruth Neukomm ile birlikte, Orta Çağ Gürcü destanları Visramiani (Visramiani: oder die Geschichte der Liebe von Wis und Ramin, 1957) ve Kaplan Postlu Şövalye'nin (Der Mann im Pantherfell, 1974) Almanca çevirilerine katkıda bulundu.[2]

Kaynakça

  1. ^ Whitby, Mary (ed., 2007), Byzantines and Crusaders in Non-Greek Sources, 1025-1204, p. 204. British Academy, 9780197263785.
  2. ^ a b ჩხენკელი კიტა (პეტრე) ივანეს ძე (Chkhenkeli, Kita)[]. Georgian Diaspora. The Office of the State Minister for Diaspora Issues. Accessed January 1, 2013.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcüler</span> Gürcistana özgü Kafkas etnik grubu

Gürcüler veya Kartveliler, günümüzde büyük bölümü Gürcistan’da yaşamakta olan Kafkasya halkı. Gürcüler ayrıca Azerbaycan, İran, Rusya, Türkiye, ABD ve Avrupa’nın bazı ülkelerine de dağılmıştır. Tarihsel antropoloji açısından Gürcüler; Svanlar, Lazlar ve Megreller ile aynı kökenden gelen bir Kartveli halkı olarak kabul edilir. Halkın büyük çoğunluğu bir Kartveli dili olan Gürcüce konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Gönülaçan, Posof</span> Posofda bir köy

Gönülaçan, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti</span> 1918 - 1921 yılları arası var olmuş ülke

Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti, Gürcistan'ın 1918-1921 arasında bağımsız olduğu dönemdeki adıdır.

Adnan Turani,, Türk ressam, sanat tarihçisi ve resim öğretmeni.

<span class="mw-page-title-main">Memed Abaşidze</span>

Memed Abaşidze, Memed Beg olarak da bilinir, Gürcü siyasi lider, yazar ve hayırseverdir. Acara'da yaşayan Müslüman Gürcülerin ulusal bilincini geliştirmek için çaba harcamıştır. Büyük Temizlik sırasında kurşuna dizilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bomonti Gürcü Katolik Kilisesi</span>

Bomonti Gürcü Katolik Kilisesi ve Manastırı ya da tam adıyla Notre Dame de Lourdes Gürcü Katolik Kilisesi eski yazılı kaynaklarda adı yaygın olarak Feriköy Gürcü Katolik Kilisesi olarak geçer, İstanbul'un Şişli ilçesinde yer alan bir Gürcü Katolik kilisesidir. Bomonti semtinde bulunan kilise, dünyada az sayıdaki Gürcü Katolik kilisesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">İlia Çavçavadze</span>

İlia Çavçavadze, Gürcü edebiyatı ve siyasal yaşamının 19. yüzyılda en önde gelen adıdır. Gürcü ulusal düşüncesinin mimarı olarak, ülkenin 19. yüzyılın ikinci yarısında Rus boyunduruğundan kurtuluş hareketinde önemli rol oynamıştır. Akaki Tsereteli ile birlikte yeni Gürcü edebiyatının ve yeni edebiyat dilinin yaratıcısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Donald Rayfield</span>

Donald Rayfield, Britanyalı Gürcü ve Rus edebiyatları profesörüdür. Gürcü ve Rus edebiyatları, Stalin ve onun gizli polisi üzerine kitaplar yazdı. Rus yazarlar ve entelejansiyası üzerine bir dizi kitabın editörlüğünü yaptı. Rayfield'in The Literature of Georgia: A History adlı kitabı, Gürcü edebiyatı üzerine İngilizce yazılmış en önemli çalışmadır. Rayfield, Gürcü ve Rus şairleri ve yazarları İngilizceye çevirmişitir.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Gürcüleri</span>

Türkiye Gürcüleri, etnik Gürcü olan veya soyundan gelen Türkiye vatandaşları ve sakinlerini ifade eder. Bu topluluk iki farklı gruptan oluşur. Artvin ve Ardahan Gürcüleri bölgenin yerlileri iken Türkiye'nin diğer bölgelerinde yaşayan Gürcüler ise, Osmanlı sınırları içindeki Gürcü topraklarının 19. yüzyılda Rusların eline geçmesi üzerine, bu bölgeden gerçekleşen göçlerle ortaya çıkmıştır. Bu ikinci grup içinde Müslüman ve Katolik Gürcüler yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Aleksandr Svanidze</span>

Aleksandr Semyonoviç "Alyoşa" Svanidze, Gürcü Eski Bolşevik politikacı ve tarihçi. Josef Stalin'in yakın arkadaşlarından ve Stalin'in ilk eşi Ketevan Svanidze'nin kardeşlerinden biridir. Buna rağmen, Stalin'in 1936-1938 yılları arasındaki Büyük Temizlik operasyonlarının kurbanlarından biri olmuş, 1937 yılında hapse atılmış, 1941 yılında hapisteyken vurularak öldürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Şalva Vardidze</span>

Şalva Vardidze, Gürcü din ve siyaset adamı, yazar ve çevirmen. İstanbul Gürcü Katolik Kilisesi’ndeki görevi sırasında Gürcistan’ın bağımsızlığı için verilen mücadelede fiilen yer almış, Gürcü kültürünü tanıtmak için yazılar yazıp çeviriler yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Petre Harisçiraşvili</span> Peder Petra olarak da tanınan Katolik Gürcü din adamı.

Petre Harisçiraşvili, Peder Petra olarak da tanınan Katolik Gürcü din adamı. İstanbul'daki Katolik Gürcü kilisesinin kurucusudur.

<span class="mw-page-title-main">Bagrationi Hanedanı</span>

Bagrationi Hanedanı, Gürcistan'da Orta Çağ'dan 19. yüzyılın başlarına kadar hüküm süren bir kraliyet hanedanıdır. Bagratlılar olarak da bilinir. Dünyadaki en eski Hristiyan hanedanları arasında yer alır. Kraliçe Tamar gibi pek çok ünlü Gürcü hükümdarı bu hanedandan gelir.

<span class="mw-page-title-main">Zakaria Çiçinadze</span>

Zakaria Çiçinadze kendi kendini yetiştirmiş Gürcü edebiyat eleştirmeni, kitapsever, tarihçi ve kitap yayıncısıdır.

Sergi Cikia, Gürcü Oryantalist ve Gürcü Türkolojisinin kurucusu. 200'den fazla yazılı araştırması ve makalesi bulunan Cikia, Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir.

Adigeni, Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Adigeni Belediyesi’nde bir kasabadır. Ahaltsihe Havzası’nda, Kvabliani Deresi’nin kıyısında, Ahaltsihe-Batum kara yolu üzerinde yer alır. Ahaltishe kentine 32 km uzaklıktadır.

Akaki Uruşadze, Gürcü edebiyat eleştirmeni ve filolog.

<span class="mw-page-title-main">Konstantine Gamsahurdia</span>

Konstantine Gamsahurdia Gürcü yazar ve halk figürü. Almanya'da eğitim gören Gamsahurdia, Batı Avrupa'da yaygın olan edebi akımları Gürcü edebiyatıyla harmanlayarak eserler vermiştir. Sovyet yönetimine karşıt olmakla birlikte, Stalin dönemi infazlarından sağ kurtulan birkaç Gürcü yazardan biriydi. Beyazdeniz adasına sürgün edilen ve birçok kez tutuklanan Gamsahurdia'nun eserleri, psikolojik içgörüye sahip karakter tasvirleriyle dikkat çekmektedir. Gamsahurdia'nın yazılarının bir diğer özelliği de, klasisizm duygusu yaratmak için arkaik bir dili taklit etmesidir. Bu akım, Gamsahurdia'nın Gürcüceye kattığı yeni bir inceliktir.

Petre-Pavle, tarihsel Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesine bağlı ve eski adı Komki olan Tepeler köyünün sınırları içinde eski bir köy ve bu köye ait kalıntılardır.

İaşa Tandilava, Laz asıllı Gürcü şair, dilbilimci, söz yazarı ve akademisyen.