İçeriğe atla

Kinjikitile Ngwale

Kinjikitile "Bokero" Ngwale (ö. 4 Ağustos 1905) Tanzanyalı bir ruhani medyum ve Alman Doğu Afrikası'ndaki (bugünkü Tanzanya) sömürge yönetimine karşı 1905-1907 Maji Maji İsyanı'nın lideriydi.

Biyografi

Kinjikitile, Tanzanya'da (o zamanlar Alman Doğu Afrikası, daha sonra Tanzanya (Tanganika) olarak bilinecektir.) Lindi bölgesi'nin Kilwa bölgesi'nde yaşayan Matumbilerin bir üyesiydi. Matumbiler, halk inanışları ile karışık İslamın dini formlarını uyguluyorlardı. 1904 yılında, o zamanlar pek tanınmayan "Kinjikitile" Ngarambe'deki evinden kayboldu. Birkaç gün sonra geri döndü ve Hongo adında, yılan şeklinde olduğuna inanılan bir ruh medyumu tarafından ele geçirildiğini söyledi.[1][2][3] Kinjikitile, ruh Hongo aracılığıyla tanrı Bokera ile iletişim kurduğunu iddia etti.[2][4] Takipçilerini kabile farklılıklarını görmezden gelmeye ve Almanlara karşı birleşmeye teşvik etti.[2][5] Kinjitkile'nin ünü hızla büyüdü ve bölgenin kapsadığı 100.000 kilometrekarelik alandan takipçiler çekti.[4] Takipçilerine atalarının kendisine Alman sömürge imparatorluğuna karşı bir isyana önderlik etmesini emrettiğini söyledi.[2] Bu Maji Maji İsyanının başlamasına yardımcı oldu.[2] Kinjikitile halkına onları Alman kurşunlarından koruması için 'kutsal su' (Svahili: maji) verdi.[2][3] Temmuz 1905'te bir grup Matumbi halkının yerel bir yetkilinin evine saldırmasının ardından Kinjikitile Alman birlikleri tarafından tutuklandı.[6]

Kardeşi Kinjikitile'nin çalışmalarını sürdürdü ve isyan 1907'ye kadar devam etti, isyanın Almanlar tarafından bastırılması sırasında 100.000'den fazla[7] veya 200-300.000 Afrikalı öldü.[4] Günümüz Tanzanyalıları, başarısız isyanı milliyetçiliğin ilk kıpırdanışı ve Kinjikitile "Bokero" Ngwale'yi proto-milli kahraman olarak görülmektedir.[5]

Edebiyatta miras

Tanzanyalı oyun yazarı Ebrahim Hussein, Maji Maji İsyanı'nı konu alan Kinjeketile adlı Svahili dilinde popüler bir oyun yazdı.[8]

Kaynakça

  1. ^ Hoehler-Fatton, Cynthia (1996). Women of Fire and Spirit. Oxford University Press US. s. 73. ISBN 0-19-509790-4. 
  2. ^ a b c d e f Jestice, Phyllis G. (2004). Holy People of the World: A Cross-Cultural Encyclopedia. ABC-CLIO. s. 480. ISBN 1-57607-355-6. 
  3. ^ a b "The Story of Africa - Religious Resistance". BBC World Service. 27 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mart 2008. 
  4. ^ a b c Worlds together, worlds apart. 3. W. W. Norton & Co. 2011. s. 669. ISBN 978-0-393-93492-2. 
  5. ^ a b Mwakikagile, Godfrey (2000). Africa and the West. Nova Publishers. s. 70. ISBN 1-56072-840-X. 9 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023. 
  6. ^ Roupp, Heidi (1997). Teaching World History: A Resource Book. M.E. Sharpe. s. 229. ISBN 1-56324-420-9. 9 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023. 
  7. ^ Boahen, A. Adu (1990). Africa Under Colonial Domination, 1880-1935. James Currey Publishers. s. 80. ISBN 0-85255-097-9. 
  8. ^ Ricard, Alain (1992). "Ebrahim's Predicament". Research in African Literatures. 23 (1). ss. 175-178. ISSN 0034-5210. JSTOR 3819960. 9 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2023. 

Diğer Okumalar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">II. Dünya Savaşı</span> 1939-1945 yılları arasındaki küresel savaş

II. Dünya Savaşı, 1939'dan 1945'e kadar süren küresel savaştır. Savaşa dönemin büyük güçleri ve dünya ülkelerinin büyük çoğunluğu katıldı, Müttefikler ve Mihver olmak üzere iki karşıt askerî ittifak kuruldu. 30'dan fazla ülkeden gelen 100 milyondan fazla personelin doğrudan katıldığı bu topyekûn savaşta, savaşın büyük tarafları tüm ekonomik, endüstriyel ve bilimsel kapasitelerini savaş için seferber ettiler. 70 ila 85 milyon ölümle sonuçlanan II. Dünya Savaşı, insanlık tarihindeki en ölümcül savaştı ve savaş boyunca askerî personelden daha çok sivil kayıp verildi. Milyonlarca insan soykırımdan, planlanmış açlık ölümlerinden, katliamlardan ve hastalıklardan öldü. Tanklar, zırhlı araçlar, savaş uçakları, stratejik bombardımanlar, uçak gemileri, radar ve sonar, nükleer silahların geliştirilmesi ve roketler gibi birçok savaş teknolojisi savaşta önemli rol oynadı.

<span class="mw-page-title-main">Mozambik</span> Güneydoğu Afrikada bulunan bir ülke

Mozambik, resmî adıyla Mozambik Cumhuriyeti, Afrika'nın güneydoğusunda yer alan bir ülkedir. Mozambik kuzeyde Tanzanya, Malavi, kuzeybatıda Zambiya, batıda Zimbabve, güneybatıda ise Güney Afrika Cumhuriyeti ve Esvatini ile komşudur. Doğudaki Mozambik Kanalı ülkeyi Madagaskar, Mayotte ve Komorlar'dan ayırır. Başkenti ve en büyük şehri Maputo'dur.

<span class="mw-page-title-main">Tanzanya</span> Ortadoğu Afrikada bulunan bir ülke

Tanzanya, resmî adıyla Tanzanya Birleşik Cumhuriyeti, Doğu Afrika'da bir ülkedir. Afrika Büyük Gölleri bölgesinde yer alır. Ülke kuzeybatıda Kenya; kuzeyde Uganda; batıda Ruanda, Burundi ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti; güneybatıda Zambiya; güneyde ise Malavi ve Mozambik ile komşudur. Doğuda Hint Okyanusu'na kıyısı bulunur. Afrika'nın en yüksek dağı olan Kilimanjaro Dağı ülkenin kuzeydoğusundadır. Afrika'nın Büyük Gölleri'nin üçüne kıyısı vardır. Kuzey ve batıda Afrika'nın en büyük gölü olan Victoria Gölü ile kıtanın en derin gölü olan Tanganika Gölü, güneyde ise Malavi Gölü bulunur. Ülkenin doğu kıyıları sıcak ve nemlidir. Zanzibar adaları kıyının biraz açığında bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Erwin Rommel</span> I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında görev yapmış Alman komutan

Erwin Johannes Eugen Rommel, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Afrika Kolordusu komutanlığını da yapmış olan Alman mareşal. Kuzey Afrika'da İngiliz birliklerine karşı kazandığı başarılar nedeniyle "Çöl Tilkisi" (Wüstenfuchs,

<span class="mw-page-title-main">Dodoma</span> Tanzanyanın başkenti

Dodoma, Tanzanya'nın başkentidir. Kent, Tanzanya'nın orta kesiminde, bozkırların ortasında kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Afroamerikalılar</span> Amerika Birleşik Devletlerinde Afrika kökenli ırksal veya etnik grup

Afroamerikalılar veya Siyahi Amerikalılar olarak da bilinen Afrikalı Amerikalılar, Afrika'nın Siyah ırk gruplarından herhangi birinden kısmen veya tamamen gelen Amerikalılardan oluşan etnik bir gruptur. Afrikalı Amerikalılar, Beyaz Amerikalılar ile Hispanik ve Latino Amerikalılardan sonra ABD'deki en büyük üçüncü ırksal veya etnik grubu oluşturmaktadır. "Afroamerikalı" terimi genellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde köleleştirilen Afrikalıların torunlarını ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Windhoek</span> Namibyanın başkenti

Windhoek, Namibya'nın başkenti. Şehir ayrıca ülkenin ticari ve siyasi açıdan da merkezi konumundadır. Ülke merkezine yakın bir noktada konumlanan başkent, deniz seviyesinden 1.654 metre yükseklikte yer alır. Şehir nüfusu 2011 verilerine göre 322.500 kişidir. şehridir. Namibya'nın merkezinde, Khomas platosu üzerinde, deniz seviyesinden yaklaşık 1.700 m (5.600 ft) yükseklikte yer alır ve ülkenin coğrafi merkezine oldukça yakındır. 2023 yılı itibarıyla Windhoek'un nüfusu 486.169'dur. Şehir, diğer Namibya bölgelerinden gelen sürekli göç nedeniyle hızla büyümektedir.

Herero ve Namaka Soykırımı ya da Namibya Soykırımı, Afrika Talanı sırasında Alman Güneybatı Afrikası'nda 1904-1907 yıllarında Alman İmparatorluğu tarafından yerli Bantu halklarından Hererolara ve Hotanto halklarından Namalara karşı yapılan soykırım.

<span class="mw-page-title-main">Hamidiye Katliamları</span> 1890ların ortalarında Osmanlı İmparatorluğunda Ermenileri hedef alan katliamlar

Hamidiye Katliamları veya bazı Türkçe olmayan kaynaklarda geçen adlarıyla 1894-1896 Ermeni katliamları ve Büyük Katliamlar, 1890'ların ortalarında Osmanlı İmparatorluğu hükûmeti tarafından ülkede yaşayan Ermenilere yapıldığı iddia olunan katliamlardır. Katliamlar sonucu ölenlerin sayısı 80.000 ile 300.000 arasında gösterilmekte, dönemin gazete haberlerine göre 50.000 çocuğun ise yetim kaldığı belirtilmektedir. Kırım, The New York Times 'ın Eylül 1895 tarihli makalesindeki başlıkta Ermeni Holokost olarak geçiyordu. Buna karşın Osmanlı kaynakları ise aksi iddia olarak böyle bir sayıda Ermeninin öldürülmediği Müslümanların katledildiği Ermeni Çetelere karşı operasyon yapılıp bu çetelerin ve isyanların bastırıldığı iddiasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Libya soykırımı</span>

Libya Soykırımı yahut II. İtalyan-Senusi Savaşı; İtalya hakimiyetindeki Libya'da, İtalyan askerî birlikleriyle, yerli Senusi direnişçiler arasında, 1923-1932 yılları arasında devam eden, Libya halkının direniş lideri Ömer Muhtar'ın ele geçirilip öldürülmesine kadar devam eden uzun çatışmalı süreç.

<span class="mw-page-title-main">Kagera Nehri</span> Ruandada bir nehir

Kagera Nehri, aynı zamanda Akagera Nehri veya Alexandra Nil olarak da bilinir, Nil'in yukarı kollarının bir bölümünü oluşturan ve Nil'e en uzaktaki kaynaktan su taşıyan bir Doğu Afrika nehridir.

<span class="mw-page-title-main">Fransız Kongosu</span> Orta Afrikada eski Fransız kolonisi

Fransız Kongosu ya da Orta Kongo Bir zamanlar Kongo Cumhuriyeti'nin bugünkü bölgesini ve Gabon'un bazı kısımlarını ve Orta Afrika Cumhuriyeti'ni kapsayan bir Fransız kolonisiydi. 1910'da, daha büyük Fransız Ekvatoral Afrikası'sının bir parçası haline geldi.

<span class="mw-page-title-main">Lothar von Trotha</span> Alman general (1848-1920)

General Adrian Dietrich Lothar von Trotha Avrupa'nın yeni sömürge döneminde Alman askeri komutanıydı. Doğu Asya Sefer Kolordusunun bir tugay komutanı olarak, Almanların Sekiz Devlet İttifakı'na katkısını oluşturan birliklere komuta ederek, Çin İmparatorluğu'ndaki Boxer Ayaklanması'nı bastırmakla uğraştı. Daha sonra Alman Güneybatı Afrikası valisi ve sömürge güçlerinin başkomutanı olarak görev yaptı ve bu rolde Herero Savaşları sırasında yerel bir isyanı bastırdı. Herero Savaşları'ndaki acımasızlığı, özellikle de Herero halkının neredeyse imha edilmesine yol açan soykırımdaki rolü nedeniyle geniş çapta kınandı.

<span class="mw-page-title-main">Abdulrazak Gurnah</span> Zanzibar doğumlu Tanzanyalı yazar

Abdulrazak Gurnah, Zanzibar doğumlu Tanzanyalı yazar ve edebiyatçı. Gurnah, "kültürler ve kıtalar arasındaki körfezde sömürgeciliğin etkilerine ve mültecinin kaderine nüfuz etmesinden" dolayı 2021 Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. Gurnah, 1986'da Wole Soyinka'dan bu yana Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk siyah Afrikalı yazar oldu.

<span class="mw-page-title-main">François Pierre-Alype</span> Fransız devlet adamı ve koloni yöneticisi (1886-1956)

François Pierre-Alype, sömürge yönetiminde görev yapan, daha sonraları vali olan bir Fransız devlet memuru ve devlet adamıydı.

<span class="mw-page-title-main">Modern insanın yakın zamanlı Afrika kökeni</span>

Paleoantropolojide, "Afrika'dan Çıkış" teorisi, yeni tek köken hipotezi, yer değiştirme hipotezi veya yakın zamanlı Afrika kökeni modeli olarak da adlandırılan modern insanın yakın zamanlı Afrika kökeni, anatomik olarak modern insanların, coğrafi kökeni ve ilk göçlerinin bilim dünyasında yaygın kabul gören modelidir. Homo erectus ve daha sonra da Homo neanderthalensis'in, kısaca homininlerin Afrika dışına ilk yayılışlarının izini süren bir modeldir.

Süleyman bin Surad el-Khuza'i, İslam peygamberi Muhammed'in torunu Hüseyin'nin ölümünün intikamını almak için İkinci Fitne sırasında Tevvâbîn hareketine liderlik eden Kufeli ve Ali yanlısı bir liderdir. İlk Fitne sırasında dördüncü halife Ali'nin yanında savaşlara katılmıştı, ancak bazen onun kararlarını onaylamamıştır. I. Muâviye'nin ölümünden sonra, Ali'nin oğlu Hüseyin'i isyana çağıran Kûfelilerin en önde geleniydi. Hüseyin'in 680'de Kerbelâ Olayı'nda Hüseyin'i desteklemeyi başaramadığı ölümünden sonra, İbn Surad ve Kufe'nin diğer bazı Ali destekçileri, onun ölümünün intikamını almak için kendilerini feda ettiler.

<span class="mw-page-title-main">Ostindustrie</span>

Ostindustrie GmbH, Nazi Alman Schutzstaffel (SS) tarafından II. Dünya Savaşı sırasında Yahudi ve Polonyalı zorunlu çalıştırma kullanılarak kurulan birçok endüstriyel projeden biriydi. Mart 1943'te Alman işgali altındaki Polonya'da kurulan Osti, dökümhaneler, tekstil fabrikaları, taş ocakları ve cam fabrikaları dahil el konulan Yahudi ve Polonyalı savaş öncesi sanayi kuruluşlarını işletiyordu. Osti'ye, doğrudan SS Ana Ekonomik ve İdari Ofisinden Obergruppenführer Oswald Pohl'a bağlı olan SS-Obersturmführer Max Horn başkanlık ediyordu. Şirket zirvedeyken, yaklaşık 16.000 Yahudi ve 1.000 Polonyalı, yarı sömürge olan Genel Hükümet'in Lublin Bölgesi'ndeki bir çalışma ve toplama kampları ağında Ostindustrie için çalıştı.

<span class="mw-page-title-main">Maji Maji İsyanı</span>

Maji Maji İsyanı, Müslüman ve animist Afrikalıların Alman Doğu Afrikası'ndaki Alman sömürge yönetimine karşı silahlı bir isyanıdır. Savaş, yerli halkı ihracat için pamuk yetiştirmeye zorlamak üzere tasarlanmış Alman sömürge politikaları tarafından tetiklenmiştir. Savaş 1905'ten 1907'ye kadar sürmüş ve bu süre zarfında büyük çoğunluğu kıtlıktan olmak üzere 75.000 ila 300.000 kişi ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Joseph Joffre</span> Fransız general (1852 – 1931)

Joseph Joffre, I. Dünya Savaşı'nın başlamasından 1916'nın sonuna kadar Batı Cephesi'nde Fransız kuvvetlerinin başkomutanı olarak görev yapmış Fransız askerdi. Eylül 1914'te I. Marne Muharebesi'nde geri çekilen müttefik ordularını yeniden bir araya getirerek Almanları yenmesiyle tanınır.