İçeriğe atla

Kh-90

Kh-90 GELA (Rusça: ГЭЛА (гиперзвуковой экспериментальный летательный аппарат), Hipersonik Deneysel Uçuş Aracı), bir Sovyet/Rus havadan karaya seyir füzesidir. Sovyet envanterindeki ses altı orta menzilli füzelerin yerini alması gerekiyordu. Füze iddialı bir projeydi, çünkü asıl amaç onu hipersonik bir füzeye dönüştürmekti. Hiç hizmete girmemiş olan Kh-45'in halefi olacaktı.

Füze Raduga tarafından tasarlandı. Bir megatonluk termonükleer savaş başlığı ile donatıldı ve veri bağlantısı aracılığıyla orta seyir güncellemesi ile atalet navigasyonunu kullandı. En fazla 3.000 km menzile sahipti.

1980 yılının başında, Kh-80 ve Kholod projelerinin ardından geliştirildi.[1][2][3] Halka MAKS Airshow 1995 ile gösterildi.[4]

Kaynakça

  1. ^ "В России создана гиперзвуковая ракета". 7 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022. 
  2. ^ "Стратегическая крылатая ракета 3М-25 Метеорит (П-750 Гром ) - Ракетная техника". rbase.new-factoria.ru. 23 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022. 
  3. ^ "Х-90 ГЭЛА". testpilot.ru. 5 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022. 
  4. ^ "Putin Reveals Zircon Mach 9 Missile Specification". 22 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Füze</span> çeşitli güdüm sistemleri ile hedefe yönelen karmaşık silah sistemi

Füze, genellikle bir sevk maddesi, jet motoru veya roket motoruyla desteklenen, kendi kendine hareket edebilen, havada giden menzilli bir silahtır.

<span class="mw-page-title-main">Kruvazör</span> ağır savaş gemisi

Kruvazör büyük savaş gemilerinin sınıfıdır. Muhrip sınıfı gibi dışarıda destek ihtiyacı olan bir sınıftı fakat modern zamanda bu fark ortadan kalkmıştır. Geçmişte bağımsız operasyonlar için en küçük gemi olarak düşünülürdü. Modern savaşta kruvazörün eski işlevi ortadan kalkmış, yerlerini muhriplere terk etmiştir. Askeri işlev nedeniyle kruvazör adı en büyük gemiler için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tupolev Tu-22M</span> uzun menzilli süpersonik bir konvaksiyonel bombardıman uçağı

Tu-22M (Ty-22M), Nato adıyla Backfire, değişken kanat yapısına sahip, uzun menzilli süpersonik bir konvaksiyonel bombardıman uçağıdır. En büyük kullanıcısı Rusya'dır. Osetya savaşında 1 tanesi vurularak düşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Balistik füze</span> nükleer, kimyasal, biyolojik başlık taşıyabilen uzun menzilli güdümlü veya güdümsüz füzedir

Balistik füze, nükleer, kimyasal, biyolojik başlık taşıyabilen uzun menzilli güdümlü veya güdümsüz füzedir. Bu füzeler tek bir nükleer başlık taşıyabilecekleri gibi, birden fazla başlık taşıyarak bu başlıkları farklı hedeflere yollayabilirler. Bu silahlar, motorlu uçuşta aerodinamik olarak yönlendirilen seyir füzelerinden farklı bir kategoridedir.

<span class="mw-page-title-main">Seyir füzesi</span> Jet motorundan faydalanan güdümlü, antigemi füze sistemidir

Seyir füzesi kaldırıcı kuvvet olarak kanatçıklarının yardımıyla havanın dinamik yapısından, sürüklenmeyi dengelemek için de çekiş kuvvetlerinden bunun içinde jet motorundan faydalanan güdümlü bir füze sistemidir. Kruz füzesi genel olarak içerisinde klasik patlayıcı veya nükleer bomba bulunan savaş başlıklarını yüzlerce kilometre taşımak üzere tasarlanmıştır. Gelişmiş kruz füzeleri süpersonik veya yüksek sesaltı hızla ilerleyen, kendi kendine sevk edebilen, radara yakalanmamak için çok alçak irtifadan uçabilen araçlardır. Genel olarak bu araçlar savaş başlığı taşımaları ayrıca keşif veya gözetleme değil saldırı amacı taşıdıklarından insansız hava aracı sınıfına girmezler.

<span class="mw-page-title-main">AT-16 Scallion</span> Rusya tarafından geliştirilen lazer ışın güdümlü tanksavar füzesi

9A1472 Vikhr Rusya tarafından geliştirilen lazer ışın güdümlü tanksavar füzesidir. GRAU adı "9K121",NATO rapor adı ise AT-16 Scalliondur. Füze Ka-50, Ka-52 helikopterleri ve Su-25T savaş uçağından fırlatılır. 1990 yılında Rus Ordusunda kullanılmaya başlandığı düşünülen füze ilk olarak 1992 yılındaki Farnborough Hava Gösterisi sırasında halka izlettirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">S-300</span> Rusya yapım orta ve kısa menzilde balistik ve benzeri hava saldırılarından korunmak için kullanılan bir hava savunma füze sistemi

S-300 S-300, ilk S-300P versiyonuna dayalı olarak Almaz-Antey tarafından üretilen bir dizi başlangıçta Sovyet ve daha sonra Rus uzun menzilli Karadan Havaya Füze sistemleridir. S-300 sistemi, Sovyet Hava Savunma Kuvvetleri için uçak ve seyir füzelerine karşı savunma yapmak üzere geliştirildi. Balistik füzeleri durdurmak için sonraki varyasyonlar geliştirildi. S-300 sistemi ilk olarak 1979'da Sovyetler Birliği tarafından büyük endüstriyel ve idari tesislerin, askeri üslerin hava savunması ve düşman saldırı uçaklarına karşı hava sahasının kontrolü için tasarlanmıştı. Sistem tamamen otomatiktir, ancak manuel gözlem ve çalıştırma da mümkündür. Bileşenler, merkezi komuta karakolunun yakınında veya 40 km kadar uzakta olabilir. Her radar, merkezi komuta noktası için hedef belirleme sağlar. Komuta merkezi, 80 km mesafeye kadar olan hedefleme radarlarından alınan verileri karşılaştırarak yanlış hedefleri filtreler. Merkezi komuta yeri hem aktif hem de pasif hedef tespit modlarına sahiptir. Hedefi vuruş kabiliyeti oldukça yüksek olan bu füzeler aralarında NATO üyesi Bulgaristan, Slovakya ve Yunanistan'ın da bulunduğu birçok ülke tarafından kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">S-400</span> Rusya menşeli hava savunma sistemi

S-400 Triumph, orta menzilli hava ve füze savunma sistemi S-300'den geliştirilmiş yeni nesil Rusya yapımı bir kısa-orta-uzun menzilli hava savunma füze sistemidir.

S-500 Prometey şu anda Almaz-Antey Hava Savunma Kuruluşu tarafından geliştirilmekte olan bir Rus yüzeyden-havaya füze sistemidir. Ayrıca 55R6M "Triumfator-M" olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">9K720 İskander</span> Rus yapımı kısa menzilli balistik füze

9K720 İskander, Rus yapımı bir kısa menzilli balistik füze sistemidir. İskander'in bir dizi misket bombası, termobarik, yüksek patlayıcı parçalanmalı savaş başlığı, sığınak delici ve radarsavar görevleri için bir elektromanyetik darbe de dahil olmak üzere birçok farklı konvansiyonel savaş başlığı bulunmaktadır. Aynı zamanda nükleer başlık da taşıyabilme kapasitesine sahiptir. Füzenin (Искандер-М), 2020 yılına kadar eski OTR-21 Toçka sistemlerinin yerini alması planlanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Nur (füze)</span> İran yapımı bir gemisavar seyir füzesi

Nur, İran yapımı bir gemisavar seyir füzesidir. Füze, Çin yapımı C-802 füzelerinin ABD baskısı sonucu İran'a satışından vazgeçilmesi üzerine bu füze temelinde geliştirilmiştir. Füzenin geliştirilmiş modelleri ile birlikte yaklaşık 30–200 km menzili bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Avangard (hipersonik füze)</span>

Avangard UR-100UTTKh, R-36M2 ve RS-28 Sarmat ağır KABF'leri MIRV uçuş yükü olarak taşıyabilen bir Rus hipersonik füze aracıdır. Hem nükleer hem de konvansiyonel yükleri taşıyabilir.

Raduga Kh-15 veya RKV-15, Tupolev Tu-22M gibi bombardıman uçakları tarafından taşınan bir Rus hipersonik aero-balistik havadan karaya füzesidir. Başlangıçta ABD Hava Kuvvetleri'nin AGM-69 SRAM'ına benzer bir uzaktan havadan karaya nükleer füze olarak geliştirilirken daha sonra konvansiyonel savaş başlıklı versiyonlar geliştirilmiştir.

Kh-47M2 Kinzhal ("hançer") Rus nükleer kapasiteli hipersonik aero-balistik havadan karaya füzesidir. İddia edildiğine göre 2.000 km'den fazla menzile, Mach 10 hıza sahiptir ve uçuşunun her aşamasında kaçınma manevraları yapabilir. Hem konvansiyonel hem de nükleer savaş başlıklarını taşıyabilir ve Tu-22M3 bombardıman uçaklarından veya MiG-31K uçaklarından fırlatılabilir. Rusya'nın Güney Askeri Bölgesi ve Batı Askeri Bölgesi'ndeki hava üslerinde konuşlandırılmıştır.

3M22 Zircon veya 3M22 Tsirkon olarak da yazılır, şu anda Rusya tarafından üretilmekte olan bir scramjet destekli, manevra kabiliyetine sahip hipersonik gemisavar seyir füzesidir.

<span class="mw-page-title-main">Aster (füze ailesi)</span>

İlk başlarda Aster 15 ve Aster 30'dan oluşan Aster füze serisi, bir Fransız-İtalyan ortak yapımı dikey olarak fırlatılan karadan havaya füze ailesidir. "Aster" adı, "Aérospatiale Terminale" ve Asterion adlı efsanevi Yunan okçudan gelmektedir. Aster, bir Avrupa konsorsiyumu olan Eurosam tarafından üretilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Neptun (füze)</span> Ukrayna anti-gemi seyir füzesi

R-360 Neptun, Ukrayna yapımı bir gemisavar seyir füzesidir. Füzenin tasarımı, önemli ölçüde geliştirilmiş menzili ve elektroniği ile Sovyet H-35 gemisavar füzesine dayanmaktadır. Sistem, su üstü savaş gemilerini ve 5.000 tona kadar deplasmanlı nakliye gemilerini konvoy halinde veya bireysel olarak vurmak için tasarlanmıştır, ancak deplasmanda 12.000 tona kadar gemileri de imha edebilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">9M730 Burevestnik</span>

9M730 Burevestnik, Rusya yapımı nükleer enerjili bir nükleer seyir füzesidir. Füze, henüz geliştirilme aşamasında olup neredeyse sınırsız bir uçuş menzili bulunması düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nükleer enerjili uçak</span>

Nükleer enerjili uçak, nükleer enerjiyle çalıştırılması amaçlanan bir uçak için bir kavramdır. Amaç, yanan yakıttan gelen ısı yerine, sıkıştırılmış havayı fisyon ısısıyla ısıtacak bir jet motoru üretmekti. Soğuk Savaş sırasında, Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği, daha fazla dayanıklılığı nükleer caydırıcılığı artırabilecek nükleer enerjili bombardıman uçaklarını araştırdı, ancak her iki ülke de böylesi bir operasyonel uçak üretmedi.

<span class="mw-page-title-main">KS-1 Komet</span>

Raduga KS-1 Komet ya da sadece AS-1 ve KS-1, Sovyet yapımı, ana olarak gemisavar görevleri için tasarlanmış bir kısa menzilli havadan karaya füze idi. Füze, Tupolev Tu-4 ve Tupolev Tu-16 uçakları tarafından taşınıyordu.