İçeriğe atla

Keyânîler

Keyânîler (Farsça: کیانیان), İranPişdâdîlerden sonra Milattan Önce 900-775 yılları arasında idare eden Zerdüşt hanedan. Keyânî hükümdarları Zerdüştlük'ün kutsal kitabı Avesta'da ve İran'ın ulusal destanı olan Şehnâme'de dinî ve millî kahramanlardır.[1]

Hükümdarlar

  1. Keykubad
  2. Keykâvus
  3. Keyhüsrev
  4. Luhrasb
  5. Güştâsb
  6. Behmen
  7. Hümay

Kaynakça

  1. ^ Kurtuluş, Rıza (2022). "KEYÂNÎLER". TDV İslâm Ansiklopedisi. 25. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı. ss. 345-346. Erişim tarihi: 11 Eylül 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İran</span> Batı Asyada bir ülke

İran (Farsça:

<span class="mw-page-title-main">Doğu Azerbaycan</span> İran eyaleti

Doğu Azerbaycan Eyaleti, İran'ın 31 eyaletinden birisidir. İran Azerbaycanı denilen ve İran'ın 6 eyaletini kapsayan bölge içinde yer alır. Aynı zamanda İran Azerileri'nin İran içinde en yoğun bulunduğu eyalettir.

<span class="mw-page-title-main">Farsça</span> Bir batı İran dili

Farsça ya da Persçe, Hint-Avrupa dillerinin İran dilleri koluna ait bir batı İran dilidir. Başta İran olmak üzere, kuzeyde Rusya ve Azerbaycan, doğuda Afganistan ve Tacikistan, Orta Asya'da Özbekistan ve Basra Körfezi üzerinde Kuveyt ve Irak gibi ülkelerde 100 milyonun üzerinde kişi tarafından konuşulmaktadır. Antik Pers halkının konuştuğu dilden türemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tebriz</span> İranda bir şehir

Tebriz, İran'da Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehir. Tebriz İran'ın kuzey batısındaki en büyük şehri, aynı zamanda İran Azerileri'nin yoğunluklu olarak yaşadığı bir şehirdir.

<span class="mw-page-title-main">Irak-İran Savaşı</span> 1980-1988 yılları arasında İran ve Irak arasında geçen savaş

Irak-İran Savaşı, İran'da Tahmilî Savaş veya Mukaddes Müdafaa, Irak'ta Saddam'ın Kadisiyesi ve Arap Dünyasında Birinci Körfez Savaşı olarak anılan 1980-1988 yılları arasında İran ve Irak arasında yaşanmış savaş. Yaklaşık bir milyon kişinin ölümüne, iki milyon kişinin yaralanmasına, 150 milyar Amerikan Doları maddi hasara, her iki ülkede de ağır yıkımlara yol açmıştır. Irak'ın zaferleri ile başlayan savaş, İran'ın direnmesiyle yıpratma savaşına dönüşmüş ve galibi olmadan sonuçlanmıştır.

İran millî futbol takımı, İran'ı uluslararası arenada temsil eden futbol takımıdır. Kendi sahasındaki maçları 1970'te yapılan ve 100.000 kişilik olan Azadi Stadı'nda oynarlar.

<span class="mw-page-title-main">İranlılar</span>

İranlılar, İran vatandaşı ya da İran milletinden olan. İranlı, ülkedeki tüm etnik unsurları kapsayan bir terimdir. Farsça konuşanlara Farsi ya da Pers denilmekte iken tarihsel anlamda Arap-Fars ayrımını belirtmek için Acem sıfatı da kullanılmıştır. İranlı olarak tanımlanan halklar genellikle İran dillerini konuşmaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Asya Futbol Konfederasyonu</span>

Asya Futbol Konfederasyonu kısa adıyla AFC Asya'da futbolu organize eden ve yöneten kuruluştur. 1954'te Filipinler'in Manila kentinde kurulan kuruluşun bugünkü genel merkezi Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'dadır. Kulüpler düzeyinde AFC Şampiyonlar Ligi'ni düzenler.

<span class="mw-page-title-main">İran'daki yerleşim birimleri listesi</span> Vikimedya liste maddesi

İran'daki şehirler ve şehristanlar listesi, İran'ın 31 eyaletini (ostan), bu eyaletlere bağlı olan şehristanları ve bunlar içindeki şehirleri düzenli biçimde içeren listedir.

<span class="mw-page-title-main">Ziyârîler</span>

Ziyariler ya da Zeyariler, Hazar Denizi'nin güneyinde, 927-1090 yılları arasında hüküm süren Gilek kökenli bir hanedandır.

<span class="mw-page-title-main">İran'ın eyaletleri</span> İranın yerel idaresi

İran'ın eyaletleri, İran her biri (Farsça: مرکز markaz / Türkçe: merkez) olarak adlandırılan bir yerel yerleşim birimi olan şehirden yönetilen ve Türkiye'deki İllere karşılık gelen Otuz bir adet "Ostan" adı verilen eyalete ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Şehristan</span>

Şehristan İran'ın eyaletleri kendi içlerinde "Şehristan" adı verilen ve Türkiye'deki ilçelere karşılık gelen alt yönetim bölümlerine ayrılmaktadır. Bu yerler İran'da Ostan olarak adlandırılan eyaletlerin içinde yer alır; merkezî bir kentsel yerleşim birimini, birkaç bahşı ve bunların etrafındaki birkaç köyü kapsar. Her bir şehristanda genellikle birkaç kentsel yerleşim birimi ve kırsal yerleşimler bulunur. Kırsal yerleşimler bir dizi köyün toplamıdır. Şehirlerden biri bölgenin başkenti olarak tespit edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">İran Standart Saati</span> İranın kullandığı saat dilimi

İran Standart Saati (IRST) ya da İran Saati (IT) İran'ın kullandığı saat dilimidir. Diğer bir deyişle İran UTC+03.30'u kullanmaktadır. IRST 52,5 derece doğu meridyeni ile tanımlanır.

<span class="mw-page-title-main">İran'ın şehristanları ve bahşları</span>

İran'ın en üst düzey yönetim bölgeleri olan eyaletler (ostan) kendi içinde bir veya birden fazla, şehristan (Farsça: شهرستان shahrestān) adı verilen alt yönetim bölgelerine ayrılmıştır. Her şehristanın Farmandari denilen ve resmî daireleri ve diğer işlemleri düzenleyen bir yönetim birimi vardır. Farmandar veya Farmandari'nin başı şehristanın yöneticisidir ve bu bölge içinde en yüksek mevkideki resmî yöneticidir. 2010 yılı itibarıyla İran 31 ostan ve 324 şehristana ayrılmıştır. En az şehristana sahip eyalet Kum Eyaleti iken, en fazla şehristana sahip eyalet Fars Eyaleti'dir.

<span class="mw-page-title-main">Keykâvus</span>

Keykâvus, İran'ın mitolojik şahı ve Şehnâme'nin meşhur bir karakteri. Keykubad'ın oğlu, Siyâvuş'un babasıdır. Keyânîler sülalesinin ikinci hükümdarıdır. Rüstem'in yardımıyla 100 yıl İran'ı yönetir. Tahtı torunu Keyhüsrev elinden alır. Keykâvus tarafından Çin'e kadar uçması için yaptırılan uçan tahtı efsanevidir.

<span class="mw-page-title-main">Keykubad</span>

Keykubad, Pers mitolojisinin ve Şehnâme'nin mitolojik bir karakteri. İran'ın Pişdâdîlerden sonra yönetime gelen Keyânîler sülalesinin ilk hükümdarıdır. Key lakabını ilk kez kullanmış ve adaletiyle nam salmıştır. Yüzyıla yakın hükümdarlık yapmıştır. Kendisinden sonra tahta oğlu Keykâvus geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Keyhüsrev</span>

Keyhüsrev, Keyânî Hanedanı'ndan gelen efsanevi İran kralı ve Fars destanı Şehnâme içinde yer alan bir karakterdir. Sürgündeyken Turan Prensesi Farangis ile evlenen İran Prensi Siyâvuş'un oğludur. Keyhüsrev doğmadan önce babası, anne tarafından dedesi Efrasiyab tarafından Turan'da öldürülmüştü. Keyhüsrev, çocukluğunda çölde, Efrasiyab'ın bilge veziri Piran tarafından eğitildi. Baba tarafından büyükbabası, annesiyle birlikte İran'a döndüğünde onu varisi olarak seçen efsanevi İran Şahı Keykâvus'tur. Keyhüsrev ismi Avestaca: Şablon:Metin/Avestan Avestaca: Kauui Haosrauuaŋha, "iyi şöhrete sahip kahin/şair" anlamına gelir.

<span class="mw-page-title-main">İsfendiyâr</span> İran sülalesi Keyânîlerin hükümdarı Güştâsbın büyük oğlu olan Şehname kahramanı

İsfendiyâr, İran'ın efsanevî kahramanı ve Şehnâme'nin karakterlerinden biri. İran sülalesi Keyânîlerin hükümdarı Güştâsb'ın büyük oğludur.

Kay, İran mitolojisinde Avesta'nın Keyânîleri tarafından kullanılan, daha sonra Kuşhano-Sasaniler ve ardından İran'ın Sasani hükümdarları tarafından benimsenen bir yönetici ünvandır.

Arguş Ferhadan, İran'ın Keyânî kralı Keyhüsrev zamanında yaşamış efsanevi Gilan kralıdır. Turan Kralı Efrasiyab'a karşı yapılan savaşta komutanlardan birisidri ve Gostaham ile birlikte Harezm'i istila ederek Efrasiyab'ın kardeşi Garsivaz'ı ve oğlu Şeda'yı yenmiştir.