İçeriğe atla

Kerç Camii

Koordinatlar: 45°21′09″K 36°26′47″D / 45.35250°K 36.44639°D / 45.35250; 36.44639
Kerç Camii
2018 yılından bir görünüm
Harita
Genel bilgiler
TürCami
KonumKerç, Kırım
Koordinatlar45°21′09″K 36°26′47″D / 45.35250°K 36.44639°D / 45.35250; 36.44639
Başlama1839
Tamamlanma1850
Yükseklik30 metre
ÖdüllerUkrayna Şehir Planlama ve Mimari Anıtı

Kerç Camii (Juma-Jami, Cuma Caii, Kerich-Cami), Kırım, Kerç'de 1850 yılında yapılmış olan, mimari bir anıt kabul edilen camidir.

Tarihçe

Kerç Camii avlusunda İngiliz topçu mevzisi, Kırım Savaşı, 1855
1910'larda cami

Novorossiysk ve Besarabya Genel Valisi Mikhail Vorontsov 1839'da Kerç yakınlarında 25 yıllık bir süre zarfında vergi ve zorunlu askerlikten muaf tutulan, buna karşı bir banliyöde yaşama zorunluluğu getirilen Müslüman halk için bir cami inşa etme kararı vermişti. İnşaatı için 1.428 ruble gümüş tahsis edilmişti. Ancak bu bütçe cami yapmak için yeterli değildi.[1]

Kerç belediye başkanı Zakhar Kherkheulidze'nin bir inşaat komisyonu oluşturması ile 1842'de caminin inşası tekrar başladı. Komisyona tüccar ve Ortodoks hayırsever Vasily Yakovlevich Gushchin başkanlık ediyordu. Tam bitmemiş camide hizmetler 1844'te başladı, ancak inşaat 1850'de tamamlandı.[1]

Caminin yapımı bütçeye 5004 gümüş rubleye mal oldu. Bina, demir ve kurşun döküm temelinde taş işçiliği ile yapılmıştır. Cami taş kubbeye sahiptir. Ancak minare, kaynak yetersizliği nedeniyle inşa edilmemiştir. Bu nedenle müezzin açık bir alandan ezan okumaktaydı.[1]

Kırım Savaşı'nda Sivastopol kuşatması zamanında, yani 1854-1855 kışında savaşan taraflar konumsal bir çıkmaza girdiler. İngiliz-Fransız komutanlığı, 1855 baharında ikmal yollarını bozmak için Kerç Boğazı'nı ele geçirmeye ve Azak Denizi'nin Rus limanlarını tehdit etmeye karar verdi. 12 Mayıs 1855'te 57 gemi, 11 yüzer batarya ve birkaç düzine küçük gemiden oluşan İngiliz-Fransız filosu Kerç Boğazı'na girdi. Gemide 16.000 asker vardı. Düşman, kıyı bataryaları ile kısa bir savaştan sonra Kerç'i işgal etti ve şehirde tahkimatlarını kurdu.[2]

Kerç camisinin bilinen ilk fotoğrafı bu zamanlara aittir. İngiliz fotoğrafçı J. Robertson (James Robertson), camiyi bir nevi tahkimat olarak kullanan İngiliz topçu mevzilerini fotoğraflamıştır. Fotoğraf iki hafif silahla beraber bir gülle piramidini göstermektedir. Fotoğraf şu anda Princeton Üniversitesi Sanat Müzesi'nde bulunmaktadır.[3]

1938'de cami kapatılmış, kubbesi sökülmüştür. İç mekan sinemaya dönüştürülmüştür. Daha sonra da bina Nekrasov Kütüphanesi tarafından kullanılmaya başlanmıştır. 1990'ların başlarında, Kırım Tatarlarının tehcir yerlerinden dönüşü sonrası cami Müslüman topluluğuna iade edilmiştir. Camide ibadete 1998 yılında yeniden başlanmıştır. Ama bu dönemde bina bakıma muhtaç durumdaydı.[1] 2007 yılında caminin onarımı için Kırım Özerk Cumhuriyeti bütçesinden 390 bin Grivnası tahsis edildi.[4] Ukrayna Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 25 Ekim 2010 tarihli kararı ile cami, mimari ve şehir planlama anıtı olarak kabul edildi.[5]

Kırım'ın Rusya tarafından ilhakından sonra, yarımadanın yeni yetkilileri camiyi yeniden inşa etme projelerini açıkladılar.[6] 2015 yazında caminin yeniden inşasına başlanmıştır. Projeye göre yeniden yapılanma sonrasında caminin kapasitesi 300 kişi olacaktı. Temmuz 2015 itibarıyla, 500 bin rubleye mal olan yeni bir kubbe inşa edilmiştir.[7] Temmuz 2018'de iki aylık bir sürede 33 metre yüksekliğinde bir minare dikilmiş ve cephenin restorasyonu tamamlanmıştır.[8][9] Haziran 2020'de cami yeni aydınlatma ile dekore edilmiştir.[10]

Kaynakça

  1. ^ a b c d "Бывшая Татарская слободка: странное соседство". Керчь Инфо. 27 Şubat 2017. 27 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  2. ^ Тарле Е. В. Крымская война, Глава XIII, ISBN 5-94661-049-X, ISBN 5-94661-050-3
  3. ^ "Kertch (Military Camp), ca. 1853–55". Princeton University Art Museum. 3 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ "Сборник нормативно-правовых актов АРК" (PDF). 2007. 15 Ekim 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  5. ^ "Міністерство культури України :: Реєстр пам'яток місцевого значення". mincult.kmu.gov.ua. 6 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  6. ^ "Власти Крыма отреставрируют исламские святыни и памятники Средневековья на полуострове". ТАСС. 1 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  7. ^ "Kerç". 1 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2021. 
  8. ^ "Мечети в Керчи вернули минарет - Аргументы Недели. Керчь". ankerch-crimea.ru. 23 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  9. ^ "В керченской администрации рассказали, за чей счет ремонтируют мечеть". kerch.com.ru. 19 Temmuz 2018. 29 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 
  10. ^ "В Керчи мусульманская мечеть светится в ночи (фото)". kerch.com.ru. 15 Haziran 2020. 27 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2020. 

Bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kırım Özerk Cumhuriyeti</span> Ukrayna yasalarına göre Kırım Anayasası tarafından yönetilen özerk bir cumhuriyet

Kırım Özerk Cumhuriyeti,, Ukrayna'nın özerk cumhuriyeti. Sovyetler Birliği döneminde varlık gösteren Kırım Oblastı ile aynı sınırlara sahiptir. Kırım Oblastı 1954'te Rusya SFSC'den Ukrayna SSC'ye geçti. 20 Ocak 1991'deki referandumdan sonra Ukrayna SSC içerisinde bir özerk cumhuriyet hâlini aldı. Sovyetler Birliği dağıldığında ve Ukrayna bağımsızlığını elde ettiğinde, Kırım yeni kurulan Ukrayna'nın parçası olarak kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Rusya'nın Kırım'ı ilhakı</span>

Kırım'ın ilhakı, Ukrayna'ya bağlı bir yarımada olan Kırım'ın, 18 Mart 2014'te Rusya tarafından ilhak edilmesi olayıdır. O tarihten beri yarımadada Kırım Cumhuriyeti ve Sivastopol federal şehri olmak üzere iki federal birim bulunmaktadır. Bu federal birimler 2016'ya kadar Kırım Federal Bölgesi'ni oluştururken günümüzde Güney Federal Bölgesi'nin parçasıdır. 2014 Doğu Ukrayna protestolarının bir sonucu olan ilhaktan önce, 2014 Ukrayna devriminin sonrasında Rusya'nın Kırım'a askerî müdahalesi gerçekleşti.

<span class="mw-page-title-main">Kırım</span> Karadenizdeki bir yarımada

Kırım, Doğu Avrupa'da, Karadeniz'in kuzey kıyısında yer alan ve Karadeniz ile Azak Denizi tarafından çevrelenen Ukrayna’da bulunan bir yarımada. Ukrayna'nın Herson Oblastı'nın güneyinde ve Rusya'nın Kuban bölgesinin batısında bulunmaktadır. Perekop Kıstağı ile Herson Oblastı'na bağlanmaktadır ve Kerç Boğazı ile Kuban'dan ayrılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Özbek Han Camii</span>

Özbek Han Camii, Eski Kırım'da yer alan tarihi cami. Özbek Han Camii, 1314 yılında Özbek Han döneminde inşa edilen Kırım'ın en eski camisidir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Han Camii</span> Kırımın en büyük camilerinden ve Hansarayın ilk binalarından birisi

Büyük Han Camii, Bahçesaray'da yer alan Hansaray saray kompleksinin içerisinde bulunan tarihi cami. Kırım'ın en büyük camilerinden ve Hansaray'ın ilk binalarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Cuma Han Camii</span>

Cuma Han Camii, Han Camii veya Giray Han Camii, Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin Gözleve şehrinde bulunan tarihi cami. Mimar Sinan tarafından tasarlanan cami, 1552-1564 yılları arasında inşa edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kebir Camii</span>

Kebir Camii, Kırım Özerk Cumhuriyeti'nin tarihi adıyla Akmescit, günümüzdeki adıyla Simferopol şehrinde bulunan 16. yüzyıldan kalma tarihi cami. Kırım'ın ana camisi olarak kabul edilir. Bu camide Müftünün ikametgâhı ve Kırım Müslümanlarının dini yönetimi bulunur. Cami Kurçatov Caddesi üzerinde yer almaktadır. Akmescit'teki en eski ve en önemli mimari yapılardan biridir. Kebir Camii, Ukrayna'nın kültürel mirasının bir anıtı statüsüne sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Orta Camii</span>

Orta Camii, Kırım Özerk Cumhuriyeti'nde Bahçesaray kentinde Hansaray yakınında bulunan tarihi cami.

<span class="mw-page-title-main">Yenikale (Kırım)</span>

Yenikale, Kerç şehrindeki Kerç Boğazı kıyısında yer alan kale.

Hz. Ömer Camii, Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta bulunan bir camidir. Cami, 2018 yılında tamamlanmış olup Parahat-7 mahallesinde yer almaktadır. 3,000 kişilik bir kapasiteye sahiptir ve dört adet minareden oluşmaktadır.

Kurbankulu Hacı Camii, Türkmenistan'ın Merv kentinde bulunan bir camidir. Cami, 2009 yılında tamamlanmış olup adını Türkmenistan cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimuhammedov'dan almaktadır. 2,500 kişilik bir kapasiteye sahiptir ve dört adet minareden oluşmaktadır.

Saparmurat Hacı Camii, Türkmenistan'ın Göktepe kentinde bulunan bir camidir. Cami, 1995 yılında tamamlanmış olup yakınındaki Göktepe Kalesi'nin savunucuları anısına inşa edildi ve adını Türkmenistan cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı'ndan almaktadır. 8,000 kişilik bir kapasiteye sahiptir ve dört adet minareden oluşmaktadır.

Küleç Camii, Kırım Hanlığı sırasında inşa edilmiş bir camidir. Caminin yukarı kesimlerinde, Çürük Nehir vadisinin üzerindeki aynı adı taşıyan köyde Aziz Ahmed Efendi'nin mezarı bulunmaktadır. Cami ile birlikte bir medrese de inşa edildi. Cami kompleksinin ilk yazılı kayıtları 17. yüzyıla kadar uzanmaktadır, ancak araştırmacılar yapım zamanının daha erken bir döneme, muhtemelen 15.-16. yüzyıllara kadar tarihlenebileceğine inanmaktadır. Kırım'da Sovyetler Birliği'nin kurulmasından sonra cami kapatıldı ve 1950'lerin başında cami kompleksi tamamen yıkıldı.

<span class="mw-page-title-main">Eski Saray (cami)</span>

Eski Saray; eski bir cami, 14. yüzyılın Kırım Tatar mimarisinden bir anıt ve Kırım'ın en eski camilerinden biri. Cami, Simferopol bölgesindeki Pioner köyünde bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kokkoz Camii</span>

Kökköz Cami veya Yusupov Camii, Kırım köyü Sokolinoye'de yer alan camidir. Camiye, bulunduğu köyün adı verilmiştir. Kırım Tatar Sürgünü'nün gerçekleştiği köy Kökköz'dür. Sürgünden sonra köyün adı Sokolinoye olarak değiştirildi. Caminin ismi Kırım tatarcası'ndan mavi göz olarak çevrilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Jarkent Camii</span> Kazakistanın güneyindeki Jarkent şehrinde bulunan, günümüzde müze olarak kullanılan cami

Jarkent Camisi, Kazakistan'ın güneyindeki Jarkent şehrinde bulunan eski bir cami. Cami binası günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kurşun Cami</span>

Kurşun Cami, 14. yüzyılda yapılmış bir Kırım Tatar camisidir. Eski Kırım şehrinde bulunan caminin kalıntıları, Rusya Kültürel Mirası statüsündedir.

<span class="mw-page-title-main">Aymani Kadirova Camii</span>

Aymani Kadırova Camii ; Argun, Çeçenistan, Rusya Federasyonu'nda bulunan bir camidir. 16 Mayıs 2014'te açıldı. Çeçenistan'ın ilk Cumhurbaşkanı Ahmet Kadirov'ın eşi Aymani Kadirova'dan adını almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kırım Kanalı</span> Kuzey Kırım Su Kanalı

Kuzey Kırım Kanalı Güney Ukrayna ve Kırım Yarımadası'ndaki Herson Oblast'ın su ihtiyacının giderilmesi ve sulama faaliyetlerinin yapılması için yapılmış arazi iyileştirme kanalıdır. Kanalın ayrıca Herson Oblastı ve Kırım Yarımadası boyunca birden fazla dallanması vardır.

<span class="mw-page-title-main">Seyit Halil Çelebi Camii</span>

Seyit Halil Çelebi Camii ; Simferopol'un eski şehir bölgesinde bulunan bir camii. Yapı 19. yüzyılın ortalarında inşa edilmiştir. Sovyet döneminde ise cami apartmana dönüştürülmüştür.