İçeriğe atla

Kaçkar keçisi

Kaçkar keçisi, Türkiye'nin Rize ve Artvin illerine endemik bir keçi ırkıdır. Artvin'in Arhavi ve Hopa ilçelerinde eti ve sütü için Kaçkar keçisinin yetiştiriciliği yapılmaktadır.[1] Irk, Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Hayvan Genetik Kaynaklarının Yerinde Korunması ve Geliştirilmesi Projesi Desteklemesi projesi kapsamında koruma altına alınmıştır.[2]

Özellikleri

Ağırlığı 40 ila 135 kilo arasında değişen Kaçkar keçisinin kısa bir kuyruğu vardır. Keçinin rengi siyah veya siyah-beyazdır. Süt keçileri olarak kullanılan Kaçkar keçilerinin ortalama laktasyon verimi 300 ila 350 kilogramdır. Süt verme süresi yaklaşık 200 gündür.[3]

Abaza keçisi, İspir keçisi, Kaçkar keçisi ve Gürcü keçisinin filogenetik analizi üzerine yapılan 2020 tarihli bir araştırmada, Kaçkar keçisi ve İspir keçisinin araştırmaya tabi tutulan ırklar arasında genetik olarak en yakın iki keçi ırkı olduğu belirlendi. Araştırmaya göre dört keçi ırkının da mitokondriyal DNA haplogrubu A'dır.[4]

Abhaz keçisi ile Kaçkar keçisinin sütündeki lipid profillerinin karşılaştırıldığı araştırmada, Abhaz keçisinin sütündeki yağ oranının %4.23, Kaçkar keçisinin sütündeki yağ oranının ise %3.44 olduğu belirlendi. Kaçkar keçisinin sütündeki trigliserit oranı %67.37, bağsız yağ asitleri oranı %2.87, digliserit oranı ise %2.87 olarak ölçüldü. Araştırmaya göre, Kaçkar keçisinin sütündeki protein oranı %3.75, Abhaz keçisinde ise %3.94'tür. Araştırmada aynı bölgede yaşayan 2-3 yaşlarındaki 30'ar Kaçkar ve Abhaz keçisi kullanıldı.[5]

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2022. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 6 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. 
  3. ^ Nazan Koluman-Darcan, İrfan Daşkıran (Nisan 2004). "Goat Breeds of Turkey and their Spesific Characteristics". researchgate.net. 30 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. 
  4. ^ Sadrettin Yüksel1, Mehmet Ali Yıldız, Fatma Yüksel, Erdoğan Sezgin (16 Aralık 2020). "Phylogenetic Analysis of Abaza, Kaçkar, Georgian (Caucasian), Ovit Region (İspir) Native Goat Breeds Using mtDNA D-loop Sequences". dergipark.org.tr. 30 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. 
  5. ^ Özgür Kaynar, Armağan Hayırlı, Yasemin Camadan (Nisan 2018). "Milk Lipid and Protein Profiles of Abkhazian and Kackar Goats". researchgate.net. 30 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ağustos 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Genetik</span> biyolojinin organizmalardaki kalıtım ve çeşitliliği inceleyen bir dalı

Genetik ya da kalıtım bilimi, biyolojinin organizmalardaki kalıtım ve genetik varyasyonu inceleyen bir dalıdır. Türkçeye Almancadan geçen genetik sözcüğü 1831 yılında Yunanca γενετικός - genetikos ("genitif") sözcüğünden türetildi. Bu sözcüğün kökeni ise γένεσις - genesis ("köken") sözcüğüne dayanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Keçi</span> evcilleştirilmiş çift toynaklı memeli türü/alt türü

Keçi ya da evcil keçi, boynuzlugiller (Bovidae) familyasının Caprinae alt familyasından Capra aegagrus hircus alt türünü oluşturan çift toynaklılara verilen ad. Evcil keçiler, Doğu Avrupa ve Orta Doğu'da yaşayan yaban keçisinden evcilleştirilmiş olup, insanlar tarafından ilk evcilleştirilen hayvanlardan biridir.

<span class="mw-page-title-main">Peynir</span> Bir süt ürünü

Peynir, süt proteini kazeinin pıhtılaştırılmasıyla çeşitli tat, doku ve formlarda üretilen bir süt ürünüdür. Genellikle inek, manda, keçi veya koyun sütünden elde edilen proteinler ve yağdan oluşur. Üretim sırasında süt genellikle asitlendirilir ve kazeinin pıhtılaşmasını sağlamak için peynir mayası enzimleri veya benzer aktiviteye sahip bakteriyel enzimler eklenir. Katı lorlar, daha sonra sıvı peynir altı suyundan ayrılır ve preslenerek bitmiş peynir haline getirilir. Bazı peynirlerin kabuğunda, dış katmanında veya tamamında aromatik küfler bulunur.

Hücre bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Hücre kelimesi, ; Latince küçük odacık anlamına gelen "cellula" kelimesinden Robert Hooke tarafından türetilmiştir. Hücrenin içerisinde "Solunum, Boşaltım, Beslenme, Sindirim" gibi yaşamsal faaliyetler gerçekleşir.

<span class="mw-page-title-main">Abhazlar</span> Güney Kafkas halkı

Abhazlar Abhazya’da yaşayan Kuzeybatı Kafkasya halkı. Abhazya dışında en büyük Abhaz nüfusu Türkiye’dedir. Türkiye’deki Abhazların ataları 19. yüzyılda diğer Kafkas halklarıyla birlikte Ruslar tarafından sürgün edilmiştir. Ayrıca Rusya, Kazakistan ve Ukrayna’da da Abhaz nüfusu vardır. Kuzey Kafkasya’da yaşayan Abazalar ile Abhazların aynı kökenli olduğu kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Laktoz</span>

Laktoz, doğada yalnız sütte bulunan süt şekeri de denilen bir disakkarit. Sütün en önemli karbonhidratıdır. Sütün aromasında önemli bir payı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Koyun</span>

Koyun (Ovis), keçiler ile birlikte Caprinae alt familyası içerisinde yer alan bir memeli cinsi. Cinsin coğrafi olarak ve nüfusça en yaygın türü Evcil koyun olmaktadır, ancak pek çok yabani tür de Ovis cinsine aittir.

<span class="mw-page-title-main">Arı sütü</span>

Arı sütü, 5-15 günlük işçi arıların yutak üstü salgı bezlerinden salgıladıkları bir maddedir. Jel halinde akıcı kıvamda, kremsi-beyaz renktedir. Tadı ekşi ve kokusu keskin fenolik yapıdadır. Yoğunluğu 1.1 g/cm³ olup kısmen suda çözünebilmektedir. Memeli hayvanların memesinde oluşan süt ile ilgisi olmadığı halde yavru beslenmesinde kullanılması ve süte benzeyen görünümü sebebiyle Türkçe, Hırvatça, Bulgarca gibi bazı dillerde "süt" olarak adlandırılmaktadır. Başka bazı dillerde ise kraliyete ait jel olarak adlandırılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">İnsan genomu</span>

İnsan genomu Homo sapiens'in genomudur. 23 kromozom çifti üzerinde bulunur, bunlardan 22 çifti otozomal kromozomdur, kalan çift ise cinsiyeti belirler. Haploit insan genomu toplam 3 milyar DNA baz çiftinden biraz fazla uzunluktadır. İnsan Genom Projesi ile elde edilen ökromatik insan genom referans dizisi biyomedikal bilimlerde kullanılmaktadır.

Kıl keçisi ya da kıl keçi veya kara keçi, Türkiye'de en yaygın evcil keçi ırkı olup, Anadolu’nun her türlü iklim ve toprak koşullarına adapte olmuş, kötü bakım ve besleme koşullarında yetiştirilebilen, sağlam vücut yapılı, uzun yürüyüş kabiliyetli, sıcak ve soğuğa karşı toleranslı, hastalıklara karşı dayanıklı, fundalık ve makiliklerden en iyi faydalanabilen, meyilli ve kayalık araziye en iyi tırmanabilen ve sert iklime dayanıklıdır. Ege ve Akdeniz Bölgesi sahil kuşağı, Marmara Bölgesi, Güneydoğu, Doğu ve İç Anadolu bölgelerinde yetiştirilir. Genelde siyah renkte olup gri, kahverengi ve alaca renklere de rastlanır. Vücudu kaplayan kıl örtüsü kısa ya da uzun olabilir, üstte kaba ve uzun örtücü kıllar, altta ise ince ve yumuşak alt kıllardan oluşur. Süt, et ve kılı için yetiştirilir. Her iki cinsiyette de sakal bulunur ve küpeli olanlarına pek rastlanmaz.

Maraş peyniri , Kahramanmaraş ve çevresinde üretilen, telemesi baskılamadan sonra haşlanan ve elle biçimlendirilen, bağdaşık yapıda, gözeneksiz, pürüzsüz, sıkı yapıda bir peynir çeşididir.

<span class="mw-page-title-main">Saanen keçisi</span>

Saanen keçisi İsviçre'nın Saanen Vadisinde yetişen bir süt keçi ırkı. Saanen keçilerin sütünün kaymağı ve protein oranı Nubian keçisinden daha azdır ama diğer cinslerden daha fazla süt verirler. Renkleri kremden beyaza doğru değişmekte, genel olarak kısa kıllı, dik ve küçük bir kulak yapısına sahiptirler. Süt keçileri arasında en iri yapılardan birine sahiptirler.

<span class="mw-page-title-main">Yakut sığırı</span>

Yakutçada "Саха ынаҕа" tâbir edilen Yakut sığırları Kuzey Kutup Dairesinin kuzeyinde, Sibirya'nın doğusunda ve Yakutistan'da yetiştirilen bir sığır cinsidir. Aşırı düşük sıcaklıklara karşı dayanıklılığı ile bilinir.

Scrapie koyun ve keçilerin sinir sistemlerini etkileyen ölümcül, dejeneratif bir hastalıktır. Birkaç bulaşıcı spongiform ensefalopatiden (TSE) biridir ve bu nedenle priondan kaynaklandığı düşünülmektedir. Scrapie en az 1732'den beri biliniyor ve insanlara bulaşabilir görünmüyor.

Hemşin koyunu, Artvin başta olmak üzere, Rize'nin doğu kesimleri, Erzurum'un kuzey ilçeleri, Ardahan ve Posof'ta yetiştirilen bir koyun ırkıdır. Hemşin koyunları, Türkiye'deki diğer koyun türlerine kıyasla ince ve uzun kuyruklu, orta boylu, dar vücutlu ve bol süt veren bir ırktır. Genellikle eti ve sütü için yetiştirilmektedir. Hemşin koyunu, 2005-2010 yılları arasında organize edilen "Yerli hayvan ırklarının çiftçi şartlarında korunması" projesi kapsamında Artvin'in Ardanuç ilçesindeki Konaklı köyünde koruma altına alınmıştır.

Abaza keçisi, Türkiye'nin Artvin iline özgü bir keçi ırkıdır. En çok sütü için yetiştirilen Abaza keçisi, kısmen eti için de kullanılmaktadır. Sayıları az olduğundan dolayı Abaza keçilerinde soy içi üreme sık görülmektedir. Abaza keçisinin Kafkasya'dan Türkiye'ye getirildiği düşünülmektedir. Soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan Abaza keçisi koruma altına alınmıştır.

İspir keçisi, Erzurum'un kuzeyi ve Rize'nin güneyinde yetiştirilen bir keçi ırkıdır. Adını Erzurum'un İspir ilçesinden almıştır. 2014 yılı istatistiklerine göre, Erzurum'daki keçilerin %4'ü İspir keçisidir. Mitokondriyal DNA haplogrubu A olan İspir keçisinin genetik olarak en yakın olduğu keçi ırkı Kaçkar keçisidir.

Megrel keçisi, Gürcistan'ın batısına özgü bir keçi ırkıdır. Günümüzde Gürcistan'ın tamamında yetiştiriciliği yapılmaktadır. Adını Batı Gürcistan'ın otokton halkı Megrellerden almıştır. Biri dağlık arazilerde, diğeri ovalarda yaşayan iki türü vardır. Genellikle beyaz, demir kırı veya gri renklidir. Dişi Megrel keçisinin boyu 65 santimetre civarında, ağırlığı 37-48 kilogram arasındadır. Erkek Megrel keçisinin boyu ise 70 santimetre, ağırlığı 60-70 kilogram arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Evcil keçilerin evrimi</span> keçilerle zamanda yolculuk

Keçi evrimi, doğal seçilim yoluyla evrim yoluyla yerli keçilerin var olduğu süreçtir. Yaban keçileri, modern insanlar tarafından evcilleştirilen ilk türlerden biriydi ve evcilleştirilme tarihi genellikle MÖ 8.000 olarak kabul edildi. Yerli keçiler, Orta Doğu ve Orta Asya'da, özellikle orman ve dağlar olmak üzere, Türkiye'den Türkmenistan'a kadar bir alanı kapsayan, belirgin şekilde sert ortamlarda bulunan orta boy memelilerdir. Keçiler, bizon, inek ve koyun gibi çeşitli geviş getirenleri içeren geniş ve kalabalık bir grup olan Bovidae ailesinin bir parçasıdır. Bovidlerin hepsi, toynak ve otçul bir diyet gibi birçok özelliği paylaşır ve birçok dişiyle birlikte tüm erkeklerin boynuzları vardır. Bovidler, erken Miyosen çağında geyik ve zürafalardan ayrılmaya başladı. Keçileri, dağ keçilerini ve koyunları içeren Caprinae alt familyasının, diğer bovidlerden geç Miyosen gibi erken bir tarihte ayrıldığı ve grubun en büyük çeşitliliğine buzul çağlarında ulaştığı düşünülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Keçi sütü</span>

Keçilerden elde edilen az yağlı ama besleyici süt türüdür. Sütü oluşturan Yağ % 3.8, Yağsız K.M. % 8.9,Laktoz %4.1, Protein % 3.4, Kazein % 2.4, Kül % 0.8 ana hatları bu şekildedir. Keçinin ırkı, beslenme şekli, yaşadığı mevsim değişikliklerine göre bu oranlar değişebilir.