İçeriğe atla

Kazakistan'da çok eşlilik

Çok eşlilik uygulamasının Kazakistan'da uzun bir geçmişi vardır ve 1998'de bu uygulamayı resmi olarak suç olmaktan çıkaran tek Orta Asya ülkesidir.[1]

Çok eşli evlilik

14 Haziran 1921'de Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Merkez Komitesi, çok eşliliği ve başlı parası ödenmesini yasaklayan bir kararname kabul etti. Bu yasaklar, Kazak SSC de dahil olmak üzere birlik cumhuriyetlerinin mevzuatında kaldı. Çok eşlilik ceza hukuku uyarınca cezalandırılabilirdi.[2]

2001 yılında Amangeldy Aytaly (parlamenter), çok eşlilik kurumunu yasallaştırmak için aile ve evlilik yasasında değişiklik başlatmaya çalıştı. Ancak yardımcı meclis onay vermedi.

Şu anda yasadışı olmakla birlikte, son yıllarda ülkede çok eşli evliliğin yasalaşması için çok sayıda teklif geldi; en son girişim 2008 yılının ortalarındaydı.[3] Benzer bir yasa tasarısı 2007'de sunuldu,[4] mecliste hızla reddedildi. Şubat 2011'de, cumhurbaşkanı adayı Amatay Asilbek, çok eşliliği yasallaştırmanın seçim kampanyası maddelerinden biri olduğunu belirtti.[5]

Kazakistan'da çok eşli medeni evlilik yasasını savunanların çoğu, çok eşli evliliğin yasallaştırılmasının eşit olmayan nüfusu dengelemeye yardımcı olacağını iddia ederken diğerleri Kur'an'ı erkeklerin eşit davranıp onlara mali olarak bakabileceği takdirde dört kadınla evlenmesine izin veren görüşlerini bu tür yasalar lehine bir argüman olarak gösterdi.

Muhalifler, uygulamanın toplum için tehlikeli olduğunu öne sürerken diğer gruplar yasayı kadınlara karşı ayrımcılık olarak gördüler, çünkü çok eşli evliliklere izin vermeyecekti ve bu da olası bir "ortak zemin" çözümü üzerinde toplumsal bir tartışmayı ateşledi.

Kamuoyu

2004 yılında yapılan bir anket, Kazakistan'da erkeklerin yaklaşık %40'ının çok eşlilik yasasını desteklediğini, kadınların ise sadece %22'sinin bazı çekincelerle birlikte bu fikri desteklediğini ortaya koydu.[1]

Kaynakça

  1. ^ a b Saidazimova, Gulnoza (28 Mayıs 2008). "Central Asia: Kazakhstan Debates Polygamy Amid Regional Rise In Popularity". Rferl.org. 28 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2014. 
  2. ^ "Новости | Многоженство и калым отменены. Да здравствуют токалки и калым? — Газета Шанс online". 10 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2021. 
  3. ^ Gizitdinov, Nariman (8 Aralık 2013). "Polygamy offers young women of Kazakhstan a ticket out of poverty". The Independent. 9 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2018. 
  4. ^ Pannier, Bruce (20 Mart 2007). "Kyrgyzstan: Debate On Legalized Polygamy Continues". Radio Free Europe / Radio Liberty. 26 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2018. 
  5. ^ Platt, John (18 Şubat 2011). "Kazakhstan presidential candidate wants to legalize polygamy". Mnn.com. 20 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2014. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Aile</span> aralarında yakın akrabalık bağı bulunan kişiler grubu

Aile veya ocak, toplumun en küçük birimi olarak kabul edilen sosyal bir yapı. En küçük, yani "çekirdek" olarak adlandırılan bir aile; baba, anne ve çocuklardan oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan</span> Doğu Avrupa ve Orta Asyada yer alan egemen devlet

Kazakistan, resmî adıyla Kazakistan Cumhuriyeti, topraklarının büyük bölümü Orta Asya'da, küçük bir bölümü Doğu Avrupa'da yer alan bir ülkedir. Kazakistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletinden biri olup Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY'un üyesidir. 2.724.900 km² yüzölçümü ile dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesidir. Müslüman çoğunluklu ülkelerin ve Türk devletlerinin yüzölçümü bakımından en büyüğü, doğal kaynaklar bakımından da en zenginidir. Kazakistan Türk tarihinin önemli devletlerinden olan Saka, Hun, Göktürk, Kıpçak, Karahanlı, Altın Ordu gibi devletlerin merkez üssü; Kıpçak, Oğuz, Karluk gibi Türk boylarının beşiği olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Evlilik</span> kişiler arasında gerçekleşen resmî veya gayriresmî ortaklık

Evlilik, hemen hemen tüm kültürlerde evrensel olarak yer edinmiş, evli çift ile sahip olabilecekleri çocuklar arasında haklar ve yükümlülükler içeren; ve yasalar, kurallar, gelenekler, inançlar ve tutumlarla düzenlenen, yasal ve sosyal olarak onaylanmış cinsel ve ekonomik bir birliktelik olarak tanımlanır.

<span class="mw-page-title-main">Çok eşlilik</span> İlişki biçimi

Çok eşlilik veya poligami, bir kimsenin aynı esnada birden fazla kişiyle evli ya da birlikte olmasıdır. Terim çok karılılık (polijini), çok kocalılık (poliandri), eşcinsel çok eşlilik ve grup evliliği durumlarını kapsamakla birlikte -yaygın olması nedeniyle- genellikle polijini ile eşanlamlı olarak kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni</span>

Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni Friedrich Engels'in 1884 yılında yazdığı ve devletin kökenini ve insanlık tarihinin ilk dönemlerini incelediği kitabı.

Amanat ya da eski ismiyle Nur Otan, 850.000 üyesiyle Kazakistan'ın en büyük siyasi ve 1999 yılından beri iktidar partisidir. Partinin Genel başkanlığı görevini 26 Nisan 2022 tarihinden beri Yerlan Koşanov yürütmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ulusal Güvenlik Kurulu (Kazakistan)</span>

Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Güvenlik Kurulu Kazakistan'da bir istihbarat organıdır. 13 Temmuz 1992 tarihinde kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği'nde LGBT tarihi</span>

Sovyetler Birliği'nde LGBT tarihi, Sovyetler Birliği'nde LGBT tarihini konu alır. Sovyetler Birliği'nde eşcinselliğin durumu üç ana dönemde incelenir. Ekim Devrimi sonrası dönemde 1917-1933 arasında homoseksüellik suç olmaktan çıkarılarak eşcinseller kanun önünde önceki ve sonraki döneme göre daha avantajlı bir konuma sahip olmuştur. Bu yılların akabinde Stalin döneminden itibaren kanunlarca "hastalık" olarak nitelendirilmiştir. 1934-1986 yılları arasında yeniden suç kapsamına alınarak kamuoyuna duyurulmaksızın kovuşturma ve hukuki süreçlere tabi tutulmuştur. 1987-1990 yılları arasında ise kamuya açık tartışmalara izin verilmiş; bilim, akademi ve edebiyatta çeşitli konularla ele alınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Çin-Kazakistan ilişkileri</span> İkili ilişkiler

Kazakistan ve Çin arasındaki ikili ilişkiler, iki ülke arasındaki büyümekte olan reklam ve stratejik ortaklığa dayalıdır.

Kuma, çok eşli bir erkeğin ilk eşi dışındaki eşlerinden her biridir. Aynı anlamdaki Orta Türkçe kuma sözcüğünden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ulusal marşı</span>

Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Devlet Marşı Kazakistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin 1945 ile 1992 yılları arasında kullandığı devlet marşıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan cumhurbaşkanı</span> Kazakistanın devlet başkanı

Kazakistan Cumhuriyeti Devlet Başkanı, Kazakistan Cumhuriyeti'nin devlet başkanı ve Kazakistan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri başkomutanıdır. Devlet Başkanı, Kazakistan Cumhuriyeti içindeki en yüksek makamın sahibidir. Bu pozisyonun yetkileri Kazakistan Anayasası'nın özel bir bölümünde açıklanmıştır.

İran'da kadın hakları, devleti yöneten rejimin şekline göre değişmiştir. Her rejimin yükselişiyle birlikte, kadın haklarına yönelik bir dizi zorunluluk ortaya çıktı ve oy haklarından kıyafet kurallarına kadar geniş bir yelpazedeki sorunları etkiledi.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan Yüksek Mahkemesi</span>

Kazakistan Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi, Kazakistan'ın en yüksek dereceli mahkemesidir. Mahkeme, hukuk, ceza ve diğer davalarda, yargı yerel ve diğer mahkemelerde, yasaların öngördüğü usule ilişkin biçimlerde faaliyetleri üzerinde denetim yapmak ve yargı uygulamaları ile ilgili açıklamalar yapmaktan sorumludur. Yüksek Yargı Konseyi, Yüksek Mahkeme hakimi adaylarını Kazakistan Cumhurbaşkanı'na tavsiye eder ve cumhurbaşkanı adayların onayı için Kazakistan Senatosu'na sunar.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan'da LGBT hakları</span>

Kazakistan'da lezbiyen, gey, biseksüel ve transseksüel (LGBT) hakları sınırlıdır. Kazakistan'daki LGBT kişiler, LGBT üyesi olmayanların yaşamadığı yasal durumlar, sosyal zorluklar ve ayrımcılıkla karşı karşıyadırlar. Hem erkek hem de kadınların eşcinsel ilişkileri Kazakistan'da yasaldır, ancak aynı cinsiyetten çiftler ve aynı cinsiyetten çiftler tarafından yönetilen aileler için yasal korumalar geçerli değildir.

<span class="mw-page-title-main">Maputo Protokolü</span>

Maputo Protokolü ya da Afrika İnsan ve Halkların Hakları Sözleşmesi'ne ek Afrika Kadın Hakları Protokolü, Afrika Birliği tarafından 2005 yılında yürürlüğe giren uluslararası bir insan hakları belgesidir.

Kazakistan'da internet hızla büyümektedir. 2001 ve 2005 yılları arasında İnternet kullanıcılarının sayısı 200.000'den 1 milyona çıktı. Kazakistan 2007'ye kadar internet kullanım oranlarını yüzde 8.5 olarak bildirdi, 2008'de yüzde 12.4'e, 2010'da ise yüzde 34.3'e yükseldi. Kazakistanlı yetkililer, 2013 yılına kadar yaklaşık 10 milyon kullanıcıyla İnternet kullanım oranlarının yüzde 62.2 olduğunu bildirdi. Birinci kademe İSS'lerden internet trafiği satın alan uluslararası internet bağlantılarına sahip beş birinci kademe İSS ve yaklaşık 100 ikinci kademe İSS vardır. 2019 itibarıyla, Kazakistan nüfusunun %75'inden fazlasının internet erişimi var, bu Orta Asya'daki diğer tüm ülkelerden çok daha ileride bir rakam.

<span class="mw-page-title-main">Kazakistan'da kadın</span>

Kazakistan'daki kadınlar, Kazakistan'da yaşayan veya Kazakistanlı kadınlardır. Toplumdaki konumları, yerel gelenekler ve görenekleri, onlarca yıllık Sovyet rejimi, bağımsızlık sonrası hızlı sosyal ve ekonomik değişiklikler ve istikrarsızlık ve yeni ortaya çıkan Batı değerleri dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden etkilenmiştir ve etkilenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">1999 Kazakistan cumhurbaşkanlığı seçimi</span>

1999 Kazakistan başkanlık seçimi, 10 Ocak 1999 tarihinde Kazakistan'da yapılmış olan başkanlık seçimidir. Seçimi mevcut Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev %81'lik oy oranıyla yeniden kazanmış ve 20 Ocak 1999 tarihinde yemin ederek görevine başlamıştır. Çoğu gözlemci, seçimi bariz bir şekilde adaletsiz olarak gördü ve Nazarbayev'in demokratik bir hükûmet sistemini teşvik etmediğini belirtti.

<span class="mw-page-title-main">İki eşlilik</span>

İki eşlilik veya bigami, tek eşliliğin zorunlu olduğu kültürlerde, bir kişiyle yasal olarak evliyken bir başkasıyla evliliğe girme eylemidir. Çiftin fiili olarak ayrılmış olması evli kişiler olarak medeni hallerini değiştirmez. Bir kişinin eşinden boşanma sürecinde olması durumunda, boşanma ilgili yargı yasasına göre kesin hale gelene kadar o kişi yasal olarak evli kabul edilir. Bigami yasaları, fiili veya birlikte yaşama ilişkisi içindeki veya yasal olarak evliyken bu tür ilişkilere giren çiftler için geçerli değildir. Önceki evlilik herhangi bir nedenle geçersizse çift evli değildir ve bu nedenle her bir taraf, iki eşlilik yasalarına aykırı düşmeden başka biriyle evlenmekte özgürdür.