İçeriğe atla

Kav mantarı

Fomes fomentarius
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem:Fungi
Şube:Basidiomycota
Sınıf:Agaricomycetes
Takım:Polyporales
Familya:Polyporaceae
Cins:Fomes
Tür: F. fomentarius
İkili adlandırma
Fomes fomentarius
(L.) J.J. Kickx
Sinonimler
  • 1753 Boletus fomentarius L.
  • 1783 Agaricus fomentarius (L.) Lam.
  • 1789 Boletus ungulatus Bull.
  • 1818 Polyporus fomentarius (L.) G. Mey.
  • 1839 Polyporus fomentarius var. excavatus Berk.
  • 1861 Polyporus inzengae Ces. & De Not.
  • 1877 Polyporus mirus Kalchbr.
  • 1882 Fomes mirus (Kalchbr.) P. Karst.
  • 1884 Polyporus introstuppeus Berk. & Cooke
  • 1885 Fomes excavatus (Berk.) Cooke
  • 1885 Fomes introstuppeus (Berk. & Cooke) Cooke
  • 1885 Fomes inzengae (Ces. & De Not.) Cooke
  • 1886 Placodes fomentarius (L.) Quél.
  • 1888 Ochroporus fomentarius (L.) J. Schröt.
  • 1898 Scindalma fomentarium (L.) Kuntze
  • 1898 Scindalma introstuppeum (Berk. & Cooke) Kuntze
  • 1898 Scindalma mirum (Kalchbr.) Kuntze
  • 1900 Ungulina fomentaria (L.) Pat.
  • 1903 Elfvingia fomentaria (L.) Murrill
  • 1914 Elfvingiella fomentaria (L.) Murrill
  • 1915 Fomes nigrescens Lloyd
  • 1916 Fomes griseus Lázaro Ibiza
  • 1916 Ungularia populina Lázaro Ibiza
  • 1917 Ungularia albescens Lázaro Ibiza
  • 1917 Ungularia nivea Lázaro Ibiza
  • 1917 Ungularia subzonata Lázaro Ibiza
  • 1922 Polyporus fomentarius var. lineatus Velen.
  • 1925 Fomes albescens (Lázaro Ibiza) Sacc. & Trotter
  • 1925 Fomes niveus (Lázaro Ibiza) Sacc. & Trotter
  • 1925 Polyporus populinus (Lázaro Ibiza) Sacc. & Trotter
  • 1925 Fomes subzonatus Lázaro Ibiza) Sacc. & Trotter
  • 1963 Pyropolyporus fomentarius (L.) Teng

Kav mantarı (Fomes fomentarius), ağaçlara, özellikle kayın ağacına dadanan ve odunda beyaz çürüklüğe neden olan mantar. Yenilebilir bir tür değildir.[1][2]

Ağacın tahta olma özelliğini tüketir. Ağaç üretiminde ekonomik zararı, vahşi doğada ise ölü ağaçların tekrar karbon dönüşüm sürecine katılımında faydası vardır.

Mantarın at toynağına benzeyen etli kısmı kav yapımında kullanılmaktadır. Meşe ve kayın kav mantarlarının suda yumuşatılmış orta kısımları dilim dilim kesilir ve tokmakla yumuşatılır, çok yumuşak elyaflara ayrılır. Birçok kullanımı vardır. Elyaflarından eldiven, şapka gibi şeyler yapılabilir. Cerrahlarca kan dindirmede, dişçilerce dişleri kurutmada, balıkçılarca yem olarak kullanılan yapma böcekleri kurutmada kullanılır. Kav mantarlarının içleri küçük küçük ufalanırsa ve üstüne bir kıvılcım düstüğü anda hemen kor olacaktır. Koru içinde uzun süre tutabilen bir mantardır. Doğada ateş yakmak için cok işe yarar. Kül suyu ile kaynatılıp kurutulmuşu, hatta barut ya da güherçile katılmışı daha da yanıcıdır. Ufalanmış olan kav parçacıklarının üstüne çakmak taşı ya da başka kıvılcım çıkaracak bir malzemeyle kıvılcım sıçratıp yanması tetiklenip, başka yanıcı maddelerle avuç içine kundaklanıp uzun ve sıcak üflendiğinde kısa sürede, önce daha fazla kor, sonra alev oluşacaktır. 5000 yıl kar altında kalıp 1991 de bulunan Ötzi'nin üzerinden ateş yakmada kullandığı malzemeler arasından pirit, çakmak taşı ve dört parça kav çıkmıştır.[3][4]

Kesit alanı

Kaynakça

  1. ^ Phillips, Roger (1981). Mushrooms and Other Fungi of Great Britain and Europe. Londra: Pan Books. s. 262. ISBN 0-330-26441-9. 
  2. ^ Paul, Sterry; Hughes, Barry (2009). Complete Guide to British Mushrooms & Toadstools. HarperCollins. s. 256. ISBN 978-0-00-723224-6. 
  3. ^ Harding, Patrick (2008). Mushroom Miscellany. HarperCollins. ISBN 978-0-00-728464-1. 
  4. ^ Spindler, Konrad (1995). Der Mann im Eis [The man in ice]. Springer. s. 75. ISBN 978-3-211-82626-3. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hidrojen</span> sembolü H ve atom numarası 1 olan kimyasal element

Hidrojen, sembolü H, atom numarası 1 olan kimyasal bir element. Standart sıcaklık ve basınç altında renksiz, kokusuz, metalik olmayan, tatsız, oldukça yanıcı ve H2 olarak bulunan bir diatomik gazdır. 1,00794 g/mol'lük atomik kütlesi ile tüm elementler arasında en hafif olanıdır. Periyodik cetvelin sol üst köşesinde yer alır. Hidrojenin adı, Yunancada "su oluşturan" anlamına gelen ὑδρογόνο'dan (idrogono) kelimesinden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Kil</span>

Kil doğada bol miktarda bulunan bir malzemedir. Fakat saf kil bulmak oldukça zordur. Kilin içerisinde en çok kalker, silis, mika, demir oksit mineralleri bulunur. İllit, kaolinit, montmorillonit ve diğer killer diye 4 ana grup kil vardır. Genellikle 0,002 mm'den daha küçük taneli malzemeye kil adı verilmektedir. Kil sarımtırak, kırmızımtırak, esmer gibi renklerde bulunur. Bu özelliğini bileşiminde bulunan yanıcı maddeler verir. Kilin yapısı itibarıyla su çekme özelliği vardır. Bu nedenle kil daima nemlidir. Kili meydana getiren maddeler sulu alüminyum silikatlerdir. m Al2O3, n SiO2, p H2O genel kimyasal bileşim formülü ile ifade edilen kil, çok saf olduğu zaman hidrate Alümin Silikat (kaolinit) adını alır. Kaolinit'in kimyasal formülü, Al2O3 .2SiO2. 2H2O dur.

<span class="mw-page-title-main">Ateş</span> bir maddenin hızlı oksidasyonu

Ateş, yüksek sıcaklık ve çoğunlukla alev veren hızlı yanma olayıdır. Eski Türkçe od ve Farsça nâr sözcüğü de zaman zaman aynı anlamda kullanılır. Ateş, insan yaşamının vazgeçilmez unsurlarındandır ve kontrol altına alınması, medeniyetin ortaya çıkmasına olanak sağlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Bütan</span>

Bütan, (ya da n-bütan) dört karbon atomu içeren dalsız bir bileşiktir: CH3CH2CH2CH3. İzobütan (i-bütan, 2-metilpropan) bütanın izomeridir, CH3CH(CH3)2. Normal şartlar altında bütan; aşırı yanıcı, renksiz ve kolay sıvılaşan bir gazdır.

<span class="mw-page-title-main">Tuğla</span> yapı malzemesi

Tuğla, harç gibi karışımlar ile birbirine tutturularak duvar inşasında kullanılan, pişmiş veya kurutulmuş kil bazlı topraktan elde edilen ses ve ısı yalıtımı için ana yapı malzemelerindendir. Çoğunlukla dikdörtgenler prizması şeklinde yapılmaktadır. Ev ve iş yeri yapımında, birden fazla alanda kullanılır. Örnek: Duvar oluşturma, havalandırma, soba ve ocak bacaları.

<span class="mw-page-title-main">Akrilik elyaf</span> Yalıtkan sentetik elyaf

Akrilik lifler, ortalama molekül ağırlığı ~100.000, yaklaşık 1900 monomer birimi olan polimer'den (poliakrilonitril) yapılan sentetik lifleridir. ABD'de bir elyafa "akrilik" denmesi için, o polimerin en az %85 akrilonitril monomer içermesi gerekir. Tipik komonomerler, vinil asetat veya metil akrilattır. DuPont, 1941'de ilk akrilik elyafları yapmış ve bunları Orlon adıyla tescillemişti.

<span class="mw-page-title-main">Çakmak</span> ateş çıkarmak için kullanılan portatif alet

Çakmak kibrit bulunmadan önce ateş çıkaran çelik alet. Eski çakmaklı tüfeklerde taşa çarpıp kıvılcım çıkarmak suretiyle barutlu ateşlemede kullanılan alete de bu ad verilirdi. Çakmağın çakıldığında kıvılcımların tutuşması için ağaçların gövdelerinden alınıp kurutulan, kolayca tutuşabilen, kav denilen maddeler kullanılırdı. Kav taşın üstüne konulur, sol elin baş ve işaret parmakları arasında sıkıştırılırdı. Sağ elde tutulan çakmak ise taşa vurmak suretiyle çıkan kıvılcımla yanma sağlanırdı. Daha sonraları kav yerine pamuk ipliğinden fitiller kullanılmıştı. Çakmak, taş, kav veya fitil deriden yapılmış ağzı büzmeli bir kesede muhafaza edilirdi.

<span class="mw-page-title-main">M12 (kundağı motorlu obüs)</span>

M12 155mm Kundağı Motorlu Obüs Amerikan Ordusu tarafından II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan kendinden hareketli bir top türüydü. 1942 yılından 60 ve 1943 yılında 40 olmak üzere, toplamda 100 adet üretildi. Şase olarak M3 Lee tankı kullanıldı. Bu şase üzerine 155 mm M1917, M1917A1 ya da M1918 M1 topu yerleştirildi. Sürücü kısmı kapalı olmasına karşın diğer mürettebatın durduğu üst yapının arka kısmı ve üzeri açıktı. Aracın arkasında bir mahmuz vardı. Bu mahmuz topun geri tepmesini emmek amacıyla konulmuştu. Bu model ileride birçok kundağı motorlu obüse örnek olacaktı.

<span class="mw-page-title-main">Belgrad Ormanı</span> İstanbulun Çatalca Yarımadasının doğu kısmında bulunan bir ağaçlık bölge

Belgrad Ormanı, Çatalca Yarımadası'nın en doğu ucunda, İstanbul ilinin Avrupa Yakası'nda yer alan doğal oluşumlu ağaçlık bölgedir. Doğusunda İstanbul Boğazı, kuzeyinde ise Karadeniz doğal sınırlarıdır. Bizans ve Osmanlı döneminde İstanbul'a içmesuyu sağlayan en önemli kaynakken; günümüzde kente sağladığı su kentin gereksiniminin çok altında olduğu için daha çok rekreasyonel işlevi ağır basmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Sunta</span>

Sunta veya Yonga levha odun veya odunlaşmış lignoselülozik bitkilerin yongalarının, yapay reçine tutkalları ile karıştırılması, yüksek sıcaklık ve basınçta preslenmesi (biçimlendirme) ile elde edilen malzemeye verilen isimdir. Yonga levhayı üreten markanın jenerik markalaşması sonucu Türkiye'de "sunta" olarak da bilinmektedir. Mobilya sanayiinde sıkça kullanılan sunta belirli standartlar dâhilinde çeşitli kalınlıklarda üretilir. Suya ve yanmaya karşı dayanımı yoktur. Bu yüzden birinci sınıf kerestenin yanında ucuz alternatif olarak kalmaktadır. Çeşitli kalitelerde üretilir ve darbe dayanımı kalitesine göre değişir.

<span class="mw-page-title-main">Gnays</span>

Gnays, yaygın bir başkalaşım kayacı türüdür. Gnays, magmatik veya tortul kayaçlardan oluşan oluşumlara etki eden yüksek sıcaklık ve yüksek basınçlı başkalaşım süreçleriyle oluşur. Gnays, şistten daha yüksek sıcaklık ve basınçlarda oluşur. Gnays hemen hemen her zaman, belirgin bir bölünme olmaksızın, değişen koyu ve açık renkli bantlarla karakterize edilen bantlı bir doku gösterir.

<i>Ganoderma lucidum</i>

Ganoderma lucidum, Polyporaceae familyasında Ganoderma cinsine bağlı bir mantar türüdür. Yenilebilir bir mantar değildir. Genellikle meşe ve erik ağacı kütüklerinin üzerlerinde yetiştirilir.

<span class="mw-page-title-main">Od iyesi</span>

Od İyesi, Türk, Altay ve Tatar mitolojilerinde ateşin koruyucu ruhudur. Vot İyesi / Eğesi / Ezi / Issı / İççisi veya Yalgın (Yalkın) İyesi ve Alev (Alav) İyesi olarak da bilinir. Moğollar Gal Ezen Yakutlar Ot İççite adıyla bilmektedirler. Yeni evliler yağ, içki içenler ise içtikleri içeceğin bir kısmını ateşe atarak bu tanrıyı onurlandırırken şamanlar gelecekten haber almak için Od iyesi için koyun veya kısrak kurban etmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Merkezden ateşlemeli (fişek)</span>

Merkezi ateşlemeli bir fişekte tutuşturma vuruşunun gerçekleştiği fişek tepesinin orta kısmına bir kapsül yerleştirilmiştir. Kenardan ateşlemeli fişeklerin aksine merkezi ateşlemeli fişeklerin kapsülü ayrı ve çıkartılabilir bir fişek parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ateş (ocak)</span> Konaklama yerinde yakılan ocak ateşi

Ateş (ocak): Konaklama yerinde ısınma ve pişirme için yakılan ocak ateşidir.

<span class="mw-page-title-main">T-40</span>

T-40, bir Sovyet amfibi hafif tanktır. Tank, T-38 tankının yerine geliştirilmiştir. O dönem köprü olmadan bir nehri geçebilen birkaç tanktan biriydi ve çoğunlukla keşif birliklerine verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Crossbar (Pasch) teoremi</span> Diğer iki ışın arasındaki bir ışın, ilk iki ışın arasındaki herhangi bir çizgi parçasını keser.

Geometride Crossbar (Pasch) teoremi, ışını ışını ile ışını arasındaysa, ışınının doğrusu parçasını keseceğini belirtir.

<span class="mw-page-title-main">Recado rojo</span>

Recado rojo veya achiote ezmesi popüler bir baharat karışımıdır. Günümüzde, özellikle Yucatán ve Oaxaca olmak üzere Meksika ve Belize mutfaklarında yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Baharat karışımı genellikle annatto, kekik, kimyon, karanfil, tarçın, karabiber, yenibahar, sarımsak ve tuz içerir. Annatto tohumları karışımı kırmızıya boyar ve karışıma belirgin bir kırmızı-turuncu renk verir.

Yangın matkabı, hızla dönen ahşap bir çubuk ile sabit bir ahşap parça üzerindeki bir oyuk arasındaki sürtünme yoluyla yangın başlatan bir cihazdır.

<i>Tricholoma caligatum</i> diğer adıyla Nergis mantarı, Tricholoma cinsinden bir mantar türü

Tricholoma caligatum ya da Nergis mantarı, Tricholoma cinsinden bir mantar türüdür. Akdeniz'de çeşitli ağaçlarla mikorizal ilişki içinde bulunan, gövdesini sarıp sarmalayan belirgin bir yüzüğü olan büyük bir türdür. Bazen Avrupa Matsutake'si olarak anılır, ancak Japonya'da çok değerli bir akraba tür olan gerçek Matsutake'den gastronomik olarak kesinlikle daha alt düzeydedir.