İçeriğe atla

Katılım Öncesi Yapısal Politikalar Aracı

Katılım Öncesi Yapısal Politikalar Aracı (İngilizce: Instrument for Structural Policies for Pre-Accession - ISPA) Avrupa Birliği'nin aday ülkelere, SAPARD ve Phare ile birlikte, katılım öncesi yaptığı üç finansal yardım ögesinden biridir. Bu yardımlar birliğe katılmaya aday Doğu ve Orta Avrupa ülkelerinin katılım süreçlerine katkı olarak verilen hibe yardımlarıdır. Avrupa Birliği'nin öncelikli alanlarından olan çevre ve ulaşım konuları uyarınca, altyapı projelerine yardım ve destek sağlamıştır.

Proje 1999 yılında hazırlanmış ve 2000 yılında yürürlüğe girmiştir. Dönemin Avrupa Birliği'ne katılmaya aday Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine (Polonya, Macaristan, Çekya, Slovakya, Slovenya, Estonya, Litvanya, Letonya, Romanya, Bulgaristan) -1999 yılı değerlerinde- her yıl 1.04 milyar avro hibe yardımı yapılması öngörülmüştür. Bu yardım planıyla, aday olan on ülkede geniş çapta 300 altyapı projesi desteklendi. Toplamda hibe edilen yardım 7 milyar avroyu aştı ve yatırım giderleriyle birlikte yaklaşık 11.6 m, lyar avro harcandı.

2004 yılında, Romanya ve Bulgaristan dışındaki aday ülkelerin birliğe resmen katılmasıyla bu yardımı yalnızca bu ikş ülke almayı sürdürdü. Birlk adayı olan ülkeler Yapısal Fonlar ve Uyum Fonu'ndan yararlanmaya başladı. 1 Ocak 2005 tarihinden, bu yardım planının uygulanmasının kaldırıldığı 2007 yılına dek Hırvatistan da bu yardımı aldı. 2007 yılından sonra Avrupa Birliği'nin finansal yardım programları Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) (İngilizce: Instrument for Pre-accession Assistance) olarak tek çatı altında birleştirildi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği'nin genişlemesi</span> Avrupa Birliğine zaman içinde olan değişimleri ele alan madde.

Avrupa Birliği'nin genişlemesi, Avrupa Birliği'nin yeni üye devletleri kabul etme sürecidir. Bu süreç ilke defa altı ülkenin Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu adı altında 1952'de başladı. Genişleme sürecinde AB, 2007'de Bulgaristan ve Romanya'nın da katılımı ile 27 ülkeye çıktı. 1 Temmuz 2013'te Hırvatistan birliğin 28. üyesi olmuştur. 2020'de Birleşik Krallık'ın birlikten ayrılmasıyla üye sayısı tekrar 27'ye düşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Schengen Anlaşması</span> Avrupa Birliği iç sınır kontrolleri anlaşması

Schengen Antlaşması, Avrupa Ekonomik Topluluğu üyesi beş ülke arasında, sınır kapılarındaki polis ve gümrük kontrollerini bütünüyle ortadan kaldırmayı amaçlayan antlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Karadeniz Ekonomik İşbirliği</span> uluslararası bir kuruluş

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİÖ), 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da düzenlenen zirvede imzalanan anlaşma ile kurulan ve Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik iş birliğini amaçlayan uluslararası kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği</span> 27 Avrupa ülkesinin politik ve ekonomik birliği

Avrupa Birliği (AB), yirmi yedi üye ülkeden oluşan ve toprakları büyük ölçüde Avrupa kıtasında bulunan siyasi ve ekonomik bir örgütlenmedir. 1993 yılında, Avrupa Birliği Antlaşması olarak da bilinen Maastricht Antlaşması'nın yürürlüğe girmesi sonucu, var olan Avrupa Ekonomik Topluluğu'na yeni görev ve sorumluluk alanları yüklenmesiyle kurulmuştur. 445 milyondan fazla nüfusuyla Avrupa Birliği, dünya ülkelerinin GSYİH'ye (nominal) göre sıralanışında nominal gayrisafi yurt içi hasılasının %30'luk bölümünü oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Romanya millî futbol takımı</span> Romanyayı temsil eden erkek millî futbol takımı

Romanya millî futbol takımı, Romanya Futbol Federasyonu yönetiminde Romanya'yı uluslararası müsabaka ve turnuvalarda temsil eden futbol takımıdır.

<span class="mw-page-title-main">Eurovision Şarkı Yarışması'nda Bosna-Hersek</span>

Bosna-Hersek, Kvalifikacija za Millstreet elemesinde 2. olmasından dolayı ilk katılımını 1993 yılında gerçekleştirmiş, O yıldan beri Eurovision Şarkı Yarışması'na 19 kez katılmıştır. Ülke daha önce Yugoslavya'nın bir parçası olarak katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik süreci</span> Türkiyenin Avrupa Birliğine devam eden katılım süreci

Türkiye, 14 Nisan 1987 tarihinde AB'nin öncülü olan Avrupa Ekonomik Topluluğuna (AET) tam üye olmak için yaptığı başvurunun ardından Avrupa Birliği'ne (AB) üye ülke olarak katılımını müzakere etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü</span>

Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü, Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı olarak görev yapan bir genel müdürlük.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği'nin 2013 genişlemesi</span> Hırvatistanın 1 Temmuz 2013 tarihinde Avrupa Birliğine katıldığı etkinlik

Avrupa Birliği'nin en son genişlemesinde Hırvatistan 1 Temmuz 2013 tarihinde Avrupa Birliği'nin 28. üye ülkesi oldu. Ülke 2003 yılında AB üyeliği için başvuruda bulunmuş ve Avrupa Komisyonu 2004 yılı başlarında resmi aday olmasını önermiştir. Aday ülke statüsü Hırvatistan'a 2004 yılı ortasında Avrupa Devlet ve Hükûmet Başkanları Konseyi tarafından verildi. Başlangıçta Mart 2005 olarak belirlenen giriş müzakereleri, tarama süreciyle birlikte aynı yılın Ekim ayında başladı.

Tarımsal ve Kırsal Kalkınma İçin Özel Eylem Programı. Haziran 1999'da Avrupa Birliği Konseyi tarafından birliğe katılmaya aday Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin tarım sektörlerini ve kırsal kesimlerini desteklemek ve Tek Pazar ile Ortak Tarım Politikası'na hazırlık süreçlerini hızlandırmak için hazırlanmıştır.

Phare programı, SAPARD ve ISPA ile birlikte, Avrupa Birliği'nin aday ülkelere katılım öncesi yaptığı üç finansal yardım ögesinden biridir. Bu yardım programı, birliğe katılmaya aday Batı ve Orta Avrupa ülkelerinde komünist rejimlerin yıkılmasının ardından, bu ülkelerin ekonomilerini yeniden yapılandırma çabalarını desteklemek amacıyla oluşturulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği Ekonomik ve Parasal Birliği</span>

Avrupa Birliği Ekonomik ve Parasal Birliği, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin tek ve ortak para birimi olarak Euroyu benimseyerek oluşturduğu ortak pazardır. Ancak Danimarka euro kullanmayı reddetmiştir. Bu ülke ve birliğe yakın tarihlerde katılmış olup henüz euro kullanımına geçmemiş olan 8 ülke yine de ortak pazara dâhillerdir. Kopenhag Kriterleri, birliğe katılmaya aday ülkelere euroyu ortak ve tek para birimi olarak mevcut para birimiyle değiştirmeyi ve ortak pazara katılmayı üyelik koşulu olarak koyar.

Avrupa Birliği'nin Bölgesel Politikası, Avrupa Birliği üyesi ülkeler içinde belirli bölgelerin refahı ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla uygulanan bir politikadır. Avrupa Birliği'nin toplam bütçesinin yaklaşık üçte biri, bu politika için ayrılmıştır. Politikanın amacı Avrupa Birliği içinde bölgelerarası gelir uçurumunu en aza indirgemek, gerilemekte olan sanayi alanlarını yeniden yapılandırmak ve tarımın önemini yitirmeye yüz tuttuğu kırsal bölgelerde tarımsal çeşitliliği artırmaktır. Avrupa Birliği'nin bugüne kadarki en büyük genişleme hareketi Mayıs 2004'te olmuş ve çoğunluğunu Doğu ve Orta Avrupa ülkelerinin oluşturduğu bu büyüme atılımını 2007'de birliğe Romanya ve Bulgaristan'ın katılması izlemiştir. Birliğe sonradan katılmış olan bu on iki ülkenin pek çoğunun önceden üye ülkelerden ekonomik olarak daha az gelişmiş düzeyde olması nedeniyle Avrupa Birliği'nin kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılası azalmıştır. Birliğe yeni katılan ülkelerin az gelişmiş bölgelerine bu politika uyarınca "amaç 1" ya "amaç 2" görevleri yüklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği'nin dış ilişkileri</span> ABnin dış ilişkilerinin genel bakışı

Avrupa Birliği'nin dış ilişkileri, genel olarak yirmi yedi Avrupa Birliği üyesi ülkenin her birinin kendi yürüttüğü ikili ilişkiler ışığında gelişir. Bir bütün olarak Avrupa Birliği'nin birlik dışı ülkelerle kurduğu ilişkiler genellikle uluslararası antlaşmalar yoluyla sağlanır. Bu ilişkiler çoğunlukla ekonomi ya da enerji alanlarında iş birliği yapmak konusundadır.

<span class="mw-page-title-main">Marshall Planı</span> Amerikan merkezli ekonomik yardım planı

Marshall Planı, II. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konmuş ABD kaynaklı, antikomünist hedefleri olan bir ekonomik yardım paketidir. 16 ülke, bu plan uyarınca ABD'den ekonomik kalkınma yardımı almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği'nin gelecekteki genişlemesi</span>

Avrupa Birliği'nin gelecekteki genişlemesi, demokratik olan, serbest piyasaya sahip olan ve Avrupa Birliği hukukuna uygun seviyeye gelebilecek olan her Avrupa ülkesine açıktır. Geçmişteki genişleme Avrupa Birliği'ne üye ülke sayısını kurulduğundan beridir altıdan yirmi yediye çıkarmıştır.. Giriş kriterleri 1993'te kabul edilen Kopenhag Kriterleri ve Maastricht Anlaşması'nın 49. maddesinde belirtilir. Bir ülkenin Avrupalı olup olmadığı Avrupa Birliği kurumları tarafından yapılan siyasi değerlendirmeyle ortaya çıkar.

<span class="mw-page-title-main">Schengen Bölgesi</span> karşılıklı sınır kontrollerinin olmadığı 29 Avrupa devletinin bulunduğu alan

Schengen Bölgesi, Lüksemburg'un, Schengen kasabasında 1985 yılında imzalanan Schengen Anlaşmasını uygulayan 29 Avrupa ülkesinin topraklarını kapsamaktadır. Schengen bölgesi, alan içinde ve dışında seyahat edenler için sınır kontrolleri ile uluslararası seyahat edenler için tek bir devlet gibi ancak herhangi bir iç sınır kontrolü olmadan çalışır. Schengen Bölgesi şu anda 423 milyon kişilik bir nüfusa sahip ve 4.368.693 kilometrekare bir alanı kapsamaktadır.

Katılım Öncesi Yardım Aracı, Avrupa Birliği'nin daha önce SAPARD, ISPA, CARDS, Phare ve Türkiye için Katılım Öncesi Mali Destek Programı gibi araçlar altından aday ve potansiyel aday ülkelere sağladığı mali yardımları, 2007 yılı itibarıyla tek çatı altında topladığı finansal yardım programıdır. IPA, aday ülkelerin üyelik yolunda AB standartları ve politikalarına yaklaşmaları amacıyla mali destek sağlar. 2007-2013 bütçe döneminde ait fonlarla yürütülen program IPA - I olarak isimlendirilirken, 2014 - 2020 bütçe dönemi için uygulamada yapılan revizyonlarla beraber programın adı IPA-II olarak değiştirilmiştir. 2021 - 2027 dönemi ise IPA - III olarak anılmaktadır. IPA III dönemiyle birlikte her bir ülke için bütçe ayrılmasından vazgeçilmiş olup ortak havuzdaki 12,6 milyar avroluk fonun çeşitli öncelikler altından performans esasına göre ülkelere kullandırılması amaçlanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Karadağ'ın Avrupa Birliği üyelik süreci</span>

Karadağ'ın Avrupa Birliği'ne (AB) katılımı, AB'nin gelecekteki genişlemesi için mevcut gündemdedir.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği-Türkiye ilişkileri</span> Avrupa Birliği ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkiler

Avrupa Birliği-Türkiye ilişkileri, Avrupa Birliği kurulduktan bir yıl sonra, 1959'da Türkiye'nin başvurusu ile başlamıştır. Bu başvuru, Demokrat Parti lideri Adnan Menderes tarafından yapılmıştır.