İçeriğe atla

Kastrioti Prensliği

Kastrioti Prensliği (Arnavutça: Principata e Kastriotit, 1389-1444) Geç Orta Çağ'da Arnavut prensliklerinden biriydi. 1407'ye kadar onu yöneten Pal Kastrioti tarafından kuruldu, ardından oğlu Gjon Kastrioti 1437'de ölümüne kadar hüküm sürdü ve sonra Arnavutların ulusal kahramanı İskender Bey tarafından yönetildi.

Oluşumu

Kastrioti toprakları, 1420

Gjon Kastrioti'nin aslında sadece iki küçük köyü vardı. Kısa sürede John Kastrioti, Orta Arnavutluk'un tartışmasız efendisi olmak için topraklarını genişletmeyi başardı. 5 kızı (Mara, Jela, Angjelina, Vlajka, Mamica) ve 4 oğlu [Reposh, Stanisha, Kostandin, Gjergj Kastrioti (İskender Bey olarak bilinen)] olan Voisava Tripalda ile evlendi. Gjon Kastrioti, Osmanlı 1. Bayezid'in işgaline karşı çıkanlar arasındaydı, ancak direnişi etkisizdi. Sunumlarını kabul eden Sultan, onu yerel yöneticilerin sadakatini sağlamak için haraç ödemeye ve üç oğlu Gjergj Kastrioti'yi rehin olarak sultanın sarayına göndermeye mecbur etti. Onun islama dönüşünden sonra, genç İskender Edirne'de askeri okula katıldı ve Osmanlı İmparatorluğu için birçok başarılı savaşlara önderlik etti. Askeri zaferleri için Kastrioti'nin askeri dehası Büyük İskender'inkiyle karşılaştırarak Arnavutlu İskender Bey (Arnavutça : Skënderbe shqiptari, İngilizce: Lord Alexander, the Albanian) unvanını aldı.

İskender Bey'in Yükselişi

Görsel İskender Bey'in temsili resmidir.

İskender Bey, hem Küçük Asya'da hem de Avrupa'da birçok Osmanlı seferinde en iyi subaylardan biri olarak seçildi ve Sultan onu General olarak atadı. Rumlar, Sırplar ve Macarlara karşı savaştı ve bazı kaynaklar onun Ragusa, Venedik, Macaristan'lı Ladislaus V ve Alfonso I ve Napoli ile gizli kaynakları olduğunu söyler. Sultan II. Murad onu Genel Vali yapan Vali unvanını verdi. 28 Kasım 1443 tarihinde İskender Bey Macarlara karşı yapılan Niş Muharebesi'nden sonra isyan etme fırsatı gördü. Osmanlı ordusunda görev yapan diğer 300 Arnavutla birlikte taraf değiştirdi. Arnavutluk'a yaptığı uzun bir yolculuğun sonunda Akçahisar'yi ele geçirdi ve bir kâtibi Sultan'dan kendisine Akçahisar Valisi adını veren bir mektubun sahtesini yapmaya zorladı. Kaleyi ele geçirdikten sonra, İskender Bey İslam'ı reddetti ve kendisini ailesinin ve ülkesinin intikamcısı ilan etti. Balkanların çeşitli kültürleri (özellikle Bizans İmparatorluğu) tarafından kullanılan ve daha sonra Arnavut bayrağı haline gelen eski bir sembol olan çift başlı kartalı gösteren bir bayrak kaldırdı. Vali, İskender Bey'in niyetinden habersiz Edirne'ye dönerken öldürüldü. İskender Bey, George Arianite (kızlık soyadı Gjergj Arianit Komneni) ile ittifak kurdu ve kızı Donika (kızlık soyadı Marina Donika Arianiti) ile evlendi.

Akçahisar'nin ele geçirilmesinin ardından İskender Bey, Leş kasabasındaki tüm Arnavut prensleri bir araya getirmeyi başardı. Tarihçi Edward Gibbon şöyle yazıyor:

Bir savaş yarışı olan Arnavutlar, kalıtsal prensleriyle yaşamak ve ölmek konusunda hemfikirdi. ... Epirus eyaletleri meclisinde, İskender Bey Türk savaşının generali seçildi ve müttefiklerin her biri kendi payına düşen insan ve parayı sağlamak için nişanlandı.

1448-1468 yılları arası Leş Birliği

Bu destekle İskender Bey kaleler inşa etti ve Osmanlıları birliklerini dağıtmaya zorlayan mobil bir savunma gücü kurarak onları Arnavutların vur-kaç taktiklerine karşı savunmasız bıraktı. Tüm Arnavut prensliklerinden oluşan bir federasyon olan Leş Birliği'ni kurmayı başardı. Ligin ana üyeleri Arianiti, Balsha, Dukagjini, Muzaka, İspanyol, Thopia ve Crnojevići idi. İskender Bey'in 10.000 kişilik ordusu, 1443-1468 yılları arasında 25 yıl boyunca Osmanlı topraklarında sürekli olarak daha büyük ve daha iyi tedarik edilen Osmanlı kuvvetlerine karşı ilerledi. Anavatanlarında, Macaristan'da ve daha sonra eski düşmanları olan Napoli ve Venedik'te Osmanlı ilerlemelerinin tehdidi altındaki İskender Bey'in ordusuna mali omurga ve destek sağladı. 1450'ye gelindiğinde, başlangıçta amaçlandığı gibi işlevini kesinlikle durdurmuştu ve yalnızca İskender Bey ve Araniti Comino altındaki ittifakın çekirdeği savaşmaya devam etti.

Leş Birliği, ilk olarak Osmanlı kuvvetlerini yendiği Torvioll Muharebesi'nde İskender Bey altında kendini gösterdi. İskender Bey'in zaferi Avrupa'nın geri kalanında övgüyle karşılandı. Torvioll Muharebesi böylece İskender Bey'in Arnavutluk'u ile Osmanlı İmparatorluğu arasında çeyrek yüzyıl süren savaşı başlattı.

14 Mayıs 1450'de, İskender Bey veya adamları tarafından karşılaşılan önceki tüm güçlerden daha büyük bir Osmanlı ordusu, Kastrioti Prensliği'nin başkenti Akçahisar şehrinin kalesine baskın düzenledi ve ezdi . Bu şehir özellikle İskender Bey için sembolikti çünkü 1438'de Osmanlılar tarafından Akçahisar subayı olarak atanmıştı. Çatışma dört ay sürdü ve binden fazla Arnavut hayatını kaybederken 20.000'den fazla Osmanlı savaşta öldü. Öyle olsa bile, Osmanlı güçleri şehri ele geçiremediler ve kış gelmeden geri çekilmek zorunda kaldılar. 1446 yılının Haziran ayında "fatih" olarak bilinen II. Mehmed, 150.000 askerden oluşan bir orduyu geri götürdü Akçahisar, ancak kaleyi ele geçiremedi. İskender Bey'in 1468'deki ölümü bağımsızlık mücadelesi sona erdirmedi ve savaş, Arnavut topraklarının Osmanlı ordularına boyun eğmeye zorlandığı Leka Dukagin komutasında 1481 yılına kadar devam etti.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Arnavutluk bayrağı</span> Ulusal bayrak

Arnavutluk bayrağı, Arnavutluk Cumhuriyeti'nin resmî bayrağıdır. Kırmızı olan bayrağın ortasında çift başlı siyah bir kartal vardır.

<span class="mw-page-title-main">İskender Bey</span> Arnavut asilzade ve askeri komutan (1405–1468)

İskender Bey, Arnavutların ulusal kahramanı. Arnavutluk'un feodal hanedanlıklarından Kastriyota Hanedanı'ndandır. Babası Con, Gergi'yi Osmanlı sarayına rehin olarak gönderdi. Edirne'de II. Murad'ın hizmetinde bir içoğlanı eğitimi gören Gergi Müslüman oldu ve İskender adını aldı. Osmanlı sarayına alındığı zaman 18-19 yaşlarındaydı. Osmanlı'da önemli askerî hizmetlerde bulundu, Anadolu ve Rumeli seferlerine katıldı. 1443 yılında Morava Muharebesi sırasında kaçıp sancak beyi olduğunu ilan eden sahte bir fermanla Kroya kalesini ele geçirdi. 1468'de ölümüne kadar Osmanlı Devleti'nin Arnavutluk'ta yerleşmesine karşı mücadele etti.

<span class="mw-page-title-main">Leka Dukagin</span>

Leka Dukagin

<span class="mw-page-title-main">Leş Birliği</span>

Leş Ligası veya Arnavut Ligi olarak da bilinen Leş Birliği, Arnavut soylular tarafından 2 Mart 1444'te Leş'te kurulan askeri ve diplomatik bir birlikti. İskender Bey ve çeşitli Arnavut soylularının ve şeflerinin Osmanlı İmparatorluğu'na karşı birleşmesi ile oluşan bu birlik Arnavutların tarihlerindeki ilk birleşik devleti olmuştur. Leş Birliği'nin lideri olan İskender Bey, birliğin lideri olduğu süre boyunca hep "Dominus Albaniae" yani "Arnavutların Birliğinin Şefi" unvanını kullanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kastriot</span> Kosovada kent

Kastriot veya Obiliç, Kosova'nın orta kesiminde, başkent Priştine’nin kuzeybatısında bir şehir ve belediyedir. Yugoslavya dönemi ve sonrasında kullanımda kasabanın adı “Obiliç” olarak da geçer.

<span class="mw-page-title-main">Kastrioti Hanedanı</span> Arnavut soylu aile

Kastriotlar Orta Çağ ve erken Yeni Çağ'da yaşamış ve hüküm sürmüş olan önemli bir Arnavut soylu ailesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Muzaka Prensliği</span>

Muzakalar Arnavutluk'un orta bölgesinde toprakları olan bir Arnavut soylu ailesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Albulena Muharebesi</span> Osmanlı-Arnavut savaşlarından biri

Albulena Muharebesi, 2 Eylül 1457 tarihinde İskender Bey komutasındaki Arnavut güçleriyle İshak Bey ve İskender Bey'in yeğeni Hamza Kastrioti komutasındaki Osmanlı Ordusu arasında yapılan bir muharebedir.

<span class="mw-page-title-main">1432-1436 Arnavut İsyanı</span> Arnavutların, 1432-1436 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu egemenliğine karşı başlattığı ayaklanma olayı

1432-1436 Arnavutluk İsyanı, 1432-1436 yılları arasında Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Arnavutlar tarafından gerçekleştirilen bir isyandır.

<span class="mw-page-title-main">Torvioll Muharebesi</span>

Torvioll Muharebesi veya Aşağı Debre Muharebesi, 29 Haziran 1444 tarihinde Torvioll Ovası'nda Osmanlı İmparatorluğu ile Leş Birliği arasında gerçekleşen bir muharebedir.

Oranik Muharebesi, 14 Ağustos 1448 tarihinde Oranik'te Osmanlı İmparatorluğu ile Leş Birliği arasında gerçekleşen bir muharebedir. Muharebede Leş Birliği ve Venedikliler barış anlaşması yaptıktan sonra İskender Bey komutasındaki Arnavut kuvvetleri Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunu yenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">İskender Bey Müzesi</span> Arnavutlukun Akçahisar kentinde bulunan bir etnografya müzesi

İskender Bey Müzesi, Arnavutluk'un Akçahisar kentinde bulunan bir etnografya müzesidir. Müze, İskender Bey'in adına kurulmuş olup Akçahisar Kalesi ve restore edilmiş çarşının içerisinde yer almaktadır.

Lekë Zaharia, Zaharia ailesine mensup bir Arnavut soyluydu. Babası Koja Zaharia ve annesi Bosa'nın da bir oğlu olan Bolja, oğlunun Koja'yı babasından sonra adlandıran tek oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">II. Con Kastrioti</span> Arnavut prens

II. Con Kastrioti, Arnavut ulusal kahramanı İskender Bey ile Gjergj Arianiti'nin kızı Donika Kastrioti'nin oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">Yuvan Kastrioti</span>

Con veya Yuvan Kastrioti, Arnavut soylu Kastrioti Hanedanı'nın üyesi ve Arnavut lideri İskender Bey'in babası. Rodon Burnu ile Debre arasındaki bölgeyi yönetmiştir ve emrinde 2.000 atlı bir orduya sahipti. 1402 Ankara Muharebesi'nde Sultan I. Bayezid, Vılkoğlu Brankoviç ve Stefan Lazareviç ile birlikte Timur'a karşı savaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Muzaka ailesi</span>

Muzaka Hanedanı, Arnavut soylu bir aile olup Geç Orta Çağ boyunca Myzeqe'i yönetmiş bir ailedir. Ayrıyeten bazı kaynaklarda Muzakalardan bir kabile veya klan olarak da bahsedilir. Muzakalara dair tarihteki ilk belge ise 1090 civarında Bizanslı tarihçi Anna Komnene tarafından yazılan belgelerdir. Kökenleri daha eskilere dayansa da 13. ve 14. yüzyıllarda Muzakalar etkili olmuş ve Devoll ve Vyosa nehirleri arasını kontrol etmişti. Ailenin bası üyeleri Bizans İmparatorluğu'na, bazı üyeleri ise onlara Bizansvari unvanlar veren Napoli Kralı I. Carlo'ya tabiydi. Bu düzen uzun süre böyle sürse de kısa bir süreliğine Muzakaların toprakları da dahil tüm Arnavutluk'u fetheden Sırp İmparatoru Stefan Duşan döneminde bağlılıkları Duşan'a oldu ancak Duşan öldükten sonra her şey eski haline geri döndü.

<span class="mw-page-title-main">Gjergj Arianiti</span>

Gjergj Arianiti (1383–1462), Osmanlı İmparatorluğu'na karşı birçok sefere liderlik etmiş bir Arnavut askerdi. İskender Bey'in karısı Donika'nın babası ve Moisi Arianit Golemi'nin amcasıydı.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı döneminde Arnavutluk</span>

Osmanlı döneminde Arnavutluk, Arnavutluk tarihinde, 15. yüzyılın sonlarındaki Osmanlı fethinden başlayıp Arnavutluk Bağımsızlık Bildirgesi ile 1912'de Osmanlı İmparatorluğu'ndan resmi olarak ayrılmasına kadar geçen bir dönemi ifade eder. Osmanlılar Arnavutluk'a ilk kez 1385 yılında Arnavut soylu Karl Thopia'nın Savra Muharebesi sırasında soylu II. Balša'nın güçlerini bastırmak üzere daveti üzerine girmişlerdir. 1385'teki Savra Muharebesi'nden sonra Arnavutluk'un bazı bölgelerinde bir miktar nüfuzları vardı, ancak doğrudan kontrolleri yoktu. Osmanlılar 1420'lerde güney Arnavutluk'a garnizonlar yerleştirdiler ve 1431'de orta Arnavutluk'ta resmi yargı yetkisi kurdular. Osmanlılar tüm Arnavut topraklarının yönetimini talep etse de, Arnavut etnik bölgelerinin çoğu hâlâ Osmanlı yönetiminden bağımsız Orta Çağ Arnavut soyluları tarafından yönetiliyordu. çoğunlukla orta Arnavutluk'u kontrol eden Arvanid Sancağı, 1420 veya 1430'da kurulmuştur; ülkenin çoğunlukla özgür olduğu 1443-1481 döneminden ve İşkodra ve Leş Birliği'nin düşmesinden sonra 1481'de Osmanlı yönetimi daha da sağlamlaşmıştır. Arnavutlar 1481'de yeniden ayaklanmışlar ama Osmanlılar nihayet 1488'de Arnavutluk'u kontrol altına almışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Arnavut prenslikleri</span>

Arnavut prenslikleri terimi, Orta Çağ'da Arnavutluk'ta ve Batı Balkanlar'ın çevre bölgelerinde Arnavut soyluları tarafından yönetilen bir dizi prensliği ifade etmektedir. 12. yüzyılda, ilk Arnavut prensliği olan Arbanon Prensliği ortaya çıkmıştır. Ancak daha sonra, 14. yüzyılın 2. yarısında, özellikle 1355'ten sonra Sırp İmparatorluğu'nun yıkılmasıyla bu prenslikler güçlendi. Bu prensliklerden bazıları, 1444'teOsmanlı İmparatorluğu'nu 28'den fazla savaşta mağlup eden Leş Birliği adı verilen askeri ittifak altında 1480'e kadar birleşmişlerdir. Günümüzün Arnavutluk'unu, Batı ve Orta Kosova'yı, Epir'i, Korint'e kadar olan bölgeleri, Batı Kuzey Makedonya'yı ve Karadağ'ın güneyini kapsıyorlardı. Bu prensliklerin liderleri, Gjin Bua Shpata, II. Andrea Muzaka, Gjon Zenebishi, Karl Thopia, Andrea Gropa, Balşa ailesi, Gjergj Arianiti, Yuvan Kastrioti, İskender Bey, Dukagjini ailesi ve Leka Dukagin gibi 14. ve 15. yüzyıllarda en çok tanınan Balkan figürlerinden bazılarıydılar.